Enflasyonda pembe tahminler ve kahverengi gerçekler

Merkez Bankası, 2026 yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 28’den yüzde 29,5’e; 2027 yıl sonu tahminini yüzde 15’ten yüzde 21’e; 2028 yıl sonu tahminini de yüzde 9’dan yüzde 13,5’e yükseltti.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve o zamanki Merkez Bankası (MB) Başkanı Hafize Gaye Erkan göreve geldikten sadece bir ay sonra, Temmuz 2023'te, önceki yönetimin (Bakan Nureddin Nebati ve MB Başkanı Şahap Kavcıoğlu) eski yönetimin yüzde 22,3 olan 2023 yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 58’e çıkararak işe başlamıştı. Yeni yönetim ‘rasyonel’, ‘ortodoks’, ‘piyasalar ile barışık’ ilan ediliyordu ve 36 puanlık bu keskin düzeltme ne kadar da rasyonel olduklarına dair bir işaret kabul edilmişti.

Enflasyonu düşürmeye odaklanmış (dezenflasyon) bir kararlılık pozu takınarak sert bir kemer sıkma planı uygulamaya giriştiler. Bu yüzden pembe enflasyon ‘tahmin’leri yayınlıyor, kahverengi ücret zamları dayatıyorlardı. Zaten başardıkları tek şey genel ücretleri, darbe dönemlerinde cebren uygulanan sınıf saldırılarına parmak ısırtacak şekilde geriletmek oldu. Başardıkları tek şey demek küçümsemek gibi görünmesin. En mühim başarılarından biridir ve Türkiye sermaye sınıfının tarihindeki üstün hizmet kataloğunda yerlerini şimdiden almışlardır.

Ancak bunların yaptıkları enflasyon ‘tahmin’leri ile gerçekler arasındaki uçurum, her nedense irrasyonel bulunmamış, orada vurulan yalpa bunlar hakkında bir soru işaretine yol açmamıştır. Nitekim esas görevleri enflasyonu doğru tahmin etmek değil, ücretleri ezmekti. Sendikal bürokrasinin de desteğiyle bunu başarmışlardır.

Bu esnada yaptıkları tahminlere bakalım biraz:

2024 yıl sonu enflasyonunu önce yüzde 36 olarak tahmin ettiler, yılın ortasında yüzde 38'e, yıl sonuna doğru 44’e çektiler. Gerçek enflasyon onu da geçti: Yüzde 44,38… Bu arada Hafize Gaye Erkan skandallarıyla birlikte çoktan gitmiş, yerine şimdiki MB Başkanı Fatih Karahan gelmişti. Bu tahminler onun yönetimindeydi.

2025 yıl sonu enflasyon tahminini göreve geldiklerinde yüzde 14 ilan etmişlerdi. Daha yıl başlamadan yüzde 21'e çıkardılar, yıl boyunca da yüzde 24’e yükselttiler. Gerçekleşen yüzde 30,89 oldu.

2026 için de ilk tahminleri yüzde 9 idi. Tek haneli enflasyon masalının mutlu sonu 2026’daydı. Ama işte o yüzde 9’un üstünden çok sular aktı. Masal giderek daha korkunç bir hikayeye döndü. Tahminlerini bu yıl Mayıs’ta yüzde 26'ya, Ağustos’ta yüzde 28'e, nihayet dün de yüzde 29,5'e çıkardılar.

Tek haneli enflasyon perisi yerini yüzde 30 öcüsüne bıraktı. Toplumu yüzde 30’un altında enflasyonu başarı diye algılamaya zorluyorlar bir süredir. O yüzden tahminleri de yüzde 30’un sınır hatlarında salınıyor. Tek haneli enflasyon artık 2028’de bile yok. Daha önce yüzde 9 olan 2028 yıl sonu enflasyon tahminini de dün yüzde 13,5'e yükselttiler. 2028 olası en geç seçim yılı üstelik. Tek haneli pembe periyi görmek 2029’a kalmış durumda, o da şimdilik.

Fakat bu enflasyon, faiz, döviz üçgenindeki para politikası kararları, iktidar blokundaki sermaye çevreleri açısından çıkar farklılıkları, dolayısıyla siyaset ve medyada bunları temsil eden mutemetler arasında da giderek çatışmaya varmakta olan bir gerilim yarattı. Yeni Şafak gazetesinin ekonomi köşelerindeki Mehmet Şimşek linçlerine, Sabah gazetesi ekonomi servisine yönelik ‘fon’ ithamlarına ve onların da yutkunarak yazdıkları ‘Aman ha listeleri açıklamayın’ yazılarına dikkat çekerek şimdilik geçelim.

Geçelim ama bu çatışma ortamı Merkez’in söyleminde —ve tabii mevcut politikaların kurucusu uluslararası mali sermaye ile yeri işbirlikçilerinin — bir ferahlık yaratmış gibi görünüyor.

MB Başkanı Fatih Karahan, tahmini yeniden 30’a dayadıkları “Enflasyon Raporu 2026-IV” sunumunda şöyle diyor:

“Dezenflasyon süreci ivme kaybetmekle birlikte devam ediyor. Enflasyon beklentileri ihtiyatlı duruşun sürdürülmesini gerektiriyor. Fon piyasasındaki gelişmeler sonrasında fonlardan çıkışlar büyük oranda mevduata yöneldi. Finansal piyasalardaki son dönem gelişmeleri dikkate alarak […] sıkı para politikası duruşunu sürdüreceğiz.”

Bir süredir faiz indirimi üzerinden kopan tartışmalar ve bunca yaklaşmış bir seçim öncesi geleneksel AKP-Erdoğan siyasetinin gerekleri düşünüldüğünde; MB’nin ‘sıkı para politikası duruşunu sürdüreceğiz’ çıkışması, fon vurgunu sonucu ortaya çıkan krizin, ekonomik ve politik olarak hareket alanını nasıl daralttığını gösteriyor. Mali oligarşinin orta-küçük tüccar ve sanayiciyle ittifakını sürdürmenin nesnel koşulları zaten çok zorlaşmışken, fon soygununun buradaki denklemi daha da içinden çıkılmaz hale getirdiğine dair yeni bir işaret Karahan’ın sunumundan dışarıya yansıyor.