Hindistan’da gençlik hareketinin zaferi

Sınav sorularının sızdırılmasıyla başlayan ayaklanma, eğitim bakanının istifasıyla sonuçlandı. Sokaklara şimdilik sevinçle karışık kaygılı bir bekleyiş hakim. Tıp fakültelerine giriş sınavlarının cevapları sızdırılmış, sonra sınavlar iptal edilmiş, aynı sınav sıkıntısına bir daha katlanacak olma düşüncesi yirmi genci intihara sürüklemişti.

Bir ay boyunca, yüz binlerce genç meydanlara indi. Belirleyici büyük hamle, on binlercesinin meclis binasına doğru yürüyüşe geçmesi ve polisin şiddetli müdahalesi oldu.

Muhalefet, sınav sorularının sızdırılmasından RSS adlı teşkilatı sorumlu tutuyor. Fakat suçlamalar (şimdilik) teşkilatın soruları sızdırmasından ziyade, suç şebekelerinin bunu rahatça yapabilmesini sağlayan bir eğitim sistemi kurmasıyla ilgili.

RSS oldukça karmaşık bir tarihe sahip. Dünyanın en köklü aşırı sağcı örgütü. Başta Müslümanlar olmak üzere azınlıklara karşı düzenlenen katliamların başını genelde RSS çekiyor. Ama bu şiddete indirgenemeyecek kadar çok katmanlı bir yapısı var. Ülkü Ocakları ile dini bir cemaatin karışımını düşünün. Üyelerine geniş eğitim olanakları, aile disiplini ve paramiliter eğitim sağlayan bir kuruluş. Modi’nin partisi BJP ile derin ilişkileri olmasına rağmen bağımsızlığını koruyor. Hatta Modi merkeze kaydığı durumlarda kitle baskısı oluşturarak hükümeti tekrar sağa çekiyor. On iki yıllık BJP iktidarı, eğitimi tamamen RSS’ye teslim etmiş durumda. Türkiye’nin aksine, aşırı sağcı iktidar ekonomiyi teknokratlara bıraktı.

Modi ve BJP kadar RSS de soruları sızdıranların bulunacağını ve cezalandırılacağını söylüyor. Ancak protestolar yer yer başka sorunları da dile getirdi. Bunların başında işsizlik var. Hindistan 21. yüzyılın en hızlı büyüyen ekonomilerinden. Ancak bu, iş üretmeyen bir büyüme. Modi’den önce de Hindistan aynı yoldaydı. Ulusal kalkınmacı çizgisini 1970’lerin sonlarından itibaren terk eden Kongre Partisi, ülkeyi neoliberal bir rotaya oturtmuş, bunu yer yer refahçı ve devlet kapitalisti uygulamalarla yumuşatsa da, istihdam yaratan bir birikim modeli oluşturamamıştı. BJP bu birikim modelini devraldı. Ekonomide büyük bir değiştirim yaratmadı.

15 ile 30 yaş arası yaklaşık 360 milyonluk dev bir nüfus var ülkede. Bunlardan eğitimli olanların üçte birinden fazlası işsiz.

Harekete adını veren de zaten işsizlikle ilgili bir hakaret. Modi rejiminin üst düzey yetkililerinden biri, bizzat kendi hükümetinin ve sınıfının yarattığı işsiz gençlere “hamam böceği” dedi.

Hareketin vurguladığı diğer bir sıkıntı giderek pahalılaşan eğitimin, kırsal kökenli ve yoksul gençler için iyice ulaşılmaz hale gelmesi. Özellikle son iki senedir şiddetlenen özelleştirme politikaları, durumu iyice katlanılmaz hale getirdi.

Yani üç dinamik gençleri dipsiz bir umutsuzluğa sürüklüyor: Üniversiteye giriş için zemin oluşturacak bir eğitim almak aşırı pahalı, giriş sınavları adaletsiz ve mezuniyetten sonraki hayat da parlak değil.

Tüm bunlara bir de hakaretler eklenmiş durumda. Bakanın istifasından sonra dahi, önde gelen BJP yetkilileri “hamam böceği” yaftasını kullanmaya devam etti. Protestocuların ‘zaten çoğunlukla Müslüman’ olduğu iddiasını da bununla harmanladılar.

BJP, yoksullardan, özellikle de kente yeni göçenlerden, ciddi oy alıyor. Bunun temelinde (AKP’ninkilerden kat kat daha zayıf) refah uygulamaları kadar, partinin kitlelere verdiği milli gururun büyük etkisi var. Bir aydır yoksullara ağır hakaret edilmesi, bir de Müslümanlarla ‘aynı kefeye’ konulmaları, partiye oy kaybı olarak dönebilir. Zira BJP’nin yükselişindeki en büyük etmen, Hindularla Müslümanlar arasındaki çizginin koyulaştırılmasıydı. Parti, faşizan yöntemlerle bahşettiği gururu şimdi kendi elleriyle geri alıyor.

BJP iktidarı 2021’de tarihi (ve çok daha kalabalık) bir çiftçi ayaklanmasının zaferiyle sallanmıştı. Fakat bugünkü ayaklanmanın farkı, bir bakanın istifasına yol açması. Çiftçi ayaklanmasının en yoğun yaşandığı eyaletlerde BJP yine de müteakip seçimleri kazanmıştı. Bunun temel nedeni, partinin bu eyaletlerdeki etnik-dini ayrılıkları çok ustaca kullanması. Sınav fiyaskosunun seçim dengelerini değiştirip değiştirmeyeceği henüz belli değil. Ama şunu not etmekte fayda var: BJP çiftçilere bu kadar ağır hakaretler etmemişti. O yüzden bu ayaklanmanın sonuçları farklı olabilir.

Üstelik, geçtiğimiz günlerde, önceden verilen sözlere rağmen, yüzlerce genç tutuklandı. Bu da sınav sisteminin yolsuzluklardan arındırılacağına dair verilen sözlerin akıbetini de şüpheye düşürüyor. Yani gençlik hareketi sönümleneceğe benzemiyor.