Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası'ndan uyarı: 'Yapı sağlığı izleme sistemleri bir an önce kurulmalıdır'

İstanbul Maltepe'de 8 Ekim 2026 tarihinde bir binanın çökmesi, yapı güvenliği konusunun yalnızca deprem anında ele alınamayacağını bir kez daha gözler önüne serdi. Yaşanan facianın ardından TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası (HKMO) İstanbul Şubesi açıklama yaparak yerel yönetimlere ve ilgili bakanlıklara çağrıda bulundu.

"Yapılar inşa edildikten sonra denetimsiz bırakılamaz"

Yapı güvenliğinin yalnızca inşa aşamasındaki denetimlerle sınırlı tutulamayacağını belirten HKMO İstanbul Şubesi, binaların ömürleri boyunca denetimsiz bırakılamayacak cansız nesneler olmadığını vurguladı. Zemin koşulları, çevresel etkiler, kullanım biçimleri ve zaman içinde oluşan deformasyonların yapıların davranışını değiştirdiğine dikkat çekilerek "Bu nedenle yapı güvenliği; tespit, ölçme, izleme, değerlendirme ve müdahaleyi kapsayan sürekli bir süreç olarak ele alınmalıdır" ifadeleri kullanıldı.

Geçmişteki çökmeler uyarı

Açıklamada, son yıllarda yaşanan benzer felaketlerin yapı çevrelerindeki değişimlerin izlenmesinin önemini açıkça gösterdiği ifade edildi. Örnek olarak iki olaya dikkat çekildi:

Bahçelievler Çökmesi (27 Haziran 2024): 7 katlı bir binanın ilk üç katının çökmesinden kısa süre önce kolonlardan ses gelmesiyle tahliye yapıldığı, yapının 1980 yılında 4 katlı ruhsatlandırıldığı ve 1994 yılında kaçak olarak 3 kat ilave edildiği hatırlatıldı.

Gebze Çökmesi (29 Ekim 2025): Kocaeli Gebze'de dört yurttaşın hayatını kaybettiği olayda, bilirkişi raporuna göre yapı ile zemin arasındaki değişimler sonucunda binanın ana yola bakan tarafında son 4-5 ay içinde yaklaşık 5 santimetrelik düşey ve yatay deplasman meydana geldiği, Eylül 2025 itibarıyla yapının en az "orta-hasar" düzeyinde olduğunun belirlendiği vurgulandı.

Bu örneklerin, çöküşlerin her zaman aniden ve hiçbir belirti vermeden gerçekleşmediğini gösterdiği belirtildi.

Yerel yönetimlere ve bakanlığa çağrı

İstanbul gibi yoğun yapılaşmış ve yapı stoku yaşlanan bir kentte bu yaklaşımın kamusal bir zorunluluk olduğu belirtilen açıklamada "Başta büyükşehir ve ilçe belediyeleri olmak üzere tüm kamu kurumlarında 'Yapı Sağlığı İzleme ve Deformasyon Ölçme Birimleri' gecikmeden kurulmalı, kentteki riskli yapı stokunun düzenli ölçme ve izleme süreçleri başlatılmalı, yapı denetim sistemi, yapım aşamasının ötesine geçerek kullanım ömrünün tamamına yayılan sürekli bir denetim mekanizmasına dönüştürülmeli ve harita mühendisliği meslek disiplininin ölçme ve deformasyon izleme konusundaki uzmanlığı bu sistemin ayrılmaz bir unsuru haline getirilmelidir" ifadeleri kullanıldı.

(Haber Merkezi)