19 tabut 1 yalı

HABAŞ Demir Çelik Fabrikasında yaşanan işçi katliamında 19 işçi hayatını kaybetti, 14 işçi yaralandı. 30 saat sonra gözaltına alınan HABAŞ patronu Mehmet Rüştü Başaran bir gün gözaltında kaldıktan sonra ev hapsine gönderildi. Başaran ‘cezasını’ yüzlerce milyon liralık lüks yalılarında ya da lüks villalarında geçirecek. Cezasızlığa öfke büyüyor.

İzmir Aliağa’da 9 Kasım’da HABAŞ Demir Çelik Fabrikasında meydana gelen patlamada ağır yaralanan İşçi Abdullah Kılınç’ın hastanede hayatını kaybetmesiyle katliamda yaşamını yitiren işçi sayısı 19’a yükseldi. Katliama dair soruşturmada ise gözaltına alınan HABAŞ patronu Mehmet Rüştü Başaran ev hapsi ile bırakıldı. 9 kişi tutuklandı, bir kişi hakkında daha ev hapsi kararı verildi.

‘Ev hapsi’ni yalıda geçirecek

Mehmet Rüştü Başaran ‘cezasını’ yüzlerce milyon liralık lüks yalıda geçirecek. Başaran’ın İstanbul’un iki yakasında (Sarıyer’de Gazioğlu Yalısı ve Beykoz’da isimsiz yalı) en az iki yalısı bulunuyor. Ayrıca Kartal ve İzmir’de birer evi ile Muğla Bodrum’da 7 bin 316 metrekare araziye inşa edilmiş lüks villası var. Başaran ayrıca Kanlıca’da da bir yalı satın almıştı. Başaran ev hapsini yalılar ya da lüks villalarda geçirecek.

Yalıları, lüks araba koleksiyonu ve fabrikalarında kurduğu cehennem düzeni ile Türkiye kapitalizminin özeti olan HABAŞ’ın patronu Mehmet Rüştü Başaran’ın bilinen kişisel serveti 950 milyon dolar. Çelik ihracatında sektörün ilk sırasında; 40 ülkeye 1 milyar dolarlık ihracat yapan, sadece demir-çelik üretimi değil, enerji, gaz, liman ve lojistik faaliyetleri dışında bankacılık varlıkları da bulunan bir kapitalist. Onlarca işçinin öldüğü, iş kazalarındaki artış kendi şirket raporunda dahi gözler önünde olan Başaran’a 2025 yılında sadece demir-çelik fabrikası için 18 milyar liralık teşvik verildi. Başaran’ın HABAŞ Fabrikasında 9 Kasım’da 19 işçi, son 10 yılda ise en az 17 işçi çalışırken hayatını kaybetti. Son katliamın üzerinden 30 saat geçtikten sonra gözaltı kararı verildi, işçiler katliamın gecesinde işe çağrıldı. Sevkiyat malları işçilere taşıtıldı. Mehmet Rüştü Başaran 2017 yılında bir işçinin hayatını kaybettiği LPG tankeri patlaması nedeniyle altı ay önce 4 yıl 10 ay hapis cezasına çarptırılmıştı. Ancak bir gün bile hapis yatmadı. Aradan 6 ay geçmeden HABAŞ’ta katliam yaşandı ve en az 19 işçi hayatını kaybetti.

Toplu sözleşme dönemlerinde işçi maliyetini düşürmek için kıdemli, deneyimli işçileri işten çıkarıp tekrar aldı, kabul etmeyen işçileri ise işten attı. Garajında dünyada sadece 100 adet üretilen 4.5 milyon avroluk Ferrari ve lüks otomobil koleksiyonu yatıyor. Dört bir yanda lüks villaları, Boğazda ise bilinen koca bir yalısı var.

Başaran, Türkiye ile Yemen arasında diplomatik krize neden olsa da büyümeye büyütülmeye devam etti. Yemen’e ihraç ettiği eksik ve sözleşmeye aykırı standart dışı 40 bin ton inşaat demirinden sonra, 2014 yılında 13 bin ton daha “ayıplı mal” gönderdi. Dönemin Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekçi, TSE’den bir heyeti Yemen’e gönderdi. Kusurlar raporlarla da tespit edildi. Ama Başaran faaliyetlerine tam gaz devam etti.

Habaş işçisi: ‘Kaç kişi burada duyulmadan öldü’

HABAŞ’ta çalışan bir işçi, patron Başaran’a verilen ev hapsi kararına sert tepki gösterdi: “Göstermelik ceza verdiler. Fabrika müdürü de evde ayaklarını oturup bunları izliyordur. Genel Müdür Haşim Ayten ve Kalite Kontrol Genel Müdürü Şaban’ın ceza almayacağı belli. Haşim Ayten’in dosyası kabarık olduğu için resmiyette yerine başka birini müdür yaptılar. Bu kadar tepki olmasa, olay medyaya yansımasa bunun da üstü kapatılırdı. 21 Ekim’de ölen ağabeyden kimsenin haberi yoktu. Vinççi Oktay, Mustafa, elektrikçi genç; daha kaç kişi duyulmadan öldü, yaralandı. İki üç hafta önceki patlamada 4-5 kişi yaralandı, o da duyulmadı. Sorumluluğu yine formene yıktılar. Ceza sistemini böyle işletiyorlar; asıl sorumlular ceza almıyor.”

‘Cezasızlık düzeni patronları cesaretlendiriyor’

Gazetemize konuşan Muradiye Savran Kavut, ev hapsi kararına şaşırmadıklarını belirterek iş cinayetlerinde sorumluluğun yine çalışan amir ve mühendislere yıkıldığını söyledi. Soma ve İliç örneklerini hatırlatan Kavut, AKP iktidarının işçi sağlığı ve güvenliğini taşeron ortak sağlık güvenlik birimlerine (OSGB) teslim ettiğini, 6331 sayılı Yasa’nın ise denetimsizliği beraberinde getirdiğini vurguladı. İş güvenliği uzmanlarının patronun ücretli çalışanı olmasının bağımsız denetimi engellediğini belirten Kavut, cezasızlık ve tazminat yoluyla sorumluluğun paraya çevrilmesinin patronları cesaretlendirdiğini ifade etti. HABAŞ’ta bugüne kadar yaşanan 30 yakın iş cinayetine vurgu yapan Kavut, denetleme görevini yerine getirmeyen kamu kurumlarının da soruşturmaya dahil edilmesi gerektiğini ifade etti.