Selman’ı kurtarma gayretkeşliği

Ülkesi Suudi Arabistan’dan kaçan ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman hakkında eleştirel yazılar yazan Gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın 2 Ekim 2018’de Suudi Arabistan’ın İstanbul Başkonsolosluğunda öldürülmesinin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan şunları söylemişti: “Suudi Arabistan Başkonsolosluğunda öldürülmesi bir kenara atılacak konu değildir. Aslında konu her yönüyle açık. Ses kayıtlarından şunu da öğrenmiş olduk. Gelenlerin içinde Veliaht Prensin en yakınında olanlar aktif rol üstlenicisi.”

Olayın sıcaklığı gündemdeyken ve dünyanın gözü Türkiye’ye çevriliyken, cinayetin aydınlanmasının Türkiye için bir ‘haysiyet’ meselesi olduğu anlamına gelen açıklamalar yapıldı, manşetler atıldı.

Ancak, Uğur Mumcu’nun, 12 Eylül darbesinin ardından, 1980’li yılların başında Avrupa’da görevlendirilen bazı Türk din görevlilerinin maaşlarının, Suudi Arabistan merkezli İslami bir kuruluş olan Rabıtatül Alemül İslam (Dünya İslam Birliği) tarafından ödenmesini belgelediği Rabıta adlı kitabını okumuş olanlar için paranın gücünün yine galip geleceğini tahmin etmek zor değildi. Öyle de oldu. 2022 yılının nisan ayında Kaşıkçı davası dosyası Suudi Arabistan’a, yani faile devredildi. 29 Nisan 2022’de de Cumhurbaşkanı Erdoğan Suudi Arabistan’ı ziyaret etti ve Prens Muhammed bin Selman ile kucaklaşarak verdiği samimi pozlar manşetlere taşındı. Dört yıl sonra, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan tarafından 7 Ağustos 2026 tarihinde imzalanan Mekke Anlaşması’nın uygun bulunduğuna dair kanun teklifinin TBMM Genel Kurulunda kabul edilişini konuşuyoruz.

İran’daki rejimi yaralı bir aslan gibi bırakmaması için Trump yönetiminden taleplerde bulunmuş olan Selman, Yemen’deki Ensarullah güçlerinin direnci ve saldırıları karşısında, kendi ülkesinde saklanmak durumunda kalışıyla haber oluyor. Selman, Mekke İttifakındaki ortaklarının doğrudan pratik askeri müdahilliği olmasa da, ittifakın varlığının sağlayacağı caydırıcı imkanlarla destek bulmaya çalışırken, diğer yandan Suriye’nin cihatçı güçlerini paralı asker olarak devşirmeye çalışıyor.

Son günlerde Suudi Arabistan ile Suriye ilişkileri bağlamında iki önemli haber gündeme geldi. Bunlardan birisi, Suriye ile Suudi Arabistan arasında 403.6 milyon dolarlık kalkınma finansmanı anlaşmaları imzalandığı haberi. Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’nın 4 Kasım 2026 günü Suudi Arabistan’a gerçekleştirdiği ziyaretin ardından somut projelere dönüştürülen ikili iş birliği, altyapıdan temel hizmetlere kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Suudi Arabistan Kalkınma Fonu ile Suriye hükümeti arasında doğrudan Suriye devletine yönlendirilen ilk kalkınma finansmanı olma özelliğini taşıyan, 20 yıl vadeli ve ilk 5 yılı geri ödemesiz 6 ayrı imtiyazlı kredi anlaşması imzalandı. Finansman kapsamında Halep Termik Santralinin rehabilitasyonu için 90 milyon dolar, hasarlı hastane ve sağlık binalarının onarımı için 100 milyon dolar, 25 sivil savunma ve afet yönetimi merkezinin kurulması için 105 milyon dolar ayrıldı. Ayrıca 10 bin konutun onarımı için 60 milyon dolar, Şam ve İdlib’de 300 bin akıllı su sayacının kurulumu için 30 milyon dolar, dijital dönüşüm ve finansal hizmetlerin geliştirilmesi için 18.6 milyon dolar tahsis edildi. İki ülke arasında sanayi, tarım ve çevrenin korunması alanlarında da mutabakat zabıtları imzalanırken, Suriye’nin Expo 2030 Riyad Fuarına katılımı için 10.6 milyon dolar değerinde destek sağlanması kararlaştırıldı.

Aynı günlerdeki bir başka önemli haber de, binlerce Suriyeli askerin Yemen’de İran destekli Şiilere karşı Suudi Arabistan yönetimine destek için gönderileceği haberi. AFP’ye konuşan birden fazla Yemenli yetkili, Suudi Arabistan liderliğindeki girişim kapsamında Suriye birliklerinin bölgeye sevk edilmeye başlandığını doğruladı. Üç ayrı Yemenli askeri kaynak ve bir savunma yetkilisinden alınan bilgilere göre, yüzlerce Suriyeli asker Suudi Arabistan-Yemen sınırının her iki tarafına şimdiden konuşlandırıldı.

Bunlar olurken, Suriye resmi ajansı SANA’nın diplomatik bir kaynağa dayandırdığı haberinde, Yemen’e asker gönderileceği yalanlanırken, Suriye ile Suudi Arabistan arasında askeri eğitim, tecrübe paylaşımı ve askeri danışmanlık alanlarında iş birliği yapılacağı, bu çerçevede koordinasyon ziyaretlerinin gelecek aydan itibaren başlayacağı belirtildi.

Tüm bu bilgileri dönemin ruhuna uygun bir tasnifle şöyle sadeleştirebiliriz. Düzenli bir ordu oluşumundan yoksun olan, hava gücü oluşturma ihtimali karşısında da İsrail’den birçok kez ‘uyarı’ adı altında saldırıların hedefi olan Şam yönetiminin, Türkiye’nin eğitip donattığı ve adına ‘Suriye milli ordusu’ dediği cihatçı militanlarla Suriye sahasında pozisyon almasına benzer bir formülü devreye sokmayı deneyebileceğini tahmin edebiliriz. Bu konularda Ankara’daki ağabeylerinden yol yordam desteği almaları da şaşırtıcı olmaz.