Analık izni sonrası yarım çalışma hakkı ne zaman kullanılabilir?

SORU: Ben iş yerime çocuğum 1.5 yaşında iken başladım ve şu an 4.5 yaşında. Yarım çalışma hakkımı kullanabilir miyim? Bunda bir sakınca var mı?

CEVAP: İyi günler. İş Kanunu’nun “Kısmi süreli ve tam süreli iş sözleşmesi” başlıklı 13. maddesine 2016 yılında eklenen düzenlemeler ile İş Kanunu’nun 74. maddesinde düzenlenen analık izinlerinin bitiminden sonra kısmi süreli çalışma talebinde bulunulabileceği düzenlenmiştir. Dolayısıyla sorunuzda bahsetmiş olduğunuz yarım çalışma yapılan bu değişiklik kapsamındaki çalışmadır. Bu düzenlemeye göre, İş Kanunu’nun 74. maddesinde öngörülen izinlerin bitiminden sonra mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar bu maddeye göre ebeveynlerden biri kısmi süreli çalışma talebinde bulunabilecektir. İş Kanunu’nun 74. maddesinde düzenlenen analık izinleri doğum sonrası için alınan izinlerle ilgili düzenlemedir. Kısmi süreli çalışma çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar olabilecektir. İşçinin bu talebi işveren tarafından karşılanır ve işçinin bu talebinin geçerli fesih nedeni sayılmayacağı da madde metninde düzenlenmiştir. Bu haktan ayrıca üç yaşını doldurmamış bir çocuğu eşiyle birlikte veya münferiden evlat edinenler de çocuğun fiilen teslim edildiği tarihten başlamak üzere faydalanabilecektir.

Bu haktan faydalanabilmek için ebeveynlerin ikisinin de çalışması gerekmektedir. Dolayısıyla eşlerden birinin çalışmaması durumunda kadın işçinin bu haktan faydalanması söz konusu olmayacaktır.

Kanun metninde, kısmi süreli çalışma yapmayı talep eden işçinin (Veya tam zamanlı çalışmaya geri dönmek isteyen) işverene bunu en az bir ay önce yazılı olarak bildirmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Analık İzni veya Ücretsiz İzin Sonrası Yapılacak Kısmi Süreli Çalışmalar Hakkında Yönetmelik’in 8. maddesinde, “İşçi, 5. maddede belirtilen analık izninin, 6. maddede belirtilen ücretsiz iznin veya 7. maddede belirtilen ücretsiz iznin bitiminden itibaren çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar herhangi bir zamanda kısmi süreli çalışma talebinde bulunabilir” hükmünü içermektedir.

Dolayısıyla, “Analık İzni veya Ücretsiz İzin Sonrası Yapılacak Kısmi Süreli Çalışmalar Hakkında Yönetmelik’in 8. maddesinde, ‘… Çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar herhangi bir zamanda kısmi süreli çalışma talebinde bulunabilir’ şeklinde belirtildiği ve iş hukukunda işçi lehine yorum ilkesi gereği, işveren size kısmi çalışma için izin vermek durumundadır.

Ancak bu talebinizi bir ay öncesinden işverene bildirmeniz gerekmektedir. İşverenin, sizin kısmi çalışma talebinizi kabul etmemesi durumunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına şikayet etme hakkınız bulunmaktadır. Ayrıca işverenin kadın işçinin kısmi çalışma talebini kabul etmemesi, uygulamada işçi açısından haklı nedenle fesih sebebi olarak kabul edilmektedir. İş Kanunu’nun 26. maddesi gereği 6 iş günü içinde haklı fesih hakkınızı kullanabilirsiniz. 6 iş günü içinde haklı fesih hakkı kullanılmazsa, bu hak düşer.