Kıdem tazminatı taksitini ödemeyen patrona karşı ne yapılabilir?

SORU: İyi günler. Ben çalıştığım iş yerinden kıdem tazminatımı alarak ayrıldım. Bunun için karşılıklı bir ara buluculuk anlaşması yaptık. Ara buluculukta işveren, tazminatımı bana üç taksitle ödeyeceğini kabul etmişti. Ama sadece birinci taksiti ödedi, günü geldiği halde ikinci taksitini ödemedi. Buna karşı dava açma hakkım var mıdır?

CEVAP: İyi günler. İş hukukunda işçilik alacaklarında zorunlu ara buluculuk dava şartıdır. Dolayısıyla, dava açmadan önce ara bulucuya başvurulması yasal zorunluluktur. Ara buluculuk aşamasında anlaşılması durumunda bu husus yazılı bir son oturum tutanağı ile belgelenecektir. Ara buluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaştıkları, anlaşamadıkları veya ara buluculuk faaliyetinin nasıl sonuçlandığı bir tutanak ile belgelendirilir. Bu belge ara bulucu tarafından düzenlenir ve ara bulucu, taraflar, yasal temsilcileri veya varsa avukatları tarafından imzalanır.

Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 18. maddesinde tarafların ara buluculuk aşamasında anlaşmaları halinde, anlaşmanın kapsamının taraflarca belirleneceği ve anlaşma belgesi düzenlenmesi halinde bu belgenin taraflar ve ara bulucu tarafından imzalanacağı düzenlenmiştir.

Genel kural olarak alacaklının, ilamlı icra takibi yapabilmesi için, elinde bir mahkeme ilamı veya kanunların mahkeme ilamı niteliğinde saydığı bir belgenin bulunması gerekmektedir. İlamdan başka, açık kanun hükümleriyle bazı belgeler ilam niteliğinde kabul edilmiştir. İlam niteliğindeki belgelerden biri de icra edilebilirlik şerhi içeren ara buluculuk anlaşma belgesidir.

Anlaşmanın icra edilebilirliğine ilişkin şerh, ara bulucunun görev yaptığı yerin sulh hukuk mahkemesinden talep edilmektedir. İcra edilebilirlik şerhi içeren anlaşma, ilam niteliğinde belge sayılmaktadır ve ilamlı icraya konulabilir. İcra edilebilirlik şerhinin verilmesi, çekişmesiz yargı işidir ve inceleme dosya üzerinden yapılmaktadır.

Ancak uygulamada ara buluculuk görüşmelerinin gizli olması ve tarafların anlaşma aşamasında neleri müzakere ettiklerinin söylenmesinin dahi suç olması hali ara buluculuk anlaşma tutanaklarının itiraz edilmesi halinde mahkemeler tarafından detaylıca incelenmektedir. Örneğin şarta bağlı olan bir ara buluculuk tutanağının ilamlı icra niteliği olmadığına karar verilmiştir. (Yargıtay 12. HD, 2022/ 9143 E, 2022/ 9318 K) Veya aşırı yararlanma (gabin) nedeniyle ara buluculuk anlaşma tutanağının iptal edilmesi gibi.

Sizin durumunuzda da öncelikle yapılması gereken ara buluculuk tutanağına icra edilebilirlik şerhi alınmasıdır. Eğer bu şerhiniz varsa, ilamlı icraya koyabilirsiniz. Ancak ödemelerin taksitle yapılacağına dair ara buluculuk anlaşma belgesinde dikkat edilmesi gereken önemli hususlardan biri de taksitlerden birinin vadesinde ödenmemesi halinde, kalan tüm taksitlerin muaccel olacağı ibaresi eklenmesidir. Eğer bu ifade sizin anlaşma belgesinde yoksa, bu durumda ödenmeyen tek bir taksit için icra yoluna gidebilir, kalan borcun ise vadesini beklemek durumundasınız.