Medyayı sermayesinden yakalamak

Türkiye’de ifade ve basın özgürlüğünün karnesi belli. Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü’nün (RSF) 2026 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’ne göre 180 ülke arasında 163’üncü sırada. “Halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçuyla” bilinen TCK 216’nın grafiği ile 2022’de çıkarken “sansür yasası” olarak adlandırdığımız, adının hakkını veren TCK 217/A “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçu” at başı gider hale geldi.

Dijital medyada durum daha vahim. İfade Özgürlüğü Derneği Ocak 2026’da yayınladığı raporda sosyal medya platformlarının dijital itaat rejimine uyum sağladıklarını ortaya koymuştu. Yakın zamanda hak savunucusu kurumların ve kişilerin sosyal medya hesaplarının ardı ardına, hiç gerekçe gösterilmeden silinmesi öngörülen riskin gerçek olduğunu ortaya koydu. Dernek geçen hafta da Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun (BTK) 5651 sayılı İnternet Kanunu kapsamındaki yetkilerinin Siber Güvenlik Başkanlığına (SGB) devredilmesinin yol açacağı tehlikelere dikkat çekti. Yaptıkları basın açıklamasında yalnızca yetkinin devredilmesiyle sınırlı kalınmadığını yetkilerin genişletildiğini de söylediler. Örnek vermek gerekirse Dernek Başkanı Prof. Dr. Yaman Akdeniz Kahramanmaraş depremleri, TUSAŞ saldırısı ve İBB odaklı operasyonlar sırasında sosyal medyanın neden ve hangi yetkiyle daraltıldığına dair BTK’dan bilgi talep etmiş ancak cevap alamamıştı. Bunun üzerine her biri için dava açtı ve kazandı. Mahkemeler istenilen bilgilerin verilmesi gerektiğine karar verdi. Buna rağmen henüz sonuç alabilmiş değil. Ancak geçen hafta TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda kabul edilen yeni düzenlemeyle bant daraltma yetkisi sınırı ve içeriği tanımsız “tedbir” yetkisiyle SGB’ye devrediliyor. Teklif yasalaşırsa sosyal medyaya neden erişemediğimizi sorma hakkımız dahi elimizden alınacak.

Yeni yöntem ‘para trafiği’

Bu “tedbirler” bir yere kadar işlevsel, farklı yöntemlerle engeller aşılabiliyor. Dahası rejimi “sansürcü” gibi de gösteriyor. Hoş değil. Yanı sıra daha radikal “çözümler”e de ihtiyaç var. En güncel ve pratiği sermaye ve para trafiğini yakalamak. Geçen haftanın kafa karıştıran Ahbap soruşturması genel olarak savunma sanayii şirketlerinin para hareketleri üzerinden konuşuluyor ancak Babala TV’nin sahibi Oğuzhan Uğur’un gözaltına alınmasıyla amaç biraz daha berraklık kazandı. Platformlarda çok takip edilen hesaplar, kimileri onlara “haber influencerları”, “medya influencerları” da diyor, zaman zaman “halkı kin ve düşmanlığı tahrikle” suçlanmıştı ama bundan sonra muhtemelen çokça para trafiğinden alınacaklar. Oğuzhan Uğur’un gözaltı gerekçesi Sabah gazetesine göre bir “özel bankanın ihbarıyla yurt dışından gelen yüklü miktarda döviz”. Yüklü miktarın ne olduğu söylenmiyor. Neden şüpheli olduğu da belirtilmiyor. Ortada şüpheli bir durum varsa soruşturma başlatılır. Muhatabına paranın kaynağı sorulur, dava açılır, yargılanır. Erdoğan’ın yurt dışından para getirene 20 yıl vergi muafiyeti müjdelediği bir ülkede Uğur neden gözaltına alınıyor belli değil. Sabah gazetesinde Dilek Güngör, Ahbap ile ilgili soruşturmadan “organize suç örgütü” çıkartırken, belli isimlere işaret edip bazılarına nedense hiç değinmiyor. Yok saydığı bir başka konu ise dernek olan Ahbap’ın İçişleri Bakanlığı denetiminde olması. Dernekler Masası ülkedeki tüm derneklerin aldıkları fonları biliyor, denetliyor. Yurt dışı fonlarının önemli bir kısmının yandaş derneklere gittiğini de. MASAK’a takılan, soruşturmaya konu olan para trafiğini önlemek için neden bu kadar beklendiğini, kimlerin korunduğunu o taraflardan yazabilen yok.

Ece Güner’in özgeçmişi

Ahbap’la ortaya çıkan para trafiğinde dikkat çeken bir isim, Ece Güner, medyanın bugünkü halini anlamak için dikkat çekici bir özgeçmişe sahip. Babası Engin Güner, Özal’a en yakın isimlerden biriydi. Rupert Murdoch Türkiye’de TGRT’yi satın almaya karar verdiğinde (yabancı yatırımcılara yüzde 25 hisse sınırı nedeniyle) burada kendisine ortak olarak Engin Güner’i seçmişti. Bir nevi hisse kısıtlamasının arkasından dolanılmıştı. Murdoch 2007 yılında Sabah-ATV ihalesi için de İştirak Radyo ve Televizyon A.Ş'yi kurmuştu. Bu şirketin yüzde 74 hissesinin sahibi Ece Güner’di. Sabah-ATV ihalesine Özyeğin ailesi, Çarmıklı ailesinin yanı sıra Murdoch-Güner ortaklığı da hazırdı. Ama ne olduysa hiçbiri ihaleye girmedi. Medya grubu Çalık ailesine üstelik devlet bankalarından verilen kredilerle satıldı. 2013’te sahibi değişse de yönetimi değişmedi. Bir zamanlar Özal’la Bush’u buluşturan, Ertegün Ailesini Erdoğanlarla yakınlaştıran eskinin büyük burjuva ailelerine belli ki AKP’nin artık ihtiyacı kalmadı. Dün davetlerinde büyük silah tüccarı Adnan Kaşıkçı’yı onur konuğu olarak ağırlayanlar bugün “O dönemde ev alma planlarım bulunmaktaydı. Bankada da yüklü miktarda boşta duran nakitim vardı. Bu dönemde 300-400 bin dolar parayı Levent’in söylemiş olduğu kişilerin hesaplarına, dolar bedelleri yazılı olarak ‘borç’ açıklamasıyla yolladım” diye ifade verip pişmanlık bildiriyor ve tutuklanıyor. Nereden nereye…

Buradan medyaya belki şöyle sonuçlar çıkarmak mümkün: Artık AKP’nin uluslararası sermayeyle ilişkilerinde başka aracıları var. Kontrolü elinde olduğu sürece medyaya kimin sahip olduğunun bir önemi yok. Özür dilese de suyuna gitse de yok.

Ancak etkili ve daha bireysel görünen, popüler hesapların da hedef olmayacağının garantisi yok. “Taş mı yiyelim?” derken organize suç örgütünün bir ayağı olarak cezaevine konmak da var. En iyisi ilkeli olmak, şeffaf olmak. Son yıllarda küçümsenen gazetecilik ilkeleri tam da mesleği bu tür keyfi saldırılardan korumak içindi. Bir yerde korkup nedamet getiren sermaye ve yandaşları diğer yanda tutuklansa bile başını eğmeyen gazeteciler var. Medya üzerinden sermayenin tümünü korkutabilirsiniz, o kolay; ama gazeteciliğe savaş açarak gazetecileri korkutmak zor.