İzmir barometresi: Yoksulluk derinleşiyor, siyasal tablo yeniden şekilleniyor

Bir Arada Yaşarız Eğitim ve Toplumsal Araştırmalar Vakfı (BAYETAV) tarafından hazırlanan “İzmir Barometresi Yaz 2026” raporu yayımlandı. Raporda, halkın giderek ağırlaşan geçim sıkıntısı, yerel yönetimlere yönelik artan tepkisi ve siyasette yaşanan kırılmalar verilerle ortaya kondu.

Yoksulluk ve kaygı büyüyor

İzmirlilerin yarısı kazandığı gelirle geçinemediğini belirtirken, bu oran barometre serisinde ilk kez yüzde 50 sınırına ulaştı. Her beş kişiden dördünün son üç ayda en az bir harcama kaleminden vazgeçtiği veya daralttığı raporda, en büyük kısıtlamaların sosyal ve kültürel hayat ile mutfak harcamalarında yaşandığı vurgulandı. Katılımcıların yüzde 49,8’i sosyalleşmeyi, yüzde 43,9’u ise mutfak harcamalarını kısmak zorunda kaldı.

Ekonomik çöküş, halkın ruh halini de derinden etkiledi. İzmirlilerin yüzde 46’sı yüksek düzeyde stres ve kaygı hissederken, umut ve mutluluğu yüksek düzeyde yaşayanların oranı beşte birin altında kaldı. Bu duygusal yükün kadınlar, gençler ve Kürt yurttaşlar üzerinde çok daha ağır olduğu görüldü.

İzmirliler Büyükşehirden memnun değil

Rapora göre yurttaşların yerel yönetimden duyduğu rahatsızlık da parti sınırlarını aşarak genişledi. İzmir Büyükşehir Belediyesi hizmetlerinden memnun olmayanların oranı yüzde 59 olarak kaydedildi. İzmirlilerin gözünden kentin en önemli sorunları sıralamasında yüzde 49,4 ile temizlik ve çevre birinci sıraya yükselirken, onu yüzde 40 ile altyapı sorunları, yüzde 34,4 ile ulaşım ve trafik izledi. Yurttaşların yüzde 71,3’ü ise yol, kanalizasyon ve su gibi temel altyapı hizmetlerini yetersiz bulduğunu ifade etti.

Siyasette ‘Köklü değişim olmaz’ inancı yükseliyor

Siyasal gidişata yönelik karamsarlık da rapordaki en belirgin bulgulardan biri oldu. İzmirlilerin yüzde 79’u Türkiye’nin kötüye gittiğini düşünürken, bu kanaat iktidar tabanında dahi yüzde 54 düzeyinde ölçüldü. Türkiye’nin bir numaralı sorunu ise yüzde 42 ile ekonomi olarak gösterildi.

Seçim sandığına ve değişime olan inançta da ciddi bir kırılma yaşandığı tespit edildi. Bir sonraki seçimde iktidarın değişeceğine inananların oranı üç ay içinde yüzde 52,6’dan yüzde 45,4’e gerileyerek barometre tarihinde ilk kez yüzde 50’nin altına indi. Yurttaşların yüzde 45,3’ü, “Hangi parti iktidara gelirse gelsin ülkede köklü bir değişim olmaz” diyerek siyasete yönelik güvensizliğini dile getirdi. Gençler (18-29 yaş), beklentisi ve umudu en düşük kesim olarak öne çıktı.

CHP eridi, Yeni Parti zirvede

Raporun Türkiye siyaseti açısından en sarsıcı verilerinden biri, ana muhalefet seçmenindeki radikal yer değiştirme oldu. Özgür Özel liderliğindeki yönetime mahkemenin mutlak butlan kararıyla müdahale etmesinin ardından yaşanan bölünme süreci, CHP’nin İzmir’deki oy oranını yüzde 4’e kadar düşürdü. Özgür Özel ve ekibinin kurduğu Yeni Parti ise yüzde 47 oy oranıyla kentte birinci parti konumuna yerleşti.

İzmirlilerin yüzde 59,4’ü Özgür Özel ve arkadaşlarının Yeni Parti’yi kurmasını doğru bulurken, yargı kararını siyasete müdahale olarak görenlerin oranı yüzde 56 oldu. Buna karşın İzmir seçmeninin yüzde 81’i, mevcut CHP’ye oy verme ihtimalinin hiç olmadığını vurguladı. Yeni Parti’nin eski CHP tabanının yanı sıra Zafer Partisi, DEM Parti ve kararsız seçmenler arasında da kendine açık bir potansiyel yarattığı belirtildi.

