Kapana sıkışan hayatlar

Kapana sıkışan hayatlar

İlk gösterimini 18. İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında gerçekleştiren Tiyatro Avesta yapımı Daf / Kapan adlı oyun, iki sınır askerinin nöbet sırasında birbirileriyle yaşadıkları olayları konu alıyor. Aydın Orak’ın yazıp yönettiği ve rol aldığı oyunda ona Dilan Güçer ve Remzi Pamukçu eşlik ediyor.Milliyetçilik

İhsan Ata

Milliyetçilik kavramını eleştiren, sisteme çok sert göndermeler yapan oyun, sınırda yaşanan bekleyişlerin anlamsızlığını ve boş bir dayatmadan ibaret olduğunu, aslında çekilen sınırların zihinlerde oluşturulmak istendiğini, başkası için bir tehlike arz eden kapanın bir süre sonra kendilerini hapsettirdiğini iki sınır askeri tarafından Kürtçe üst yazıyla anlatıyor.

Şüphesiz bu kadar hassas bir konuyu ele almak ve gerçekçi bir şekilde anlatmaya çalışmak üstelik oyunu Kürtçe oynamak ciddi bir sorumluluk istiyor. Yaşanan olayları iki sınır askeri gözünden anlatmak ise ciddi bir araştırma süreci ve tarafsız bir yaklaşım gerektiriyor. Anlatılan hikâyenin evrensel bir dil kazanması ve iki tarafında yaşanan olayları benimsemesi adına üslubun ve sahneleme tekniğinin objektif olması bu nedenle de kaçınılmaz gözüküyor. Aksi takdirde iş propagandaya dönüşür çünkü.

Aydın Orak’ın kaleme aldığı hikâye bu noktada biraz amacından sapmış gözüküyor. İş biraz kör göze parmak durumuna getirilmek istenmiş. Öldüren de ölen de bizim insanımız yaklaşımıyla bütün suç basit bir şekilde sisteme atılıyor. Sorunun büyük bir kısmı sistemde olduğu kabul edilse bile çözüm adına bir şey sunulmuyor. Sınırların gereksiz olduğu, tüm sorunun sınırların kaldırılmasıyla çözülebileceği anlatırken bir yandan da yaşanan gerçekleri tüm çıplaklığıyla vermek yerine düşlediği yaşam sunuluyor seyirciye.

KLİŞE AYRIMLARLA TANIMLANIYOR

Bana kalırsa asal problem burada başlıyor. Oyunda Türk ve Kürt askeri klişe ayrımlarla tanımlanıyor. Türk askeri rap yaparken Kürt askeri/gerilla, ağıt/ uzun hava çekiyor. Türk askerinin nöbet saatleri, yiyecek içecek, rahat yatak vs. ona sağlanan konfor, Kürt askerine sağlanmadığından dem vuruluyor. Oğluna kızdığı için sınıra gönderen bir general babadan söz ediliyor. Yani bir tarafı yüceltirken diğer taraf alçaltılıyor. Bu noktada milliyetçilik kavramı eleştirilirken, Kürt milliyetçiliğinin yapıldığı gözden kaçırılıyor. Haliyle izleyenlerin ikisinden birine hak verme zorunluluğu ortaya çıkıyor.

Oysa bunun yerine Türk askeri olmakla övünmeyen, bir generalin oğlu olmayan sıradan bir Türk askeri ile Türk’e düşman olmayan bir Kürt askerinin gündelik yaşamları ve gerçekte yaşanan olaylar verilebilseydi şayet hikâyenin gerçekliği bir kat daha artar ve seyirciyi daha da sarsabilirdi. Özetle anlatılan olayların tarafsızlığıyla takdir seyirciye bırakılmalıydı.

ÇEVİRİ PROBLEMİ GİDERİLMELİ

Gelelim sahnelenişine… 10. yılını kutlayan Aydın Orak yönetimindeki Tiyatro Avesta, sahneyi boydan boya ayıran tel örgülerle seyirciyi ikiye bölerek karşılıyor. Bu yaklaşım ilk bakışta sahneleme tekniğinin İn-your-Face yaklaşımı barındırdığını hissettirse de oyun boyunca buna dair tek bir izlenim vermemekle birlikte sahneyi ikiye ayırmaktan da öte gidemiyor.
Diğer taraftan oyun boyunca ekrana yansıyan Türkçe çevrideki problemlerin bir an önce çözüme kavuşması gerekiyor. Bir cümlenin bile tüm oyunu etkileyeceği böylesine hassas bir oyunda üst yazının bu kadar süre halledilmemesi ise belli ki göz ardı edildiğini düşündürüyor. Oyunculuğa dair ise tüm oyuncuların canla başla mücadele ettiği uyumlu bir takım oyunculuğu gözlemlediğimi söyleyebilirim.

www.evrensel.net