Şiddet ailede ve okulda mı üretiliyor, oralara taşınıyor mu, özgürlüklerle çelişkileri neler?

Ne zaman bir şiddet vakası ile karşılaşılırsa hemen aile veya okul mercek altına alınıyor, hele de okulda silahlı bir saldırı yaşanmışsa iki olası fail öne çıkarılıyor: Aile ve okul. Okullarda yaşanan şiddet olayları dikkate alınırsa şiddet a) Aile ve okul sebep olmuyor da oralara mı taşınıyor, b) Ailede ve okulda üretilmiyor da hanelerde oralarda açığa mı çıkıyor, c) Bizzat ailede okulda mı üretiliyor, özetle aile ve okul ne rol oynuyor, daha yapısal olarak neler rol oynuyor?

Olay yeri elbette bir parçası da olay yeri bir fail mi, hangi şart ve durumda? Şiddetin ana failleri kim? Hegemonya ile, totaliter otoriter anlayışlarla, eşitsizliklerle, kapitalizm ile şiddet arasında nasıl bir bağ bulunmaktadır, özgürlükler ne anlama geliyor?

Ya biat edeceksin ya da…

“Ya bu deveyi güdeceksin ya da bu diyarı terk edeceksin” maalesef güç ilişkilerinde üstte olanla altta olan arasındaki ilişkiyi deşifre ediyor.

“Ya biat edeceksin ya da tepene binerim” anlayışının getirdiği doğa, toplum ve birey anlayışının ontogenisi/ oluşu, mekanizmaları, filogenisi/ kökeni, değişim dönüşümü nedir, etki ve sonuçları nelerdir, yaşanan şiddetle ilişkisi nedir?

Bugünkü sorum; şiddetin faili aile veya okul mu, daha makro olarak doğa, toplum ve birey anlayışı mı, özgürlük anlayışı mı, aradaki bağlar nelerdir?

Doğa, toplum ve birey anlayışımız ile özgürlük arasında bağlar, özgürlükle şiddet arasında hangi çelişkiler bulunuyor?

Özgürlüğün ontik oluşu ve şiddetle ontik çelişkisi

Doğa, toplum ve birey anlayışı ile “özgürlük” anlayışı arasında nasıl bir bağ var acaba?

Özgürlüğün ne olduğu dikkate alınırsa, belirleyici ögesinin “ontik” olduğu anlaşılacaktır, eğer her bir var olanı var olan olarak özerk bir varlık kabul ediyorsak, o var olanın özerkliği ve özgürlüğünü de onun bir varoluş ve oluş tarzı, bir etki, özne veya kişi oluşunu da, onun kendi haliyle varlık hakkını da kabul ediyoruz demektir. Özgür toplumlar ve özgür kişiler özgürlükçü eşitlikçi toplumlardır, özgürlükçü eşitlikçi kişilerdir.

Özgürlük; insanı kişi yapan temel özellik ise, kendini ve ötekini kendi özgüllüğü ve iradesi içinde hareket yeterliliği içinde kabul ettiği anlamına gelir. İradesiz canlılar için doğal varoluşuna özgü, eşyanın tabiatına özgü varoluşu öne geçer. Akıllı canlılar için aynı zamanda “irade” devreye girer, irade de bilgiyle bilinçle sağduyuyla hareket eder.

Doğa için kendi doğasına uygun oluşu onun özgürlüğünün bir ölçüsü sayılabilir, insan için hiçbir etki ve baskı altında kalmadan kendi iradesiyle hareket edip etmediği ana ölçüdür. Kendi özgür iradesi ile hareketi o insanı iyi yapmaz ama özne yapar, iyi bir özne olması aynı zamanda iyi tercih ve eylemesiyle bağlantılıdır.

“Hiçbir etki” altında kalmaksızın şartı gerçekçi bulunmayabilir, bunu mevcut etki ve şartların zorunlu olup olmadığı ile ilişkilendirebiliriz, örneğin biyofizyolojik ihtiyaçlarımız elbette bir zorunluluk gerektirmektedir, ancak böyle bir durumda bile bu ihtiyaçların giderilmesine yönelik çok çeşitli yollar bulunmaktadır. Bir var olanın potansiyel, virtüel ve gerçek anlamda olasılıkların olduğu bir dünyada bu olanak ve olasılıkların arasından seçimlerini kendi iradesiyle gerçekleştirmesi onun özerkliği, özgürlüğüdür.

Birey olabilmenin asgari şartı kısmen bile olsa özerklik ve özgürlük şartı ve derecesi ise, her bir var olanın kendi özgüllüğü içinde varoluşuna saygı bunun asgari bilişsel moral tavırsal karşılığını gösterir.

Böyle toplumlar ve böyle bireyler asgari bir özgürlük anlayışına sahiptirler.

Özgürlük anlayışındaki toplumlar ve kişiler, ötekinin var olma ve varoluş hakkına daha içten ve ilkesel olarak saygılı olurlar.

Ya aksi durumda ne olur?

Egoizmin, etnosantrizmin, otoriterizmin, kapitalizmin baskı, korkutma, şiddet ile ontik ilişkisi

Doğanın, cansız ve canlıların, toplumların, bireylerin kendi başına özerk varlıklarını kabul etmeyen, kendi dışındakini üstünlük, egoizm, etnosantrizm, kapitalizm vb. bir şekilde kendi amaçları için az çok araç veya nesne konumunda gören anlayışlar; bir diğerini araçsallaştırmayı nesneleştirmeyi de beraberinde kabulleniyor demektir ki, bu hal aynı zamanda böyle anlayışların baskı ve şiddeti kendi içsel bünyesinde taşıması veya buna cevaz vermesi anlamına gelmektedir.

Özetle özgürlükçü eğilimlerle şiddet arasında içsel çelişki, totaliter, otoriter eğilimlerle şiddet arasında içsel ve doğrudan bir bağ bulunmaktadır.

Ailede, okulda, Ortadoğu veya dünyada işgalleri, şiddeti yaratanlar en başta da özgürlüğün ontik boyutunu yok sayan, doğa-eşya-toplum-birey üzerinde hegemonya kurmaya çalışan faillerdir. Egoizm, etnosantrizm, otoriter totaliter eğilimler, kapitalizm emperyalizm doğrudan şiddet üreticileridir, şiddetin failleridir.

Çözüm özgürlükçü eşitlikçi anlayışlarda, polisiye tedbirlerde değil

Şiddetin önlenmesi ve aile, okul veya yaşamın herhangi bir noktasında güvenli mutlu yaşanması için doğa, toplum ve birey anlayışından başlanması gerekmektedir. Özgürlükçülük ve eşitlikçilik ana başlangıç noktalarıdır.

Özgürlükçü olmayan toplumlarda ise şiddetin tümden önlenmesi olası değildir, iyi-kötü şiddet ayrımı zorunlu olarak öne çıkar, hegemonik olanın lehine olan olumlu şiddet aksine olan kötü şiddet olarak sıfatlanır, egemenin şiddeti olumlanır diğerinin şiddeti bastırılmaya çalışılır. Oysa ana sorun hegemonya ilişkilerinin, şiddetin ana kaynağının aşılmasıdır.

Ailede ve okulda hegemonya ilişkilerini aşmak da bunun bir ayağını oluşturmaktadır ama daha köklü ayak toplumsal eşitsizliklerin ve bunu meşrulaştıran zihniyetlerin aşılmasıdır.