Ara seçimin kaybedenleri: Teknoloji devleri ve veri merkezleri

Salı günü yapılan ABD ara seçimlerinin önemli sonuçlarından biri teknoloji devleri ve veri merkezlerinin seçimin kaybedenleri arasında olmasıydı. Teknoloji patronlarıyla Donald Trump’ın giderek yakınlaşan ilişkisi zaten birkaç yıldır gündemde. Beyaz Saray’a davetler, eşitlik ve kapsayıcılık programlarının iptalleri, seçim kampanyası bağışları… Son olarak Trump’ın “Yapay zekayı süper zeka olarak adlandıracağız” kampanyası ile birlikte teknoloji şirketlerinin patronları tek tek Trump’ın arkasında saf tutmuştu. Bu basit bir destek açıklamasından daha öteydi. Sadece Elon Musk’ın bu ara seçimlerde Trump ve Cumhuriyetçi adayların galip gelmesi için harcadığı miktar en az 474 milyon dolar. Teknoloji burjuvazisinin bu “seçim yatırımlarının” temel amacı veri merkezi inşaatlarına, yapay zekaya ve teknoloji şirketlerinin pratiklerine daha şüpheci yaklaşan adayların seçilmesini engellemekti. Hesap tutmadı, Amerikan ara seçimleri pratikte büyük teknoloji şirketlerinin politikalarının ve veri merkezlerinin de oylandığı devasa bir referanduma dönüştü.

Bu ara seçimlerde, 12 eyaletteki 47 seçim bölgesinde veri merkezi inşaatları da oylamaya sunuldu. Veri merkezi inşaatlarını kısıtlamaya dair tedbirler 46 bölgede onaylandı, yalnızca birinde reddedildi. Toplam 264 bin oyluk bu 47 bölge tüm ABD seçmenini temsil etmese de çıkış anketleri de aynı eğilimi gösteriyor. NBC News seçim çıkış anketlerine göre oyuna karar verirken seçmenlerin yüzde 56’sı yapay zeka ve veri merkezlerini kritik ya da büyük bir faktör olarak değerlendiriyor, yüzde 57’si yapay zekanın topluma sağlayacağı faydadan daha fazla zarar vereceğini düşünüyor, yüzde 76’sı ise kendi bölgesinde veri merkezi inşaatına karşı.

Mesele anketlerle sınırlı değil. Yapay zeka ve veri merkezleri ile teknoloji şirketlerine dair sınırlamalar seçilen pek çok Demokrat adayın kampanyalarında öne çıkıyordu. Cumhuriyetçilerin kalesi olarak bilinen ve bu seçimde Demokratlara geçen Teksas’ı not düşmemiz gerek. ABD’deki mevcut ve planlanan veri merkezi kapasitesinin yüzde 27’si Teksas’ta. Musk’ınkiler de dahil pek çok şirket Demokratların olası kısıtlamalarından kaçınmak için Teksas’a taşındı ya da yeni projelerini burada kurmayı planladı. Musk’ın seçim yatırımının en az 224 milyon dolarının Teksas’taki Cumhuriyetçi adayları desteklemek için harcandığı biliniyor. Cumhuriyetçilerin kaybetmeyeceğine inanıldığı için Teksas, yapay zeka yatırımları ve veri merkezi inşaatlarının da merkezi haline gelmişti. Teksas Valiliğini, eyalet yasaları hazırlanana kadar veri merkezi inşaatlarının dondurulmasını sürdüreceğini vadeden Demokrat Aday Gina Hinojosa kazandı.

Hem Temsilciler Meclisinde hem de Senatoda Demokratlar çoğunluğu yakaladı. Üstüne Teksas, Arizona, Ohio ve Georgia gibi veri merkezi kapasitesinde büyük paya sahip eyaletler de el değiştirince teknoloji devlerinin “kuralsız ve hızlı büyüme” hayalleri suya düştü. Intel yüzde 8.2, Nvidia yüzde 8.6, AMD yüzde 17.2 ve Sandisk yüzde 22.2 değer kaybetti. Yapay zekaya büyük yatırım yapan “Muhteşem Yedi” (Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia ve Tesla) yaklaşık 1 trilyon dolar, S&P 500 ise 2.9 trilyon dolar eridi.

Seçimin en büyük kaybedenlerinden Elon Musk “Uzaydaki veri merkezleri şu an oldukça cazip görünüyor” diye yazdı. OpenAI yeni veri merkezi inşaatlarında enerji ve altyapı masraflarını kendisinin karşılayacağını, yerel kaynakları koruyacağını duyurdu. Meta yapay zekadaki büyümenin yavaşlayacağını dile getirdi.

ABD ara seçimlerinde seçmenlerin kararında İran savaşı ve pahalılık gibi meseleler belirleyici faktörlerdi. Veri merkezlerinin çevresel etkileri, enerji maliyetlerini artırması, teknolojik ürünlerde yarattığı pahalılık ile teknoloji patronlarının “Birileri zarar görecek olsa dahi yapay zeka alanında hızla ilerlememiz gerek” tutumuna tepkiler de bunlara eklenerek belirleyici rol oynadı.

Demokratların veri merkezlerinin ya da teknoloji tekellerinin tümüyle karşısında olmadığını, kimi Demokrat adayların teknoloji şirketlerinden destek bulduğunu unutmamakta fayda var. Musk ve diğerleri açısından bu seçimdeki yarış denetimli bir kapitalizm ile denetimsiz, kuralsız bir kapitalizm arasındaydı. Teknoloji burjuvazisi şimdilik kaybetti ama önümüzdeki dönemde veri merkezlerine dair mücadele hem en üst düzeylerde hem de yerellerde sürecek.