Fazla mesai onayı geri alınabilir: 30 gün önceden yazılı bildirmek yeterli

SORU: İyi günler Devrim Hanım. Ben bir fabrikada üç yıldır çalışıyorum. Bana işyerinde fazla çalışmaya kalmak için ayrı bir onay kâğıdı imzalatmadılar. Ama iş sözleşmesinde, “personel istendiğinde fazla çalışma yapmayı, 4857 sayılı İş Kanununun 64. Maddesine uygun olarak telafi çalışmayı kabul eder, bayram ve genel tatil günlerinde çalışmayı peşinen kabul ettiğini beyan eder” şeklinde bir madde var.

Ben artık işyerinde fazla çalışmaya kalmak istemiyorum ama iş sözleşmesinde bunu kabul etmişim. Çünkü biz işe girerken zaten maddeleri tek tek okuma ya da itiraz etme gibi bir hakkımız olmuyor. Önümüze koyuyorlar, imzalıyoruz. Bu durumda sürekli fazla çalışma yapmak zorunda mıyım? Buna karşı bir itiraz hakkım yok mu? İyi günler dilerim.

CEVAP: İyi günler diliyorum. Öncelikle bir işe girdiğinizde size imzalatılan iş sözleşmeleri, genel işlem şartları olarak tabir edilen matbu sözleşmeler şeklinde hazırlanmakta, sözleşmenin diğer tarafı olan işçiyle müzakere edilmeden uygulanmakta ve imzalanmaktadır. Daha çok tüketicilerle imzalanan bu tür genel işlem şartları içeren düzenlemelerde, kanuna aykırı olmama ve sözleşmenin zayıf tarafına aşırı bir yükümlülük getirmeme şartları aranmaktadır. Ancak belirttiğiniz madde İş Kanununa aykırı nitelikte değildir. Bu sözleşmeyle fazla çalışma yapmaya onay vermiş bulunuyorsunuz. Ne var ki bu, işe girerken imzaladığınız sözleşme nedeniyle artık istemeseniz bile fazla çalışma yapmak zorunda olduğunuz anlamına gelmez.

Daha önce fazla çalışma için işçinin ayrıca onayının alınması gerektiğinden bu onay yazılı olarak alınır, genellikle her yıl başında işçilere imzalatılan bir onay belgesiyle düzenlenirdi.

“İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”le yönetmeliğin fazla çalışma onayına ilişkin hükmü değiştirilmiş ve “Fazla çalışma ihtiyacı olan işverence bu onay iş sözleşmesinin yapılması esnasında ya da bu ihtiyaç ortaya çıktığında alınır ve işçi özlük dosyasında saklanır. Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapmak istemeyen işçi verdiği onayı otuz gün önceden işverene yazılı olarak bildirimde bulunmak kaydıyla geri alabilir” düzenlemesi getirilmiştir. Dolayısıyla iş sözleşmenizde yer alan madde bu kapsamdadır.

Yukarıda da belirttiğimiz üzere, işverenin çok sayıda benzer sözleşmede kullanmak amacıyla önceden tek başına hazırlayıp işçiye sunduğu genel işlem şartlarını içeren bu tür sözleşmelerde işçi birçok hususa imza atmak durumunda kalmaktadır. Örneğin fazla çalışma yapmak istemediği hâlde bu tür bir sözleşmeyle buna onay vermek gibi. Bu durumda işçi, İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliğinin 9. maddesinin ikinci fıkrası gereği işverene 30 gün önceden yazılı bildirimde bulunarak sözleşmeyle verdiği fazla çalışma onayını geri alabilecektir. Ancak dilekçenin verildiği günden itibaren 30 gün boyunca işçi yine fazla çalışma yapmak durumundadır. Zira dilekçe 30 gün sonra hüküm doğuracaktır.

Dolayısıyla fazla çalışma yapmak istemediğinizi 30 gün önceden işverene yazılı olarak bildirmeniz durumunda işveren sizi fazla çalışmaya zorlayamayacak, bu gerekçeyle iş sözleşmenizi haklı ya da geçerli nedenle de feshedemeyecektir.

İşçinin verdiği bu dilekçe işverenin onayına tabi değildir. Yargıtay da bu konudaki kararında, iş sözleşmesinde başlangıçta onay verilmiş olsa dahi işçinin 30 gün önceden yazılı bildirimde bulunarak fazla çalışma muvafakatini geri alma hakkının bulunduğunu, bu onayın geri alınmasının işverenin kabulüne bağlı olmadığını ve fazla çalışmayı reddeden işçinin iş sözleşmesinin görevi yapmamakta ısrar gerekçesiyle ya da geçerli nedenle feshedilemeyeceğini hükme bağlamıştır. (Yargıtay 9. HD, 18.02.2026 tarihli, 2026/692 E., 2026/1453 K.)