Yavaş ilk sırada, Kılıçdaroğlu’na tepki büyük

Siyasetçilere yönelik güvende, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş yüzde 50,5 ile en çok güvenilen siyasetçi oldu. Onu yüzde 42,1 ile Özgür Özel ve yüzde 42 ile Ekrem İmamoğlu izledi. Kemal Kılıçdaroğlu’na güvenmeyenlerin oranı ise yüzde 89,4 ile rekor seviyede ölçüldü.

Kurumsal güvende de yargı ve medyaya yönelik büyük tepki sürdü. İzmirlilerin yüzde 60’ı yargıya, yüzde 69,2’si ise medyaya güvenmediğini belirtti.

Cemil Tugay’a ‘Bağımsız Kal’ çağrısı

Kısa süre önce CHP’den istifa eden İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın siyasi geleceği de katılımcılara soruldu. Tugay’a güvenenlerin oranı yalnızca yüzde 16,3 düzeyinde kalırken; İzmirlilerin yüzde 36’sı Tugay’ın yoluna “bağımsız” devam etmesi gerektiğini ifade etti. YENİ Parti’ye geçmesini isteyenlerin oranı yüzde 30 olurken, “CHP’ye dönmeli” diyenler sadece yüzde 6’da kaldı.

Altyapı, temizlik ve trafik hizmetlerinde memnuniyetsizlik dikkat çekiyor

Araştırmanın somut hizmet alanlarına ilişkin değerlendirmeleri, kentteki genel memnuniyetsizliğin özellikle altyapı, temizlik, çöp ve trafik sorunlarında yoğunlaştığını ortaya koydu. Verilere göre, katılımcıların yüzde 71,3’ü yol, kanalizasyon ve su gibi temel altyapı hizmetlerini yetersiz buluyor. Temizlik ve çöp toplama hizmetlerinden memnun olmayanların oranı yüzde 63,8 iken, trafik yoğunluğunu normal bulmayanların oranı ise yüzde 66,9 olarak belirlendi.

Toplu taşımada tablo farklı

Toplu taşıma hizmetleri ise bu olumsuz tablonun dışında kalıyor. Ulaşım hizmetlerinden memnun olduğunu belirtenlerin oranı yüzde 47,2 ile, memnun olmayanların (yüzde 32,3) önüne geçti. Katılımcıların beşte birlik kesimi ise bu konuda “ortadayım” yanıtını verdi. Temizlik ve altyapıya yönelik olumsuz değerlendirmelerin yaygınlığı, bu iki başlığın kentin en önemli sorunları listesinde ilk sıralara yerleşmesiyle de paralellik gösteriyor.

Gençler hizmetlerden daha şikayetçi

Somut kent hizmetlerine yönelik memnuniyet oranlarının yaşla birlikte artması dikkat çekti. Temel altyapıyı yeterli bulanların oranı 30 yaş altındaki gençlerde yüzde 10’un altında kalırken, 50 yaş üzeri grupta bu oran yüzde 22-25 seviyelerine kadar çıkıyor. Benzer bir tablo toplu taşımada da görülüyor, 18-29 yaş grubunun ulaşım memnuniyeti yüzde 36,2’de kalırken, 50 yaş üzerinde bu oran yüzde 57’ye ulaşıyor. Gençlerin yerel yönetim hizmetlerine yönelik genel memnuniyetsizliği, tüm somut hizmet alanlarına yayılmış durumda.

Temizlik ve çöp sorununda tepki büyüyor

Araştırmanın son yedi döneme ait seyri incelendiğinde, bu tablonun büyük ölçüde yerleşik bir eğilim olduğu gözleniyor. Toplu taşıma memnuniyeti Ocak 2024’teki yüzde 42’lik oranın ardından yüzde 47-50 bandına otururken; temel altyapı hizmetlerini yeterli bulanların oranı son iki yıldır yüzde 12-20, trafik yoğunluğunu olağan karşılayanların oranı ise yüzde 25-31 aralığında seyrediyor. Temizlik ve çöp toplama hizmetlerindeki yüzde 21’lik memnuniyet oranı ise, bir önceki araştırmadaki yüzde 28,2’lik seviyenin belirgin bir şekilde altına düşerek serinin en düşük değerine geriledi. Kentin en önemli sorunları sıralamasında ‘temizlik ve çevre’ başlığının bu araştırmada ilk sıraya çıkması, çöp sorununa yönelik artan tepkinin hizmet değerlendirmelerine de doğrudan yansıdığını gösteriyor.

BAYETAV İzmir Barometresi 2026 Yaz Raporu’na buradan ulaşabilirsiniz.