Bütçe, mücadele etmezsen alamazsın diyor

Saray iktidarı, eylül ayında ilan ettiği orta vadeli programda (OVP) 2027 bütçesinde tarım desteklerinin de içinde olduğu cari transferler neredeyse geçen yılla aynı rakam olan 242 milyar lira olarak bırakmıştı. O nedenle de Saray iktidarının bu yıl tarıma destekleri artırmayacağını ve bu yılın destekleme miktarı olan 168 milyar lirada bırakacağını daha önce yazımızda belirtmiştik.

2027 yılı merkezi yönetim bütçesi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmeye başlandı. Bütçeden tarım desteklerine ayrılan pay 235 milyar lira olarak belirlendi. Ayrıca TMO, ÇAYKUR, ESK gibi kurumların yapacakları müdahale alımları için OVP’de 2027 bütçesinde 1.32 milyar lira ayrılırken TBMM’ye gelen bütçede bu rakamın 279.4 milyar liraya çıkarıldığı belirtiliyor. Bu durumda eylülde ilan edilen OVP hedefleri, ekimde delinmiş görünüyor.

Ülke köylüsü ve tarımı geçtiğimiz yıl büyük bir afet yaşadı ve zirai don nedeniyle bazı tarım ürünleri tamamen bazıları ise kısmen zarar gördü. Rekolte düştü, üretim azaldı üretici köylü mahsul alamadı. Aldığı ise ya çok azdı ya da kalitesi kötüydü. Üretici köylüler ilaç, gübre, mazot, tohumluk ve işçilik olmak üzere hepsinin fiyatı katlanırken zirai don nedeniyle ürün ya da verim alamasalar da tarlanın, bağın, bahçenin ihtiyacı olan ilaç, gübre, mazot, budama, sulama vs. ne iş varsa yaptılar. Bir yılda mazot yüzde 92, gübre yüzde 69, yem yüzde 32 zamlandı. Tarla, bağ, bahçe sürme, tohum ekme, ilaçlama vs. hepsi önce mazotun fiyatına bakıyor ve mazot arttıkça maliyet artıyor.

Tarım desteklemeleri artırılmış görünse de Tarım Kanunu’nda yazan “Tarım desteklemeleri milli gelirin yüzde 1’inden aşağı olamaz” hükmüne uyulmadığı da bir gerçektir. Tarım Kanunu’na göre belirlense, tarım destelemelerinin 1 trilyon 112 milyar lira olması gerekiyordu. Oysaki verilecek miktar 235 milyar lirada kaldı. Ülke tarımı ve üretici köylüsüne destek olarak verilmesi gereken paranın geriye kalan 877 milyar lirası başka yerlere harcanacak. Kanun milli gelirin (GSYH)’nin yüzde 1’i dese de yıllardır sabitlenmiş bir şekilde binde 2’si tarıma destek olarak ayrılıyor. Saray iktidarı 2006 yılında kendi çıkardığı Tarım Kanunu’na yine uymuyor.

1 kg buğday ile 1 litre mazot alınamadığı gibi 8 kg buğday satmak gerekiyor. 1 litre süt ile 1.5 kg yem alınması gerekiyor ama bu da mümkün değil. Artan girdi maliyetleri, ithal et baskısı nedeniyle et fiyatları düşerken inekler kesime gidiyor ve her yıl bir öncekini aratıyor.

Tarım Kanunu ve artan girdi maliyetlerine göre desteklemeler az. Fakat OVP’ye rağmen de yükseltilmiş.

Peki ne oldu da işçi emekçiye kuruş vermeyen, emekliyi 23 bin, asgari ücretliyi 28 bin liraya mahkum eden AKP, tarım desteğini OVP’den daha yüksek bir rakamı vermeye ihtiyaç duydu?

Almazlarsa enflasyon artmaz diyerek ücretleri ve yapılacak zamları düşük tutan AKP, enflasyon hedefi ve fiyat istikrarı diyerek tüm tarım ürünlerini maliyetin altına satılması için ithalat baskısı, düşük alım fiyatı, tüccar- ihracatçı eliyle tarım ürünlerine düşük fiyat dayatılmasına sebep olurken, ne oldu da tarım desteğini kısmen artırma ve müdahale alımı için kaynak aktarma ihtiyacı duydu?

Girdi maliyetleri böylesine artarken ürün fiyatları yerinde sayarken, limon da mandalina da dalında kalıp dökülürken, üretici köylü satamadığı meyveyi dereye dökerken, kavunu, karpuzu, marulu tarlada çürürken, şeftalisini, üzümünü meyve suyu fabrikasına öldüm fiyatına satarken gelecek yıl için neyi hesaplıyor?

Tüm bu saydıklarımızın birkaç nedeni var.

Birincisi; önümüzdeki yıl seçim yılı ve AKP kazanmak için köylüde işler iyiye gidiyor, kazanmasak da kaybetmiyoruz duygusu oluşturmak istiyor.

İkincisi; elbetteki Avrupa çiftçisi gibi yollar traktörle trafiğe kapatılmıyor. Tarım bakanlığının önüne gübre dökülmüyor, gümrük kapıları kapatılmıyor. Fakat dayatılan düşük ücrete ve artan mazot fiyatlarına karşı, köylüler çeşitli yerlerde eylemler yaptılar. Sakarya, Samsun Bafra vb. yerlerde traktörlerle yollara çıkan köylü eylemlerinin artması Saray iktidarı için korkulacak durumdur. Bunu engellemeye çalışıyor.

Üçüncüsü; Avrupa’da yıllardır süren çiftçi eylemleri şimdilik durdu diye düşündükleri bu günlerde İtalya çiftçileri artan akaryakıt fiyatlarına karşı yaptıkları eylemlerle İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’ye geri adım attırdılar. Meloni iktidarı tarımsal akaryakıt için 60 milyon avro kaynak ayırarak 121 milyon litre yakıt için litre başına 45 avro sent destek sağlanmasını kararlaştırıldı. Bu da ülke köylüsü açısından öğretici ve yol gösterici olur diye korkuyorlar.

AKP yine köylüyü yokluğa razı etmeye çalışıyor. Oysaki bu destekleme miktarı, tarım ve gıda tekellerine hizmet eden politikalarla, ülke tarımının üretici köylüler ve halk yararına değişmesi mümkün değildir. Limon ağaçlarının kesildiği, ürünlerin derelere, boş yerlere döküldüğü koşullarda ortak talepler etrafında mücadele şart.

Bütçeden tarıma ayrılan destekler artırılsın. Tarım ürünlerine taban fiyat açıklansın ve düşük fiyat dayatılması engellensin. Ürün fiyatları üzerindeki ithalat baskısı son bulsun. Küçük üretici köylünün banka ve Tarım Kredi Kooperatifine olan borçları silinsin. Sulama suyu ve sulamada kullanılan elektrik ucuzlatılsın. Başta mazot olmak üzere ilaç, gübre, tohumluk, fide ve fidan gibi tarım girdileri desteklenerek ucuz temini sağlansın. Başta mazot olmak üzere tarım girdileri üzerindeki ÖTV-KDV gibi vergiler kaldırılsın. TÜMKÖYSEN bu talepler etrafında birleşerek mücadele çağrısı yapıyor. Fakat henüz geniş bir kesime ulaşmış değil. Ulaşmasının yolu da “Biri, bir şey yapmalı” diye beklemek yerine ülke tarımı ve milyonlarca çiftçi ve ailesinin geleceği için bu ortak talepler etrafında köylünün sendikasıyla birlikte mücadele etmesinin önem kazandığı bir dönemden geçiyoruz.