Patron işe iade kararını uygulamazsa ne olur?

SORU: İyi günler. Ben bir iş yerinde iki yıl boyunca çalıştım. Ama işveren ortada bir neden yokken tazminatımı da ödeyerek beni işten çıkardı. Bunun üzerine işe iade davası açtım ve kazandım. Ama işveren yine de beni işe almadı. Bu durumda benim işverene karşı açabileceğim başka bir dava var mıdır?

CEVAP: İyi günler. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 21. maddesinin 5. fıkrasına göre, işçi kesinleşen mahkeme kararının kendisine tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmak zorundadır. Aksi halde işverence yapılan fesih geçerli bir feshin sonuçlarını doğurur. Aynı maddenin birinci fıkrasına göre de işveren işe iade için başvuran işçiyi 1 ay içinde işe başlatmak zorundadır. Aksi halde en az 4, en çok 8 aylık ücret tutarında belirlenen iş güvencesi tazminatı ile boşta geçen süreye ait en çok 4 aya kadar ücret ve diğer hakları işçiye ödemek durumundadır. İşe iade davasında mahkeme işverenin kaç aya kadar boşta geçen ücret ödeyeceğini ve işe başlatmama tazminatı ödeyeceğini karar altına almaktadır. Bu durumda eğer, işveren size bu bahsetmiş olduğum iş güvencesi tazminatınızı ve boşta geçen süre ücretini ödememiş ise bu durumda bu alacaklarınız için dava değil, icra takibi açabilirsiniz. Ancak burada işçi açısından şöyle bir sıkıntı bulunmaktadır. İşe iade davası tespit davası niteliğinde olduğu için açacağınız icra takibinin de ilamsız nitelikte bir icra takibi olması gerekir.

Ayrıca mahkeme tarafından verilen feshin geçersizliğine ve işe iade talebinin kabulüne karar verilmiş olması hali, işveren tarafından yapılan feshin geçersiz olduğunu tespit eder ve işçinin iş sözleşmesinin devam ettiği anlamını da taşımaktadır. Dolayısıyla, siz işe iade davasının sonunda kesinleşen mahkeme kararının size tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işe başlamak için başvuru yapmanız ve bu başvurunun üzerinden bir ay geçmesine rağmen işveren sizi işe davet etmemiş veya işe başlatmayacağını bildirmiş ise, bu durumda iş sözleşmesi, işverenin sizi işe başlatmayacağının sözlü ya da eylemli olarak açıklandığı tarihte veya bir aylık başlatma süresinin sonunda işverence feshedilmiş sayılacaktır.

Dolayısıyla bu fesih tarihine göre işverence ihbar ve kıdem tazminatı ödenmelidir. Eğer size işveren daha önce kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ödemiş ise bu durumda ayrıca bu süre içindeki fark alacaklarınız için de dava açabilirsiniz. Bu durumda, hesaplamada dikkate alınacak ücret, işe başlatılmadığınız tarihteki son ücret olup, kıdem tazminatı tavanı da bu tarihe göre belirlenmelidir. Yani, işe iade davasında kararın kesinleşmesine kadar geçecek olan en çok 4 aya kadar süre hizmet süresine eklenmeli, ihbar ve kıdem tazminatı ile izin hakkı bakımından çalışılmış gibi değerlendirilmelidir. Ayrıca, boşta geçen sürenin en çok 4 aylık kısmı içinde gerçekleşen diğer haklar kavramına iş yerinde işçiye düzenli olarak yapılan ikramiye, gıda yardımı, yol yardımı, yakacak yardımı ve servis hizmeti gibi para ile ölçülebilen haklar da dahil edilerek hesaplama yapılmalıdır. Söz konusu hesaplamaların işçinin belirtilen dönemde iş yerinde çalışıyormuş gibi yapılması ve para ile ölçülebilen tüm değerlerin dikkate alınması gerekir. Ancak, işçinin fiili çalışması ile ortaya çıkabilecek olan fazla çalışma ücreti, hafta tatili ile bayram ve genel tatil günlerinde çalışma karşılığı ücret ile satışa bağlı prim gibi ödemelerinin, en çok 4 ay kadar boşta geçen süre içinde ödenmesi gereken diğer haklar kavramında değerlendirilmesini ise Yargıtay hesaplamada dikkate almamaktadır. (Yargıtay 9.HD. 18.11.2008 gün 2008/ 32727 E, 2008/ 31214 K).