İş sözleşmesinin erken feshinde çalışan alacakları nelerdir?

SORU: İyi günler. Ben bir özel okulda öğretmen olarak çalışıyorum. Bu okulda 2020 yılının eylül ayından itibaren görev yapıyorum. Benimle yeni dönem için temmuz ayının başında iş sözleşmesi yapıldı ve bu sözleşmenin bitiş tarihi de eğitim yılının sonu olarak belirlendi. Ama daha sonra öğrendim ki okul kapanacakmış. Bu durumda benim kıdem tazminatımı ödeyeceklermiş ama başka bir ödeme olmayacakmış. Benim özel okul öğretmeni olarak kıdem tazminatı dışında başka bir alacak hakkım var mıdır?  

CEVAP: İyi günler diler ve ilginize teşekkür ederim. Özel okulda çalışan öğretmenlerin iş sözleşmeleri, belirli süreli olarak her yıl yenilenmektedir. Bu durum da kıdem tazminatına hak kazanabilmek için gerekli şartlardan birinin belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışma olması ve İş Kanunu’nun 11. maddesinde yer alan, “Belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz. Aksi halde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir,” hükmü birlikte değerlendirildiğinde özel okul öğretmenlerinin kıdem tazminatı alıp alamamaları uzun süre yargının gündeminde yer almıştı. İş güvencesi hükümlerinden faydalanamayan, kıdem tazminatı haklarından faydalanamayan özle okul öğretmenlerinin şartlarının giderek ağırlaşması ve öğretmenlerin bu konu ile ilgili çeşitli eylem ve protestolar yapmaları, yoğun şikayetlerin gelmesi üzerine, Yargıtay, özel okul öğretmenlerinin de kıdem tazminatına hak kazanabileceğine dair karar vermiştir. (Yargıtay 22. HD, 25.06.2019 Tarih, 2016/1725 E, 2019/14022 K) Buna göre, taraflar arasında bulunan iş sözleşmesini hangi tarafın yenileyip yenilemediğini incelemek gerekecektir. Eğer, iş sözleşmesini işveren, yani okul idaresi, yenilememiş ise öğretmen kıdem tazminatı hakkını alabilecektir. Öğretmenin iş sözleşmesini yenilememiş olması halinde ise, kıdem tazminatına hak kazanabilmesi, öğretmenin haklı bir nedeni olup olmadığı hususuna bağlıdır. Dolayısıyla kıdem tazminatınız tarafınıza ödenmek durumundadır.

Karşı taraftan ayrıca, talep edebileceğiniz alacak kalemleri olarak, eğer varsa eksik ödenen ücret alacaklarınızı, fazla çalışma ücreti alacağınızı, ek ders ücreti alacağınızı talep edebilirsiniz.

Ayrıca bakiye süre ücret alacağı da talep edebilirsiniz. Bakiye süre ücreti, olarak isimlendirilen bu hak, belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçinin iş sözleşmesinin sürenin bitiminden önce işveren tarafından haksız olarak sona erdirilmesi halinde, sözleşmedeki süreye uyulmuş olsa idi işçinin kalan sürede kazanabileceği ücreti tutarında isteyebileceği bir tazminat olarak tanımlanmaktadır.

Borçlar Kanunu’nun 438. maddesinde, “İşveren, haklı sebep olmaksızın hizmet sözleşmesini derhal feshederse işçi, belirsiz süreli sözleşmelerde, fesih bildirim süresine; belirli süreli sözleşmelerde ise, sözleşme süresine uyulmaması durumunda, bu sürelere uyulmuş olsaydı kazanabileceği miktarı, tazminat olarak isteyebilir” hükmü yer almaktadır.

“... Görüldüğü üzere, “bakiye süre ücreti” olarak isimlendirilen bu hak, belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçinin iş sözleşmesinin sürenin bitiminden önce işveren tarafından haksız olarak sona erdirilmesi halinde, sözleşmedeki süreye uyulmuş olsa idi işçinin kalan sürede kazanabileceği ücreti tutarında isteyebileceği bir tazminattır. Bakiye süre ücreti kural olarak belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçi tarafından talep edilebilen bir ücret olup, kanun koyucu bu tazminat ile belirli süreli hizmet sözleşmesinin işveren tarafından haklı bir sebep olmaksızın, taraflarca kararlaştırılan sürenin sona ermesinden önce feshedilmesi yüzünden işçinin uğradığı olumlu (müspet) zararların giderilmesini amaçladığını ve böylece işverenin fıkrada öngörülen tazminat yaptırımıyla sorumlu tutulacağını madde gerekçesinde açıklamıştır. (Yargıtay HGK, ,24.06.2021 tarih, 2017/(22)9-2903 E, 2021/837 K.)

Dolayısıyla bu durumda bu alacakları da talep edebilme hakkınız bulunmaktadır.