Büyük eşitsizlik: Ford CEO’sunun 2 saatlik geliri, Ford işçisinin yıllık gelirine denk

Henry Ford’un geçmişi oldukça kirliydi. O da 1920’li ve 1930’lu yıllarda, çok sayıda Amerikalı sermayedar gibi, çıkarlarını korumanın bir yolu olarak faşizme dahi yönelmişti. Kapitalizmi dönüştüren en büyük ABD’li sermayedarlardan biri oldu.

Nazilerle iş tuttu, Hitler ile organik bağ kurdu, 500 bin tiraja sahip gazetesiyle ırkçı yayınlar yaptı. Hitler dahi onu övüyor ve Henry Ford’u “ABD faşizminin lideri” olarak görüyordu.

Ford, ABD sendikal hareketinin Amerikan sanayisini yıkmak isteyen Yahudi bankacıların işi olduğuna inanıyordu.

1930’larda Vehbi Koç ile Ford çoktan bayilik yoluyla ortaklık kurmuştu. Koç, 1959’da Otosan’ı kurdu ve 1963’te holding biçiminde örgütlendi.

Koç, Ford’dan çok şey öğrendi. Ford Otosan ile kurulan ortaklık ikisine de çok kazandırdı. Kapitalizmi dönüştüren Henry Ford da cimriliğiyle ünlü Vehbi Koç da öldü. Ancak ruhları yaşıyor!

Sadece iki hafta önce MESS grup toplu iş sözleşmesi için sendikal bürokrasi ilk adımını “anket” yoluyla atarken, yapılan ankette zam oranlarına dair seçenekler ise oransal olarak “yüzde 10” ila “yüzde 25+” arasında, sayısal olarak ise “7 bin TL” ile “17 bin TL+” şeklinde sınırlandırıldı.

Ford işçileri bu sorudaki tüm seçeneklerin üzerini çizerek kâğıtlara “En az yüzde 100 zam” yazdı. Evrensel’e konuşan bir işçi, “Seçeneklerin ucunu aleyhimize açık bırakmışlar. Talebimizde kararlıyız” diyordu.

AFL-CIO tarafından hazırlanan ve önceki gün yayımlanan rapor, Ford ve Koç’un –mealen– huzur içinde uyuduğunu söylüyor.

Türkiye’de kurulu Ford Otosan –herkesin bildiği üzere– ABD ve Türkiye sermayesi ortaklığı. Şirketin hisselerinin yüzde 41’i Ford Motor Company’ye, yüzde 41’i Koç Holding’e ait. Kalanı ise borsada işlem görüyor.

AFL-CIO’nun raporu, Türkiye’de Ford Otosan için üretim yapan 25 bin işçinin ve Türkiye kapitalizminin yarattığı eşitsizliğin fotoğrafını yeniden önümüze koydu.

Birincisi genel sonuç: ABD’deki en büyük 500 şirketin CEO’sunun (yani 500 kişi) yıllık ortalama geliri 18,9 milyon dolar oldu.

Ford Motor Company CEO’su James Farley, 2024 yılında toplam 24,8 milyon dolar maaş aldı. Bugünkü kur ile tam 1 milyar TL! Ford Otosan’ın yüzde 41’ine sahip bu şirketin tepe yöneticisi ile, sendika anketinde “yüzde 25”in üzerini çizen işçileri kıyaslayalım.

CEO Farley’in 2024 yılında 24,8 milyon dolar kazandığını unutmayalım.

2024’ün tamamında –fazla mesailer dahil– ortalama saat ücreti olan bir Ford Otosan işçisinin eline aylık 45 bin TL net ücret geçti. (Bu tutar ortalamadır. Örneğin şubatta 35 bin TL olan aylık net ücret, yıl sonunda 48 bin TL idi.) 2024 yılı ortalama dolar kuru ile (32,84) hesaplandığında bir Ford Otosan işçisi, geçtiğimiz yılın tamamında toplam 16 bin 460 dolar ücret aldı. Aynı işçi ABD’de çalışsaydı 98 bin dolar kazanacaktı.

CEO Farley, Türkiye’de Ford için üretim yapan bir işçinin 1.510 katı kadar gelir elde etti. Farley (günde 9 saat mesai varsayıldığında) saniyede 2,1 dolar (2024’te 69 TL) kazanırken, Ford Otosan işçisi saniyede 0.0013 dolar (2024’te 4 kuruş) kazandı.

Yaratılan eşitsizlik budur: Saniyede 69 TL ve 4 kuruş! Ford Otosan işçisinin bir yılda elde ettiği geliri, CEO Farley yalnızca 131 dakikada elde ediyor.

Hatırlatalım: Ford Company CEO’su, Türkiye’de bir Ford Otosan işçisinden 1.510 kat fazla yıllık gelir elde etti. Bu dehşet eşitsizlik, Ford Otosan işçisine bir şeyler söylüyor.

Ancak en önemli sufleyi ABD’li metal işçileri veriyor.

Farley’nin maaşı, ABD’deki Ford fabrikalarında çalışan ortalama işçi maaşı olan 98 bin 273 doların 253 katı. Bu rakam, 2023’teki 312 katının altında ve son üç yılın en düşük oranı. ABD’li işçilerin 2023 yılında giriştiği grev, etkili olmuş görünüyor.

Trump’ın en büyük destekçilerinden emperyalist Ford, daha ucuz işçi istiyor. Trump nasıl CEO’ların maaşına ortalama olarak 490 bin dolar, işçilerin ücretine ise 765 dolar vergi indirimi yaptıysa; Türkiye’de de işçi gelirlerini düşürmeye yönelik bin bir ‘operasyon’a girişildi. Şimdi aynı çorap, MESS sözleşmesinde de en az 150 bin işçinin başına geçirilmeye çalışılacak.

69 TL’ye karşı 4 kuruş, bire karşı 150 bin ise yüzde 25 zam mı? Eşitsizlik buysa işçilerin belirleyeceği her talep haklı ve meşrudur.