Yurttaş mevcut siyasetten umutsuz, çareyi ‘halk meclislerinde’ arıyor

Saha Araştırmaları Merkezi (SAMER), “Yurttaşların Siyaset Algısı, Alternatif Siyaset Arayışı ve Demokratik Katılım Olanakları” başlıklı araştırma raporunun sonuçlarını paylaştı. 14 kentte 428 kişiyle çevrim içi ortamda gerçekleştirilen araştırma, temsili siyasete yönelik derinleşen krizi, yurttaşların mevcut siyasal işleyişe olan tepkisini ve doğrudan demokrasi arayışını verilerle ortaya koydu.

Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 45,1’i siyasi kararların alınma biçiminden “memnun değilim”, yüzde 33,9’u ise “hiç memnun değilim” yanıtını verdi. Mevcut işleyişten memnun olmayanların toplam oranı yüzde 79’a ulaşırken, memnun olanların oranı yalnızca yüzde 6’da kaldı.

Öte yandan yurttaşların yüzde 73,1’i siyasete katılımın sadece sandıktan ibaret olmadığını, seçim dışı yolların da varlığını kabul ediyor. Hak arama yöntemleri arasında ise barışçıl gösteri ve yürüyüşe katılmak (yüzde 36,2), sivil toplum kuruluşlarına katılmak (yüzde 26,2) ve imza kampanyaları (yüzde 21) öne çıktı.

Doğrudan demokrasi ve ‘halk meclisleri’ talebi

Yurttaşlar, siyasetin yalnızca siyasi partiler ve seçilmişler eliyle yürütülmesini yetersiz buldu. Katılımcıların yüzde 77,3’ü, yerel kararlarda bölge halkının görüşünün doğrudan alınması gerektiğini savundu.

Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri ise “halk meclisleri”ne olan destek. Yurttaşların yüzde 84,1’i mahalle ve yerel konulardaki kararların doğrudan halk meclislerinde alınmasını “gerekli” veya “çok gerekli” buluyor. Yurttaşların yüzde 73,9’u, böyle bir meclis ya da toplantı kurulması halinde kesinlikle veya muhtemelen katılacağını beyan etti. Ancak bu güçlü talebe karşın, halkın doğrudan katılımına dayalı bir siyasetin Türkiye’de yaygınlaşma olasılığı düşük (yüzde 61) görüldü. Bu durum, katılım talebiyle siyasetin gerçekte dönüşebileceğine duyulan güven arasındaki uçurumu yansıttı.

Baskı ve korku en büyük engel

Mahalledeki önemli bir sorunun çözümü için yurttaşların inisiyatif alma eğilimi (yüzde 39,7) yüksek olsa da bu durum doğrudan aktif ve örgütlü siyasete tahvil edilemiyor.

Aktif siyasetin önündeki en büyük engeller şöyle sıralandı: Yüzde 15,4 ile “katılımın etkili olduğunu düşünmeme”, yüzde 15,2 ile “baskı ve korku ortamı”, yüzde 14 ile “zaman yetersizliği” ve yüzde 10,3 ile “yeterli bilgi ve donanıma sahip olmama”. Katılımcıların yüzde 26,2’si ise doğrudan siyasete katılmak istemediğini belirtiyor.

Kadınlar ve gençler dezavantajlı konumda

Rapor, siyaset mekanizmalarındaki toplumsal cinsiyet ve yaş eşitsizliklerine de ayna tuttu. Kadınların yüzde 33’ü aktif katılım hakları konusunda hiç bilgisi olmadığını veya çok az bilgisi olduğunu belirtirken, bu oran erkeklerde yüzde 11,8’de kaldı. Aktif siyasete katılmak istemediğini belirten kadınların oranı (yüzde 39,3), erkeklerin oranının (yüzde 18,1) iki katından fazla.

Gençlerde ise güvensizlik ve uzaklaşma eğilimi dikkat çekti. 18-24 yaş arası gençlerin yüzde 47,6’sı aktif siyasete katılmak istemediğini belirtirken, halk meclisi veya halk toplantısına katılma isteği gençlerde yüzde 56,3 düzeyinde kaldı. Bu oran, yaş ilerledikçe artış gösteriyor ve 65 yaş üzerinde yüzde 100’e yaklaşıyor.

Araştırma sonucu, halkın karar alma süreçlerine doğrudan müdahale edebileceği demokratik, eşitlikçi, güvenilir ve sonuç üreten mekanizmaların kurumsallaştırılmasına duyulan ihtiyacı ortaya koyuyor. Katılımcıların beklentilerinin ilk sıralarında katılım mekanizmalarının artırılması, siyasi haklar konusunda bilgilendirme ve örgütlenme olanaklarının güçlendirilmesi yer alıyor.

Raporun tamamına ulaşmak için tıklayın.