Erişim engelleri, içerik kaldırma, yayın yasağı.

AKP ve Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan iktidara geldiği 2002 yılının ilk gününden itibaren hedefine basını koydu. Gazetecilere “Haddinizi bilerek soru sorun” ya da “Edepsizlik yapma” gibi cümleler her dönem kullanıldı. Sadece bu yıl erişim engelleri, içerik kaldırma, yayın yasağı, sosyal medya hesabının görünmez kılınması ve gazetecilik faaliyeti nedeniyle cezai/idari baskılar giderek arttı.

İçişleri Bakanlığı 15 Eylül’de 2026 yılının başından itibaren Türkiye genelinde 40 bin web sayfasının kapatıldığını, 73 bin sosyal medya hesabına erişim engeli getirildiğini açıkladı. Erişim engeli ve kapatılan sitelere ilişkin kararların ne kadarının mahkemeler, ne kadarının idari makamlar tarafından verildiği; hesapların hangi platformlarda bulunduğu ve kaçının Türkiye’den görünmez hâle getirildiği konusunda ise ayrıntı verilmedi.

İfade Özgürlüğü Derneğinin (İFÖD) 2025 EngelliWeb raporuna göre ise 2025 sonu itibarıyla 875 farklı kurum ve hakimlik, 1 milyon 284 bin 464 kararla toplam 1 milyon 505 bin 484 web sitesi ve alan adını erişime engellemişti.

2026’da sosyal medya servislerinin 15 yaşın altındaki çocuklara hizmet sunması yasaklandı. Aynı düzenleme ile oyun platformlarına Türkiye’de temsilci atama zorunluluğu getirildi. Yine bu sene BTK’nin yetkilerinin önemli bir kısmı Siber Güvenlik Başkanlığına devredildi. Son olarak adalet bakanı sosyal medyaya kimlik doğrulama zorunluluğu getirecek bir düzenleme üzerinde çalışıldığını duyurdu.

Eylül ayında dalga dalga operasyon yayıldı

Eylül ayında erişim engellerindeki ilk dalga 12 Eylül’de başladı. Kaos GL, Velvele ve çok sayıda LGBTİ+ örgütü ile kişinin internet siteleri ve sosyal medya hesapları engellendi. 13 Eylül’de yeni hesaplar da erişim engeli kapsamına alındı.

Erişim engellerinin kapsamı 14 Eylül’de gazetecilik ve insan hakları alanına doğru genişledi. Bakırköy 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 13 Eylül tarihli kararıyla gazetemiz Evrensel, Uluslararası Af Örgütü Türkiye, Barış Akademisyenleri ve Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA) gibi kuruluşlar ile kimi gazetecilerin de aralarında bulunduğu çok sayıda X ve Instagram hesabı hakkında engel kararı alındı.

16 Eylül’de erişim engellerinin kapsamı yeniden genişledi. Gazeteciler İrfan Değirmenci ve Şirin Payzın, soL Haber, Kadın Koalisyonu ve Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu gibi kuruluşların X hesapları hakkında da erişim engeli kararı alındı.

Eylül ayının üçüncü haftasında erişim engelleri ekonomi ve finans alanındaki hesaplara da uzandı. Kararlarda “Milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması” gerekçesine yer verildi.

EngelliWeb’e göre 21 Eylül’de erişim engeli getirilen ENAG Kurucusu Prof. Dr. Veysel Ulusoy’un hesabı daha sonra X tarafından Türkiye’den görünmez hale getirildi.

26 Eylül’de İfade Özgürlüğü Derneğinin EngelliWeb çalışmasına dayanan haberlere göre en az 80 X hesabı erişime engellendi.

28 Eylül’de İFÖD kaydında en az 150 hesabın erişime engellendiği belirtilirken, aynı gün yayımlanan haberlerde karar kapsamında en az 55 hesabın isimlerinin tespit edildiği aktarıldı.

5651’den TİB’e, BTK’den yargıya…

Bu engellemeler ilk değildi. Sansüre dair neler olduğunu hatırlayalım:

2025: Siber Güvenlik Kanunu ile “Veri sızıntıları hakkında yanlış bilgi yayma” 5 yıla kadar hapisle cezalandırılan bir suç olarak tanımlandı. Düzenleme ile birlikte “Veri sızıntısı olmadığı halde” ifadesi nasıl ve kim tarafından belirleneceği yeterince açık olmadığı için, gazetecilerin veri sızıntılarını araştırması veya kamuoyuna aktarması da engellendi.

2022: Sansür ve dezenformasyon yasası olarak da bilinen 217/A yani “Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçu “Gazetecilere uygulanmayacağı” propagandasıyla TCK’ye eklendi. Ancak gerçek öyle olmadı. Basın örgütleri düzenlemenin sansürü ve otosansürü artıracağı, gazeteciler üzerinde baskı oluşturacağı ve ifade/basın özgürlüğünü tehdit edeceğini aktarmıştı. Nitekim öyle de oldu. TGS’nin 2025-2026 raporunda, 2022’den itibaren en az 88 gazeteci hakkında 113 soruşturma başlatıldı.

2020: Sosyal medya platformlarına temsilci atama zorunluluğu getiren yasa ise bu yıl çıktı. Basın meslek örgütleri tasarının “tek sesli bir toplum” yaratacağını belirtmişti.

2018: RTÜK’ün çevrimiçi video yayıncılığı denetlemesinin önü açıldı. 7103 sayılı Kanun’la 6112 sayılı RTÜK Kanunu’na “29/A – Yayın Hizmetlerinin İnternet Ortamından Sunumu” maddesi eklendi. İnternetten yayın yapan medya kuruluşlarına RTÜK yayın lisansı getirilmesinin yasal zemini oluşturuldu.

2017: Vikipedi’nin 3 yıl sürecek erişim engellemesi başladı. BTK iki farklı URL’yi değil, tüm Vikipedia’yı engellemeyi uygun görmüştü. Viki ancak 2020 başlarında yeniden erişime açıldı.

2016: TİB kapatıldı. Ancak bu sansürün ismi Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) oldu. TİB’in tüm yetkileri BTK’ye devredildi.

2014: 5651 sayılı Kanun’a TİB’e mahkeme kararı olmadan da muğlak, soyut ve genel sebeplerle erişim engelleme yetkisi veren bir madde eklendi. TİB başkanının verdiği erişim engelleme kararlarının 24 saat içinde mahkeme onayına sunulması öngörüldü.

2007: Güncel erişim engellemelerin de temellerini oluşturan 5651 sayılı “İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun” yürürlüğe girdi. En önemli nokta, internet sitelerine erişimin engellenmesi mekanizmasının kurulmasıydı. Bu yasa ile Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı (TİB) sistemin merkezindeki kurumlardan biri haline getirildi. Üstelik bu kanuna dayanarak farklı mahkemelerden üst üste verilen kararlarla YouTube 2008’den 2010’a dek erişime engelli kaldı.

(Haber Merkezi)