Kapitalizm ve eğitim

Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen), “Eşitlik ve Özgürlük İçin 6. Demokratik Eğitim Kurultayı” düzenlemekte. Kurultayın başlığı en temel iki amacı açıkça ifade etmekte:

Eğitimin temel amacı eşit bir toplum ile özgür bir birey ve toplumun özgürleşmesinin sağlanmasıdır.

Kurultay, özellikle son 25 yıllık sürecin, bir yandan kapitalizm ve emperyalizmin genel etkilerini ama özellikle de Türkiye’de AKP döneminde yaşanan tahribatı eleştirel bir süzgeçten analiz etmeye ve değerlendirmeye, bunun çözüm ve mücadele yollarını oluşturmaya çalışıyor. Kurultayın alt başlıkları şu şekilde:

Yapay Zeka ve Eğitimde Dijital Dönüşüm,

Kapitalist Toplumlar İçin Eğitimin Genel Bir Değerlendirmesi,

Eğitimde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Cinsiyetçi Eğitim Politikaları,

Eğitim Sisteminde Yaşanan Sorunlar,

Demokratik Okul Mücadelesi,

Eğitimde Dinselleştirme Politikaları Karşısında Laik Eğitim Mücadelesi,

Ana Dili Temelli Çok Dilli Kamusal Eğitim,

Türkiye’de Özerk-Demokratik Üniversite ve Özgür Bilim Mücadelesi.   

Kapitalist toplumlarda eğitimin durumu: İki ana analiz ekseni

“Kapitalist toplumlarda eğitimin durumu” başlığında öne çıkan temel tez ve iki analiz ekseni şu şekilde ifade edilebilir. Sonsuz sermaye birikimi üzerine kurulu bir sistem olan kapitalizm mekansal olarak yayılma (emperyalizm) ve zamansal olarak sürekli kriz (krizojenik yapı) ile iç içe işler (D. Harvey, 2019, Yeni Emperyalizm). Bu birikim, yayılma ve kriz yalnızca ekonomiyi değil tüm insani ve toplumsal süreçleri dönüştürmektedir. Eğitim de bu süreçlerin stratejik bir alanı olup kapitalizm iki ana eksen halinde, hem 1-Sermayenin genişleme stratejileri hem de 2-Tahakküm, ideolojik aygıt, tahribat ve yabancılaşma biçimleri halinde eğitimi temelden etkilemektedir. Bunların ayrıntılarına ileriki yazılarda yer vermeye çalışacağım.