İspanya seçimleri ve Milei’in ziyareti

İspanya 29 Kasım’da erken genel seçimlere giderken ve ülkedeki siyasal tartışma göç, barınma krizi ve eğitim emekçilerinin eylemleri gibi konular üzerinde yoğunlaşırken hiç beklenmedik bir müdahale ile yön değiştirmiş bulunuyor. Arjantin’in, her hareketi ve sözü insanda başkası adına utanma duygusu uyandıran ultra-neoliberal Başkanı Javier Milei’in İspanya ziyareti ve bu ziyaret esnasında sarf ettiği sözler, son günlerde ülke gündemini en çok meşgul eden konu haline geldi. 

Milei ilk önce kendisine, zamanlaması itibarıyla ziyaretinin merkez sağ Lideri Alberto Núñez Feijóo ile aşırı sağcı Vox Partisinin Lideri Santiago Abascal’ın, çok hoşlarına gitmemiş olabileceği sorusunu yönelten İspanyol gazeteciye, ‘Bu sorunun ancak zeka sorunu olan biri tarafından sorulabileceği’ şeklindeki hakareti ile gündeme geldi. Daha sonra ise Başbakan Pedro Sánchez’e ülkesini fakirleştiren diktatör olarak hitap etmesi, toplumun farklı kesimlerince büyük bir aşırılık ve ziyaret edilen ülkeye saygısızlık olarak nitelendirildi. İspanya’nın liberalizmin beşiği olduğu şeklinde iddiası ile Franco’yu bile gülümsetebilecek olan Milei, İspanyol halkına ‘Bu sosyalist iktidardan kurtulma’ çağrısında bile bulundu. Bazı merkez sağ siyasetçilerin Milei’in açıklamalarını hoş karşılaması da bu tepkilerin artmasına sebep oldu.

Milei’in ziyaret ettiği ülkenin başbakanına hakaret etmesi, 2007 yılında Ibero-Amerikan devlet başkanları zirvesinde dönemin Venezuela Devlet Başkanı Chávez ve İspanya Başkanı ve PSOE Lideri José Luis Rodríguez Zapatero arasında yaşanan tartışmayı hatırlattı. Zirvede Hugo Chávez, Eski İspanya Başkanı José Maria Aznar için faşist ifadesi kullanmış, Zapatero ise aynı siyasi çizgiden olmasam da demokratik yollardan seçilmiş bir lidere saygı gösterilmesini talep ediyorum şeklinde bu ifadelere karşı çıkmıştı. Milei’in İspanya’da misafirken ve özellikle de Vox lideri ile yakın ilişkilere sahip olduğunu iddia ederken gazetecilere ve Sánchez’e hakaret ediyor olması, bu olayın tekrar hatırlanmasına ve özellikle PP Lideri Feijóo’nun açıkça Milei’i ve konuşma yaptığı etkinliğe katılarak kendisini alkışlayan parti üyelerini kınaması gerektiği yönünde taleplerin yükselmesine yol açtı.

Arjantin Devlet Başkanı tarafından hakarete uğramış bulunan Pedro Sánchez ise durumdan gayet memnun gibi duruyor. Milei’in solculara hakaret olarak sıkça kullandığı ‘Zurdo’ tabirini, ‘Zurdo olmaktan gurur duyuyorum’ yazılı bir tişörtle gezerek sahiplenen Sánchez, Milei’in ultra-neoliberal programının İspanya sağı ve aşırı sağının seçimleri kazanması durumunda ülkede uygulayacakları program olduğunu ve Arjantin’in bu program yüzünden her gün daha da yoksullaştığını belirterek mevcut siyasal krizi kendi lehine kullanmaya çalışıyor. Oysa ki 1-2 ay önceki panorama PSOE için hiç iç açıcı değildi.

Temmuz ayı sonunda, Fas hükümetinin yönlendirmesi ile gerçekleştiği anlaşılan, İspanya’nın Afrika’da bulunan topraklarından olan 80 bin nüfuslu Ceuta’ya 72 bine yakın Faslı göçmen kaçak yollardan giriş yapmış, her ne kadar bunların büyük bir kısmı hızla sınır dışı edilse de adada kalan kadın ve çocukların durumu ağustos ve eylül aylarında hükümete karşı çok büyük bir tepkinin oluşmasına sebep olmuştu. Şaşırtıcı olmayan bir biçimde özellikle aşırı sağcı parti Vox, ülkenin Fas tarafından işgal edildiğini iddia ederek bu göçmen krizinden en çok faydalanan siyasi aktör haline gelmişti. Ancak daha sonra büyük bir emlak şirketi tarafından 87 yaşında evinden çıkarılan ve bir ay sonra da hayatını kaybeden Maricarmen Abascal adındaki kadın ile gündeme gelen barınma krizi ve buna karşı gösterilen kitlesel tepkiler, tartışmanın Ceuta’dan uzaklaşmasına sebep oldu. Sokak eylemleri hükümeti emlak piyasasını regüle eden bir yasal düzenleme yapmaya itmiş, sağ partilerin yasayı reddetmesi ile de Sánchez beklenmedik bir biçimde erken genel seçimlere gitme kararı almıştı.

Bu açıdan, Milei’in İspanya ziyareti ve bu ziyaret esnasında ettiği hakaretler sadece basit saygısızlık olarak anlaşılmamalı. Farklı sosyoekonomik programlar Milei sayesinde seçimin gündemine oturmuş bulunuyor. Bununla birlikte seçimlerde PSOE’nin performansı kadar, PP’nin aşırı sağcı Vox’a ne kadar oy kaybedeceği de önemli bir konu. Çünkü bir kısım seçmen üzerinde ne Milei ne de barınma krizine tepki olarak sokakları dolduran binlerce kişi etkili olacak. Değişim talebi ağır basarsa, bundan, sekiz yıldır iktidarda bulunan PSOE de, merkez sağın direği PP de eşit bir biçimde zarar görecektir.