Hürmüz'e yeni rota

ABD’nin İsrail ile birlikte 28 Şubat’ta İran’a karşı başlattığı savaşın düğüm noktasına dönüşen, uluslararası petrol ticareti açısından kritik noktada bulunan Hürmüz Boğazı ile ilgili görüşmeler sürüyor. İran’ın saldırılar gerekçesiyle kapattığı ve büyük oranda hakimiyetini ele geçirdiği Hürmüz Boğazı ile ilgili Umman’la yapılan görüşmelerle ilgili açıklamalar art arda geldi.

Rotalar yeniden belirleniyor

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, boğazdan geçen mevcut rotaların yenileriyle değiştirileceğini ve uzmanların şu anda haritalar üzerinde çalıştığını söyledi. İranlı bakan, Umman ile yapılan görüşmeleri tamamen teknik ve hukuki nitelikte olarak nitelendirerek, bu görüşmelerin 1968 yılında ilk kez belirlenen deniz rotalarını yeniden belirlemeyi amaçladığını belirtti. Savaşın bu rotalarda değişiklik yapılması gerektiğini açıkça ortaya koyduğunu ve İranlı ve Ummanlı uzmanların bu çalışmalarını sürdürdüğünü belirtti. Arakçi, Rotalar belirlendiğinde, boğazın yeniden açılması durumunda bu rotaların kullanılacağını söyledi.

Hürmüz Boğazı konusuna Umman’la anlaşmaya varılmasının boğazın yeniden açılması anlamına gelmeyeceğini de yineleyerek, “Umman ile yürüttüğümüz müzakereler, Hürmüz Boğazı’nın açılacağı anlamına gelmiyor. Bunun gerçekleşmesi için başka şartların da sağlanması gerekiyor. Bu şartlar, aracılar vasıtasıyla ABD tarafına iletildi.” dedi.

Güney güzergahı konusunda mutabakat

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Üyesi Fedahüseyin Maliki de, İran resmi haber ajansı IRNA’ya Hürmüz görüşmeleri konusunda açıklamalarda bulundu. Maliki, Umman tarafının geçici olarak güney güzergahının kullanılmaması konusunda mutabık kaldığını söyledi. İki ülkenin Tahran’ın da önerdiği belirli bir güzergah üzerinde yoğunlaştığını aktaran Maliki, “Müzakereler sonuçlanma aşamasında ve her an iki ülke arasında anlaşma imzalanabilir” dedi.

Maliki, “Bu anlaşmanın hayata geçmesi halinde, Hürmüz Boğazı’nın kontrolü yine İran’ın elinde olacak ve üçüncü bir ülke, boğazın yönetimi ve kontrolünde herhangi bir rol üstlenemeyecek” ifadesini kullandı.

Hürmüz’ün açılması 6 şart

İran Ulusal Güvenlik Konseyi, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için altı şart açıklamış, bu şartlar şöyle sıralanmıştı: “ABD’nin İran’a yönelik tehditlerine son vermesi; İran ve bölgesel müttefiklerine karşı askeri harekatı durdurması; İran’ı abluka altına alan deniz ve hava kuvvetlerini geri çekmesi; çatışmada İran’a verilen zararı tazmin etmesi; yaptırımları kaldırması ve İran’a ait varlıkların dondurulmasını kaldırması.”

Öte yandan Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü de cumartesi günü yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının, ABD’nin “İran’ın koşullarını tam olarak kabul etmesi ve bölgesel müzakerelere müdahale etmeyi bırakması”na bağlı olduğunu söylemişti. Sözcü Tuğgeneral Hüseyin Muhibbi, “Stratejimiz, düşman tüm şartlarımızı kabul edene kadar boğazı kontrol altında tutmaktır” açıklaması yapmıştı.

‘ABD ile doğrudan müzakere yok’

ABD ile herhangi bir müzakere yürütmediklerini belirterek, Washington yönetimi 18 Haziran’da imza attığı mutabakat zaptındaki gerekleri yerine getirmediği sürece müzakerelerin yeniden başlamayacağını söyledi.

İran devlet televizyonuna konuşan Arakçi, taraflar arasında arabulucular üzerinden mesaj alışverişinin sürdüğünü belirterek, “Şu anda ABD ile herhangi bir müzakere yürütmüyoruz. Arabulucular aracılığıyla mesaj alışverişi yapılıyor ancak bunun adı müzakere değil” dedi. Arabulucuların yeniden karşılıklı anlayış zemini oluşturmak için çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Arakçi, müzakerelerin yeniden başlaması için ABD’nin mutabakat zaptının ihlaline ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini söyledi.

(Dış Haberler)