Şimşek’ten tarıma masallar

Ziraat Bankasının düzenlediği 5. tarım ekosistemi buluşmasında Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in, ülke tarımına ilişkin anlattıklarını dinleyince, biz ne yaşıyoruz o ne anlatıyor diye öfkelenmemek mümkün değil.

Mehmet Şimşek gıda enflasyonunun düşmesi, tarımın desteklenmesi ve üretimin artırılmasından geçiyor derken amaçlarının bir taraftan üreticinin emeğinin hak ettiği değeri bulması, diğer taraftan da vatandaşların güvenli ve kaliteli gıdaya makul fiyatlarla ulaşması olduğunu söyledi.

Eski bir atasözü, “En iyi yalan içinde doğrular olan yalandır” der. Tarımın desteklenerek üretimin artırılması, üretici köylünün emeğinin karşılığını alması, halkın ucuz gıdaya ulaşımı önemlidir ve olması gereken de budur. Gıda enflasyonunun düşmesine de katkı sunar, bunların hepsi de doğrudur. Fakat Saray iktidarı bu doğruların tam tersini yapmaktadır. Tarım desteklenmiyor, destekleniyor‘muş’ gibi yapılıyor. Uyguladıkları politikalar nedeniyle üretim arttığında bile gıda ucuzlamıyor.

“Tarım desteklerini artırarak üretimi artıracağız” diyor ama destekler artmak bir yana azalıyor. Kendi çıkardıkları kanunla tarıma ayrılan pay gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 1’inden aşağı olamaz dediler. Fakat bugün tarıma ayrılan pay 168 milyar lira, GSYH’nin binde ikisi. GSYH’den tarıma ayrılan payın oranı her yıl düşüyor. Arpa, buğday, dane mısır ve yem bitkisi eken köylüler temel ve planlı üretim desteği adı altında dekara toplam 927 lira destek alacaklar ama ödemesi gelecek yıl yapılıyor.

Köylü ekerek, ilaç ve gübresini vererek, hasadını ederek masrafını yapacak ama desteğini bir yıl sonra para, pul olunca alıyor. Bu desteğin de neredeyse 3’te 1’inden fazlasını, köylü traktörüne koyduğu mazot içinde ödediği ÖTV ve KDV ile yeniden devlete peşin olarak geri ödüyor. Vergi peşin, destek bir yıl sonra. Tam Şimşek ekonomisi.

Enflasyonun düşürülmesi üretimin artırılmasından geçiyor diyor ama üretim artınca da fiyatlar düşmüyor.

Bu yıl buğday üretimi fazla, fiyattan kazanamadığınızı tonajdan alacaksınız dediler. Köylünün 20 lira üzeri fiyat beklediği buğdaya 16.5 lira TMO alım fiyatı açıklandı. Ürününü TMO’ya teslim etmek isteyen köylüye ya haftalar sonrasına randevu veriliyor ya da sistem kapalı olduğu için hiç randevu alınamıyor. Hadi teslim etti diyelim parası 45 gün sonra ödeniyor. Hasat ettiği ürünü satıp, biriken borçlarını ödemek isteyen köylü mecburi yön olarak tüccara ürün vermek zorunda kalıyor. Tüccarda köylünün buğdayını 12-13 lira fiyat dayatarak satın alıyor. Üretim fazla diye fiyat düşürdüler, köylü emeğinin karşılığını alamıyor. Bir de tüccar fiyat düşürüyor. Köylü buğdayını ucuza hatta geçen yılki alım fiyatının altına sattı da ekmek ucuzladı mı? Hayır, ekmek de ucuzlamadı. Sonuç ürün ucuz, ekmek pahalı. Kazanan aracı, tüccar ve gıda şirketleri.

Köylü kirazını 30-50 lira arasında sattı, marketlerde 200 liraya kadar satıldı. Maliyeti 13-14 lira olan soğan tarlada 15 lira ama tezgahta 70 lira. AKP iktidarı, çözümü soğan ithalatında buluyor. Zaten iki yıldır soğandan para kazanamadık diye soğan üretimine küsen köylünün üretmeye çalışan kısmını da ithalat baskısıyla ürettiği soğandan para kazanamaz hale getiriyorlar. Gelecek yıl daha az köylü soğan üretir, ithalat daha da artar. AKP iktidarında üretim değil ithalat artıyor.

Tarım üretimi köylü için bir kumara döndü. Ondan kazanamadık, bundan kazanırız diye köylü her yıl kumar oynuyor. Fakat tarımda kazanan, hep kasa oluyor. Kaybeden ise ucuza satan köylü, pahalıya tüketen halk oluyor.

Bakan Mehmet Şimşek, bugün gelinen noktada 1.2 milyon çiftçinin kredi bakiyesinin yaklaşık 1 trilyon liraya ulaştığını övünerek anlatıyor. 2021 yılında çiftçi borçları 135 milyar lirayken bugün çiftçilerin sadece bankalara olan borçları 1 trilyon 370 milyar liraya çıktı. 5 yılda çiftçilerin borçları 10 kat arttı ve artık evi, tarlası, traktörü hatta hayvanı haczedilen köylüleri konuşur durumdayız. Çiftçi borcu borçla kapatıyordu, bugün bunu bile yapamaz hale geldi.

Şimşek, ayrıca 2026 yılında bütçeden finansman sübvansiyonu ve vergisel destekler dahil olmak üzere tarım sektörüne 938 milyar liralık kaynak ayrıldığını da övünerek anlattı. Peki tarım sektörüne finansman sübvansiyonu ve vergisel destekler diye verilen destekler kime gidiyor derseniz. Baştan söyleyelim şirketlere gidiyor. Nedir bu vergisel destekler. Zirai üretim faaliyetinde bulunan şirketler için kurumlar vergisi indirimi. Tarım alet ve makinelerinde KDV istisnası. İşveren sigorta prim desteği. Zirai kredilerde damga vergisi desteği. Gümrük vergisi muafiyeti. Yani bu destekler arpayı, buğdayı, mısırı, ayçiçeğini, domatesi, salatalığı üreten ülke köylüsüne değil, tarımsal faaliyet yürüten şirketlere veriliyor.

AKP iktidarı köylüleri üretime küstürerek tarımdan koparıyor. Ülke tarımını yüz binlerce dekar arazide ucuz kredi, vergi muafiyeti vb. türlü desteklerle şirketlerin faaliyet alanı haline getirmek istiyor. Köylüleri de şirketlerin ucuz iş gücü olarak köleleştirmek istiyor.

Mehmet Şimşek’in anlattığı tarım masalının sonunda gökten üç elma değil, üç kağıt düşüyor. Biri artan faturaların kağıtları olarak masalı dinleyen halka. Diğeri yükselen borç senet kağıtları olarak, masalın içinde üreten ama para kazanamayan köylülere. Üçüncüsü de bol sıfırlı banka çekleri, yeşil dolarlar olarak, Bakan Şimşek’in her koşulda çıkarlarını koruduğu tarım ve gıda tekellerine. Dinledikçe uyuyoruz, uyudukça fakirleşip, soyuluyoruz.