İran ve Ukrayna

Ukrayna ve İran’ı bir araya getirmemizin nedeni her iki ülkenin de dışarıdan büyük bir gücün saldırısına uğramaları. Benzerlik burada başlıyor ve bitiyor. Sonraki gelişmeler birbirine hiç benzemiyor ve bu benzemezlik iki ülke, iki devlet arasında kesin bir ayrılık biçiminde dışa vuruyor. Bir tarafta işgalciye karşı başlayan haklı bir savaşın nasıl yozlaşıp, çürüdüğüne tanıklık edilirken, diğer tarafta haklı bir savaşın nasıl büyüdüğüne, güçlendiğine, sempati ve destek topladığına tanıklık ediliyor. Yüzeysel bazı karşılaştırmalar yaparak Ukrayna ve İran benzerliği üzerine yazanlar arasında bu sonuca tam zıt anlamlar çıkaranlar da yok değil. Bu onların dünyaya nasıl baktığını gösteriyor. Biz gerçekler üzerinden hareket edelim ve merceği bu iki ülkenin tutumuna odaklayalım.   

ABD emperyalizmi ve onun bölgedeki maşası İsrail siyonizmi tarafından yıkıcı saldırılara maruz kalan İran’da, ülkesini savunma konusunda ayağa kalkmış, moral değerleri yüksek, halk kahramanlığının her türünü yapmaya hazır bir halk, tayin edici oluyor. İran rejimine muhalif kesimler de “Bu bizim iç sorunumuz, şimdi söz konusu olan ülke savunması” anlayışıyla hareket edip, özünde tüm İran halkına “Biz buradayız, ülkeyi savunuyoruz, bu rejime mahkum değilsiniz” mesajını verirken, aynı zamanda mücadeleden de vazgeçmediğini anlatmış oluyor. Bu aynı zamanda yurtseverliğin de dışa vurumudur ve olumlu sonuçları sonradan daha görünür olacaktır.

İran’ın direnişi sadece ülke içinde halkın desteğini arkasına almıyor, aynı zamanda dünya halklarının destek ve sempatisini de arkasına alıyor ve üstelik bu sempati artan petrol ve gaz fiyatları, zorlaşan yaşam koşullarına rağmen yükseliyor. Dünya halkları ABD emperyalizminin saldırgan ve vahşi yüzünü bir kez daha görüp, ona karşı öfkesini bilerken; İran’ın Hürmüz’ü kapatmasını, bölgedeki ABD destekçilerine yönelik saldırılarını haklı ve meşru görüyor. Savaş şimdilik geçici bir ateşkesle durmuş gibi görünüyor. Sonraki gelişmeleri göreceğiz.

Ukrayna’ya Rusya’nın saldırısı ve topraklarının bir bölümünü işgal etmeye yönelmesine karşı Ukrayna da haklı olarak bir direniş başlattı. Ama bu savaşın başlamasına da neden olan gelişmelerin, süreç içerisinde aldığı biçim Ukrayna’nın haklı direnişini açıkça başka bir mecraya taşıdı, onu yozlaştırdı ve çürüttü. Bunun nedeni, Kiev rejiminin Batılı emperyalistlerin Rusya’ya karşı saldırganlığına alet olarak kişiliksiz bir tutum sergilemesi, ulusal onur ve gururu ayaklar altına alması, ülkenin ve halkın çıkarlarını değil, ülkenin yıkımına rağmen doğrudan ve açıkça Batılı emperyalistlerini çıkarlarının basit bir piyonu olarak hareket etmesidir.

Bu nedenle halkın moral değerleri yerde sürünmekte, ordudan kaçışlar rekor kırmakta, Ukrayna ülkesini savunduğunu dünya halklarına da inandıramamaktadır. “Sizin için savaşıyoruz” yakarışları ile Batılı emperyalistlerden daha fazla yardım dilenen Zelenskiy yönetimi, halklar nezdinde basit bir piyon olarak aşağılanmakta, yürüttüğü savaş yozlaşmış bir mücadele olarak görülmekte, başlangıçta kazandığı sempati ve destek ise tersine dönmüş durumdadır.

İran’ın direnişine duyulan sempati kuşkusuz sadece kendisine saldırılmış olmasından kaynaklanmıyor. Savaş öncesinde Filistin halkına karşı Gazze’de yapılan vahşi kırım, bu saldırıya karşı İran’ın açık ve net bir tutum alması, 12 gün savaşında İsrail’e verdiği karşılık dünya halklarının vicdanında yer etmişti. ABD emperyalizminin dünyanın farklı bölgelerinde giriştiği korsanca eylemler ve yıkımlar dünya halklarının ABD karşıtı bir pozisyonda konumlanmasına yol açmış, her saldırıda koşulsuz ABD’nin ardına dizilen NATO’nun büyük ortakları, kendi halklarının da tepkisinden korkarak, İran’ın saldırganlara karşı kullandığı Hürmüz kartını kendilerine karşı kullanacağını da hesap ederek, ABD ve İsrail’in İran saldırısına açık bir destek vermekten kaçınmışlardı.

İran’ın özellikle Çin’in çıkarları için savaştığı iddialarına da değinmek gerekiyor. İran öncelikle kendi çıkarları için, kendi ülkesini ve bağımsızlığını, doğal zenginliklerini korumak için direniyor. Onu, yardım karşılığında ülkenin yer altı zenginliklerini ABD’ye peşkeş çeken Ukrayna seviyesine düşmekten kurtaran da budur. Bu direnişin sonuçları ve İran’ın ayakta kalması kuşkusuz Çin’in çıkarınadır ve açık veya gizli destek sunmak zorundadır. Ama kendi çıkarları için destek almakla, destek aldığı ülkenin piyonu olmak arasında çok ciddi bir fark vardır.

Bitirirken ülkemizi yönetenler hakkında da bu konu vesilesiyle kısa bir değerlendirme yapmak gerekiyor. ABD saldırganlığının bölgede doruğa çıktığı, NATO içinde çelişkilerin arttığı bir dönemde, NATO’nun mevzilenmesinin güçlenmesi için ülke topraklarının açılması, yeni komutanlıklar kurulması sadece utanç verici bir durum değil, bu ülke halkının aşağılanmasıdır aynı zamanda. Ama bu kadar da değil. Erdoğan kabine toplantısından sonra şunları söylüyordu: “Ekonomi kurmay ekibimiz, Türkiye’yi çok uluslu şirketler için bölgesel yönetim merkezi olarak güçlü şekilde konumlandırmak için yoğun çaba sarf ediyor.” Bu soyguna, sömürüye ve aşırı kâra, yani ülkenin daha fazla yağmalanmasına çıkarılmış açık bir davettir.

Saray rejimi, ABD’nin prestijinin yerlerde süründüğü bir dönemde, onunla olan ilişkilerinde balayı dönemi yaşamaktadır. Aradıkları “meşruiyeti” böyle elde edemeyecekleri gibi, geride ne kadar kalmışsa onu da yitireceklerdir. NATO ve ABD karşıtı eylemler halkın uyanışında yeni bir döneme girilmekte olduğunu göstermektedir. İşçi ve emekçi yığınların iktidarın ve onun destekçisi büyük sermayenin çıkarları temelinde uğradığı büyük ekonomik yıkım ve buna eşlik eden politik saldırıları püskürtmek, ülkenin bağımsızlığını savunmak için mücadele yolunu tutmak tek çıkış yoludur. Bunun daha iyi anlaşılacağı günlerin içindeyiz.