Husilerin ilerleyişi ve ABD-İran geriliminde yeni cephe

Ortadoğu, küresel enerji arzını ve ticaret yollarını derinden sarsacak yeni bir krizin eşiğinde. İran destekli Husilerin Yemen’deki Kızıldeniz kıyı şeridini tamamen ele geçirmesi ve stratejik Babülmendeb Boğazı üzerinde tam kontrol sağlaması, bölgedeki güç dengelerini sarsarken ABD ve müttefiklerini zor bir tabloyla karşı karşıya bıraktı. ABD’nin şubat ayında başlattığı savaşın ardından İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatmasıyla başlayan enerji krizi, şimdi de Kızıldeniz’de Husilerin ilerleyişiyle daha da derinleşiyor.

Husilerin tarihi ilerleyişi ve Suudi destekli yönetimin çöküşü

Yemen’de 2022’den bu yana nispeten durgun geçen süreç, temmuz ayında Suudi Arabistan’ın Sana Havalimanına saldırısıyla sona ermişti. Husiler, perşembe günü ise Taiz vilayetinde son 5 yılın en büyük saldırısını başlattı. İnsansız hava araçlarının da kullanıldığı bu geniş çaplı operasyon neticesinde Husiler, stratejik Muha limanı, Zubab ve Perim Adası dahil olmak üzere tüm Kızıldeniz kıyı şeridini ele geçirdi. Başkanlık Konseyi güçlerinin yeniden konuşlanma gerekçesiyle mevzilerden ayrılması ve Suudi Arabistan’ın hava desteğini sınırlı tutması, Suudi Arabistan destekli Yemen Hükümeti’nin (Başkanlık Konseyi) yenilgi yaşamasına neden oldu.

İran ve Husiler şimdi de Babülmendeb’i mi kapatacak?

Husilerin Kızıldeniz’deki ilerleyişiyle eş zamanlı olarak, Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’na alternatif olarak kullandığı Doğu-Batı Petrol Boru Hattı, Irak topraklarından fırlatılan İHA’ların hedefi oldu. Petrolü doğrudan Kızıldeniz’e ulaştıran bu stratejik hat, saldırı sonrası güvenlik gerekçesiyle geçici olarak kapatıldı.

Hürmüz sonrası Babülmendeb Boğazı ve alternatif petrol hatlarının da tehlikeye girmesi uluslararası enerji piyasalarında şok etkisi yarattı. Küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 7’sini taşıyan bu kritik geçiş noktasındaki riskler, Brent petrolün varil fiyatının aylar sonra tekrar 100 dolar bandını aşarak 107 dolara fırlamasına neden oldu.

İran’ın ‘çifte boğaz’ stratejisi

İran medyasında zafer olarak kutlanan bu gelişme, Tahran’ın bölgedeki nüfuzunu pekiştirmesi olarak değerlendiriliyor. Her ne kadar İran, Husilerin kararlarını bağımsız aldığını iddia etse de Suud-Yemen kaynakları harekatın İran Devrim Muhafızları tarafından koordine edildiğini ve finansal, lojistik, istihbarat desteği sağlandığını söylüyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’na ek olarak Babülmendeb üzerinde de dolaylı bir kontrol sağlaması, olası müzakerelerde elini güçlendirecek bir koza dönüşmüş durumda. Tahran, bölgedeki stratejik su yollarını kontrol ederek, ABD’nin ekonomik ve askeri baskılarına karşı asimetrik bir yanıt veriyor.

ABD ve Suudi Arabistan çıkmazda

Gelişmeler karşısında Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın ABD Başkanı Donald Trump’tan doğrudan askeri müdahale talep ettiği ancak bu talebin reddedildiği iddia ediliyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı yeni bir cephe açmak yerine güçlerini İran ve Hürmüz bölgesine odaklamayı tercih ederken, Suudilere yalnızca istihbarat ve hedefleme desteği verileceğini bildirdi. Washington, Kızıldeniz’deki seyrüsefer özgürlüğünü korumayı hedeflerken, bölgesel krizin çözümünde sorumluluğu Suudi Arabistan’a bırakıyor. Bu durum, Pakistan ve Türkiye’nin de dahil olduğu Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın devreye girme ihtimalini gündeme getirerek savaşın daha geniş bir coğrafyaya yayılma riskini artırıyor.