Avrupa’nın en büyük subasar ormanı tehlikede

Avrupa’nın en geniş subasar orman ekosistemi olan İğneada Longoz Ormanları, yanlış politikalar ve iklim değişikliğinin yarattığı kuraklık tehdidiyle karşı karşıya kalıyor. Bartın ve İstanbul Üniversitelerinden bilim insanlarının yaptığı araştırmalar, 1984 yılından 2014 yılına kadar geçen süreçte Erikli Longozu’nun yüzde 16 oranında küçülerek 109 hektar daraldığını, Sakagöl Longozu’ndaki sulak alanların ise ya tümüyle yok olduğunu ya da ağır biçimde bozulduğunu gösteriyor. Topraktaki su seviyesine bağımlı olarak karbondioksiti hapsetmede ve iklim değişikliğine karşı koruma sağlamada kritik rol üstlenen bu özel alanda, saplı meşe ve dişbudak gibi öncü ağaç türleri de her geçen gün azalıyor. Bölgede son 44 yılda ortalama sıcaklıkların 1.8 derece arttığı kaydedilirken, yüksek emisyon senaryolarının devam etmesi halinde yüzyıl sonuna doğru bölgenin yüzde 89’unda yarı-kurak iklim koşullarının hakim olacağı öngörülüyor. Bilim insanları, akarsulardaki su akışına müdahale edilmemesi ve barajlardan ekolojik can suyu salınması yönünde acil uyarılarda bulunuyor.

İklim vaatleri ile nükleer gerçekler karşı karşıya

Küresel iklim değişikliğine karşı karbon yutak alanlarının korunması gerektiği bilimsel verilerle açıkça ortaya konurken, Türkiye bir yandan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansına (COP31) Antalya’da ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Zirve kapsamında iklim değişikliği ile mücadele taahhütleri ve elektrikleşme hedefleri dile getirilirken, ulusal enerji politikasında nükleer santraller “temiz ve yenilenebilir enerji” maskesi altında yeniden kurtarıcı bir çözüm gibi sunuluyor. Elektrik arz fazlası tartışmalarına ve nükleer teknolojinin beraberinde getirdiği ağır handikaplara rağmen nükleer enerji ısrarı kararlılıkla sürdürülüyor. Nükleer santrallerin yüksek kurulum maliyetleri, inşaat süreçlerinin uzun yıllara yayılması, radyoaktif atıkların binlerce yıl güvenli bertaraf edilememesi ve dışa bağımlılığı artırıcı alım garantili finansman modelleri ciddi eleştirilere konu oluyor.

Yerel halk ve canlı yaşamı nükleer göçün eşiğinde

Türkiye’nin 2050 yılına kadar 20 bin megavatlık nükleer kurulu güce ulaşma hedefi doğrultusunda, Akkuyu ve Sinop’un ardından kurulması planlanan üçüncü nükleer santral projesi için Trakya bölgesi ve özellikle İğneada hedef saha olarak gündemde tutuluyor. Çin Devlet Enerji Yatırım Şirketi (SPIC) ile sürdürülen görüşmelerde dört reaktörlük dev bir santralin yapımı müzakere ediliyor. Ancak 3 bin 155 hektarlık İğneada Longoz Ormanları Milli Parkı’nın hemen yanı başında kurgulanan bu proje, bölgenin eşsiz biyolojik çeşitliliğini doğrudan yok olma tehlikesiyle baş başa bırakıyor. Santralin soğutma suyu ihtiyacı için denizden ve tatlı su kaynaklarından çekilecek suyun yüksek sıcaklıkta geri deşarj edilmesi, su tabanı dengesini bozarak subasar ormanların tamamen kurumasına yol açma riski taşıyor. Ayrıca santral çevresinde oluşturulacak güvenlik bölgeleri nedeniyle Limanköy ve Beğendik gibi yerleşim yerlerinde yaşayan halkın nükleer göçle karşı karşıya kalacağı ifade ediliyor.

Göller Yöresi’nden İğneada’ya ders alınmayan sulak alan kayıpları

Türkiye genelinde sulak alanların korunmasına yönelik uluslararası taahhütlere rağmen, son elli yılda sadece Göller Yöresi’nde 10 bin kilometrekareden fazla sulak alanın kurutulduğu ve yok edildiği biliniyor. Doğal su havzalarının yanlış sulama, baraj müdahaleleri ve mevzuat esnetmeleriyle kaybedildiği bir ortamda, İğneada gibi dünyada nadir bulunan bir sulak alanın nükleer projelerle riske atılması büyük bir tezat oluşturuyor. Bir yanda Antalya’da küresel iklim zirvesinde “yeşil dönüşüm” ve “koruma” söylemleri üretilirken, diğer yanda Trakya’nın yaşam pınarı Istrancalar ve longoz ormanları göz göre göre feda edilme noktasına getiriliyor. Karbon yutak kapasitesi son derece yüksek olan subasar ormanların tahrip edilmesi, iklim değişikliğiyle mücadele iddiasının inandırıcılığını da bütünüyle zedeliyor.

İğneada için acil eylem planı ve tavizsiz koruma talebi

İğneada Longoz Ormanlarının barındırdığı dört endemik, on iki nadir ve elli beş tıbbi bitki türü ile kara leylek gibi canlıların varlığı, bölgedeki tatlı su dengesinin ve sucul ekosistemin bütüncül olarak korunmasına dayanıyor. Bilim insanları ve doğa savunucuları, su havzalarına yapılan müdahalelerin derhal durdurulmasını ve koruma statülerinin tavizsiz biçimde uygulanmasını talep ediyor. Gelecek kuşaklara bırakılabilecek en değerli doğal miraslardan biri olan bu benzersiz subasar orman ekosisteminin, kısa vadeli enerji hırsları ve nükleer santral projeleri uğruna kurban edilmemesi yaşamsal önem taşıyor.