Velilere gönderilen 'Aile Bilgi Formu'na 'fişleme' tepkisi: 'Doldurulmasını kesinlikle sakıncalı buluyoruz'

Okullarda velilere Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gönderilen 'Aile Bilgi Formu' adı altındaki formlarda, çocukların eğitim hayatıyla doğrudan ilgisi bulunmayan ve ailelerin özel yaşamlarına ilişkin sorular yöneltilmesi tepki çekti. Formlarda velilerden, ailede 'suça karışmış birey' bulunup bulunmadığı, sigara, alkol, madde ve teknoloji bağımlılığı yaşayan birinin olup olmadığı gibi bilgilerin paylaşılması istendi.

Velilere gönderilen formlarda yer alan soruların özel hayata ilişkin bilgileri kapsaması, söz konusu bilgilerin hangi amaçla toplandığı ve kimlerle paylaşılacağına ilişkin belirsizlikleri de beraberinde getirdi. Eğitimciler, bu tür uygulamaların çocuk ve ailelerin desteklenmesi amacıyla yürütülen rehberlik çalışmalarından çıkarılarak ailelerin fişlenmesine ve kriminalize edilmesine yol açabileceğine dikkat çekti.

“Okulu ilgilendirmeyen özel sorular soruluyor”

Eğitim Sen 9 No’lu Şube Başkanı Hüseyin Özev, formlardaki soruların okulun ve eğitim sürecinin sınırlarını aştığını söyledi. Okulun çocuğun eğitim süreci açısından ihtiyaç duyduğu bilgileri aileden almasının anlaşılabilir olduğunu belirten Özev, ancak aile bireylerinin geçmişine ve özel yaşamına ilişkin soruların bu kapsamda değerlendirilemeyeceğini ifade etti.

Özev, formda yer alan “Ailenizde suça karışmış bir birey var mıdır” gibi sorulara dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Bu formda okulu ilgilendirmeyen, çocuğun ve ailenin özel hayatına yönelik özel sorular sorulmakta. Bu sorulara verilen yanıtın kimlerle paylaşılacağı da belli değil. Elbette okul, çocuğun durumuyla ilgili bilgiler alabilir. Fakat ‘Ailenizde suça karışmış bireyler var mı’, ‘Herhangi bir yardım alıyor musunuz’ gibi soruların aileyi fişlemeye yönelik olduğunu düşünüyoruz.”

Bu bilgilerin çocuğun eğitim hayatı boyunca kullanılabilecek bir kayda dönüşebileceğine dikkat çeken Özev, “Çocuğun eğitim hayatı boyunca içine sinmeyecek, onun karşısına çıkabilecek bilgiler içeriyor. Dolayısıyla bu soruların bu haliyle sorulmasını ve formun doldurulmasını kesinlikle sakıncalı buluyoruz” dedi.

“Yeni bir uygulama değil” 

Veli-Der Başkanı Ömer Yılmaz ise söz konusu formun daha önce de Milli Eğitim Bakanlığı ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan çalışmalarda kullanılan bir uygulama olduğunu belirtti. Okullarda ve sınıflarda 'risk haritası' oluşturulması amacıyla benzer soruların geçmişte de kullanıldığını söyledi.

Ancak bu soruların hangi amaçla ve nasıl değerlendirildiğinin belirleyici olduğuna dikkat çeken Yılmaz, “Bu soruları nasıl değerlendirdiğimiz önemli. Çocukların etiketlenmesine, dışlanmasına neden olacak şekilde değil, çocuğun ve ailenin güçlendirilmesine yönelik bir çalışmayı öne çıkarmamız gerekiyor” dedi.

“Tek başına güvenlik verileriyle değerlendirme yapılamaz”

Yılmaz, çocukların ve ailelerin ihtiyaçlarının tespit edilmesinin yalnızca güvenlik perspektifinden ele alınmaması gerektiğini belirterek, “Bu konuya dair diğer paydaşları da işin içine alarak, özellikle Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, sosyal hizmet uzmanları ve daha fazla rehber öğretmen gibi tarafların iş birliğine ihtiyaç var” ifadelerini kullandı.

Formlarda yer alan soruların kişisel verilerin korunması açısından da sorun yaratabileceğini belirten Yılmaz, özellikle ailelerin suç geçmişi, bağımlılık durumu ya da sosyal yardım alıp almadığı gibi bilgilerin toplanmasının dikkatle ele alınması gerektiğini söyledi.

Yılmaz, “Yalnızca güvenlik verileri üzerinden yapılacak bir değerlendirme, kişisel veriler kapsamında düşündüğümüzde başka sorunlara neden olabilir. Bu soruların cevapları çok sorunlu. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun olmayan sorularla velilerin kriminalize edilmesi durumu oluşabilir” dedi.