Look Back: İki çizgi arasında kalmak

Ekin BALİ

Malatya

 

Look Back, Tatsuki Fujimoto’nun aynı adlı mangasından uyarlanan; yönetmenliğini Kiyotaka Oshiyama’nın üstlendiği, 2024 çıkışlı bir anime film. Gösterildiği festivallerde aldığı ‘prestijli’ ödüller ve kısa süresine rağmen yarattığı güçlü etkiyle dikkat çeken film, yüzeyde sade bir hikâye anlatıyor gibi görünse de derininde yaratım sürecine, üretmenin bedeline ve insanın kendisiyle kurduğu ilişkiye dair yoğun bir iç hesaplaşma barındırıyor.

Aynı benliğin iki yüzü

Film, sınıf gazetesinde yonkoma (4 karelik dikey çizilen manga) çizen popüler Fujino ile evine kapanmış, çizim yeteneğiyle herkesi etkileyen Kyomoto’nun yollarının kesişmesiyle başlıyor. Temelde iki genç kızın manga üzerinden kurduğu bir ilişkiyi anlatıyor gibi görünse de filmi izlerken hikâyeyi iki ayrı kişiden çok tek bir mangakanın iki farklı yönü olarak okumak mümkün oluyor. Bir yanda hikâye kurmaya, duyguyu ve anlatıyı taşımaya yatkın Fujino’nun temsil ettiği anlatı tarafı dururken diğer yanda ise çizgiye, tekniğe ve disipline yaslanan, Kyomoto’nun beden bulduğu çizim tarafı bulunuyor. Film boyunca bu iki yönün hem birlikte üretme hâlini hem de birbirleriyle olan gerilimini adım adım izliyoruz. “Hangisi daha önemli?” sorusu, kimi zaman karakterlerin kendi kendine sorduğu, kimi zamansa doğrudan seyirciye yöneltilmiş bir soru hâline geliyor.

Fujino, sınıf gazetesinde yayımlanan yonkomalarıyla tanınan, hikâye anlatma konusunda özgüveni yüksek bir öğrencidir. Çizimleri kusursuz değildir ama anlattığı şey çevresinde karşılık bulur. Ta ki Kyomoto’nun çizimlerinin gazetede yayımlandığını görene kadar… Bu an Fujino için doğrudan bir kırılma anı olur. Çünkü Kyomoto’nun çizimleri, Fujino’nun kendieserlerinde kurduğu dengeyi altüst edecek kadar iyidir. Bu noktadan sonra Fujino, hikâye anlatımını geri plana itip kendini tamamen çizime verir. Sayfalarca tekrar eden, saatler süren ve neredeyse bir takıntı halini alan bir çalışma sürecine girer. Artık mesele anlatmak değil, Kyomoto’nun çizgisine yetişmektir.

Buna karşılık Kyomoto’nun Fujino’ya bakışı bambaşkadır. Eve kapanmış, dış dünyayla temasını neredeyse tamamen kesmiş olan Kyomoto, Fujino’nun yonkomalarını takip eder veonun hikâye kurma becerisine hayranlık duyar. Bu hayranlık ilk tanışma sahnesinde açıkça görülür. Fujino’nun okul belgesi vermek için Kyomoto’nun evine gittiği sahnede, kapının önünde biraz da kıskançlıkla çizdiği dört kare, rüzgarla kapının altından içeri süzülür. Bu an, Fujino’nun bastırdığı anlatı tarafının, Kyomoto’ nun dünyasına sızması gibidir. Ancak bu sızıntı, onların birlikte üretmeye başlamasına vesile olur.

Birlikte üretirken ayrı düşmek

Bu noktadan sonra ikisi birlikte manga çizer. Fujino hikâyeyi kurar, Kyomoto çizimleri yapar. Ortaya çıkan üretim, anlatı ile çizimin bir uyum yakaladığını gösterir. Ancak film, bu uyumu kalıcı bir çözüm gibi sunmaz. Zamanla çizim tarafını üstlenen Kyomoto, kendi yolunu tek başına yürümek ister. Fujino, bunu istemese de bu durumu kabul etmek durumunda kalır.

Film, bu noktada çizime yaslanan tarafın, yani Kyomoto’nun, tek başına kaldığında hayatta kalamadığını açık biçimde gösterir. Kyomoto’nun üretimi yalnız başına sürdürdüğü bu düzlemde ölmesi, Fujino’nun iç dünyasında büyük bir yara açar. Bu kaybın ardından Fujino’nun yaşadığı hesaplaşma, bir tür iç yargılamaya dönüşür. Anlatı tarafını temsil eden Fujino, çizgi tarafını yalnız bıraktığı için kendini suçlar; belki de kendi içindeki bu yönü en baştan dışarı çıkarmaması gerektiğini düşünür. Film bu sorunun net bir cevabını vermez, ama ağırlığını hissettirir.

Oshiyama’nın yönetmenliğinde animasyon, manganın ruhunu çok güzel yakalıyor; özellikle çizim sahneleri akıcı ve etkileyici, izleyiciyi doğrudan manganın sayfalarına sokuyor. Film boyunca eşlik eden duygusal müzik de sessiz anları daha dokunaklı hâle getirerek iç hesaplaşmayı güçlendiriyor.

Hem sistem eleştirisi hem iç hesaplaşma

Bu açıdan Look Back, Tatsuki Fujimoto’nun kendi iç dünyasıyla hesaplaştığı bir anlatı olarak da okunabilir. Aynı zamanda okul çağından yetişkinliğe uzanan süreçte, bireyin kendini ifade etme biçimlerinin nasıl daraltıldığını gösteren dolaylı bir sistem eleştirisi de sunar. Üretirken “ne tutar, ne para kazandırır” sorusunun baskısı altında kalan anlatı tarafı, Fujino’nun sonunda yöneldiği daha popüler ve piyasa karşılığı olan shounen üslubunda somutlaşır. Bu yönelim bir tercihten çok, hayatta kalma zorunluluğu gibi hissettirilir.

Look Back, iki kişi üzerinden anlatılan bir hikâye gibi dursa da aslında tek bir insanın içindeki parçaların çatışmasını, birlikte üretmeyi ve yaşanılan kopuşu anlatır. Ve geriye şu soruyu bırakır: Kendimizi ifade ederken hangi yönlerimizi geride bırak(tırıl)ıyoruz?

 

(Genç Hayat)