Sağlık sorununun işten kaynaklandığı kanıtlanmalı

SORU: İyi günler. Ben kasık fıtığından bir ay önce ameliyat oldum ve raporlarımı iş yeri hakemine verdim. (İlk 6 ay 5 kilogramdan fazla yük kaldıramaz raporum var) 11 yıldır aynı firmada çalışıyorum ve işim gereği 50 kilogram hatta daha ağır malları indirip kaldırıyorum. Tazminatımı alıp çıkmak istiyorum. Bunun için ameliyattan sonra belli bir süre var mı?  Teşekkürler şimdiden.

CEVAP: İyi günler. Öncelikle geçmiş olsun diliyorum. İş Kanunu işçi açısından sağlık sebepleri nedeniyle haklı fesihleri, sağlık sebepleri başlığı altında ayrıca düzenlemiş ve işçi açısından iki başlık altında bu ‘sebep’leri düzenlemiştir. Buna göre,

“a) İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa ve

b) İşçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan buluşup görüştüğü işveren yahut başka bir işçi bulaşıcı veya işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa.”

Sizin durumunuz da sorunuzda belirtmiş olduğunuz olay dikkate alındığında a bendi kapsamında yer alan düzenlemeye girmektedir. Bu durum dahi kanunda işçi açısından bazı şartların bir araya gelmesine bağlanmıştır. Bu nedenle yapılacak fesihlerde, işçinin sağlık sorununun iş sözleşmesinin konusu olan işin yapılmasından kaynaklanması gerekecektir. Yani sizin sorunuzda belirtmiş olduğunuz kasık ameliyatı olmanıza neden olan sağlık probleminizin yaptığınız işin niteliğinden kaynaklanması gerekecektir. Yani sürekli ağır kaldırma neticesinde bu sağlık probleminize neden olması, uygulamada mahkemeler tarafından aranmaktadır. Bu husus da dolayısıyla meslek hastalıkları meselesini gündeme getirmektedir. Ve maalesef işçiler açısından yıllarca sürekli ağır kaldırmaktan kaynaklanan bel fıtığı, kasık fıtığı gibi rahatsızlıklar ancak hastalığın doğrudan işin niteliği yani yapılan işten kaynaklandığı nedeniyle ortaya çıktığının tespit edilmesi halinde meslek hastalığı sayılabilmektedir. Ancak bu hususta dahi Yargıtay ve mahkemeler her somut olayı ayrı değerlendirmektedir. Dolayısıyla bunun tespiti işçi açısından uzun ve zor yargılama sürecini beraberinde getirmektedir. SGK sağlık kurulları ile mahkemelerin detaylı değerlendirmesini gerektirir. Mesela bu rahatsızlığınız bu işte çalışmadan önce de varsa bu durumda bunu mahkemeler işin niteliğinden kaynaklanmadığı gerekçesi ile işçinin bu nedene dayalı fesih talebi ile açtığı davalarda ret kararı verebilmektedir.

Diğer bir şart ise bu sağlık sorununun işçinin yaşamı veya sağlığı için tehlike yaratması gerekliliğidir. Bu durum, sizin açınızdan ameliyat olmanız ve doktor raporunda en fazla 5 kilogram kaldırabilir yazılmasına rağmen size işverenin bu kapsamda çalışmanızı sağlamaması ve yine daha ağır yükler kaldırmaya devam ettiğiniz bir iş vermesi durumunda ortaya çıkmaktadır. Burada tehlike işin niteliğinden kaynaklanmış olmalıdır ve doktorun belirttiği kilodan fazla kaldırmaya devam etmeniz durumunda bu tehlike vardır.

Uygulamada Yargıtay da sağlık raporunda bu hususun belirtilmesini aramaktadır. “Belirtilen sebeplerle, 4857 sayılı Kanun’un 24/1.-(a) maddesinde öngörülen unsurlar iş yerinin özellikleri, çalışma şartları, yapılan işin özellikleri bir bütün halinde dikkate alınarak davacının ileri sürdüğü sağlık sebepleri bakımından araştırma yapılmalı ve mahkemece, davacı için tam teşekküllü meslek hastalıkları yahut devlet hastanesinden sağlık kurulu raporu aldırılarak iş sözleşmesinin konusu olan işin yapılmasının, işin niteliğinden doğan bir sebeple davacının sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olup olmadığı belirlenerek, buna göre işçi feshinin haklı olup olmadığı hususu değerlendirilmelidir. Eksik inceleme ve araştırma ile sonuca gidilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir…” (Yargıtay 22. HD, 08.07.2020 tarih, 2017/38584 E, 2020/9094 K.)

Dolayısıyla doktor raporunda belirtilen kilodan fazla yük kaldırmanızı gerektirecek daha hafif bir iş vermiyor ve hâlâ doktor raporunda belirtilen kilodan daha ağır yük kaldırmanızı gerektirecek bir iş veriyorsa bu durumda bu hususu öncelikle iş yerinde işverene, insan kaynaklarına yazılı olarak iletmeniz ve iş değişikliği talep etmeniz ispat açısından önemli olur. Ancak buna rağmen bir değişiklik yine de yapılmazsa bu durumda haklı nedenle fesih açısından kanunda belirtilen altı iş günü içinde doktor raporunu da ekleyerek iş sözleşmenizi haklı nedenle sağlık sebepleri ile feshettiğinizi belirten bir dilekçe yazarak işverene verebilir veya bunu noter kanalıyla da yapabilirsiniz. Burada ameliyat tarihinden belli bir süre sonra süre değil iş yerinde size doktor raporu doğrultusunda talebinize rağmen daha hafif bir iş verilip verilmediğinin süresi önemlidir. Zira ameliyattan sonra ne kadar süre içinde işbaşı yaptığınız, iyileşme süresi, sizin iş yerinde sağlığınıza dikkat edecek şekilde çalışmanız… gibi hususlar mahkemece yargılama aşamasında değerlendirilmektedir.