DEM Partili Öznur Bartın'dan hasta mahpuslar ve tahliye ertelemesine ilişkin İHİK dilekçesi

DEM Parti Hakkari Milletvekili Öznur Bartin İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanlığına yazdığı dilekçede hasta mahpusların tedavisi, mahpusların tahliyelerinin ertelenmesi ve hak ihlallariyle ilgili yasal ve idari düzenlemeler konusunda girişim talep etti

“Bir mahpusun yaşamını, sağlığını ve insan onurunu korumak devletin yükümlülüğüdür”

Türkiye hapishanelerinde derinleşen tecrit rejiminin, hasta mahpusların tedavi ve tahliye haklarının engellenmesinin, kadın mahpuslara yönelik hak ihlallerinin, hapishanelerde yaşanan ölümlerin ve İdare ve Gözlem Kurullarının tahliyeleri erteleyen uygulamalarının, birbirinden bağımsız sorunlar olmadığını vurgulayan Bartin; “Cezalandırma yetkisinin sınırlarını aşarak mahpusları bedeni, düşüncesi ve kimliği üzerinden disipline eden güvenlikçi infaz anlayışının birbirini besleyen sonuçlarıdır. Özgürlüğünden yoksun bırakılan bir mahpusun yaşamını, sağlığını ve insan onurunu korumak devletin devredilemez yükümlülüğüdür. Mahpusun devletin mutlak gözetimi altındaki yaşam koşullarının tedavisizlik, tecrit ve keyfî idari kararlarla ağırlaştırılması, yaşam hakkı ve insan onuru bakımından ciddi bir sorumluluk doğurmaktadır” dedi.

“Tuncer Sağlam’ın ölümü tedavi ve tahliye süreçlerindeki gecikmelerin sonuçlarını gösterdi”

İnsan Hakları Derneği’nin 13 Temmuz 2026 tarihli 2025 Yılı Türkiye Hapishaneleri Hak İhlalleri İzleme Raporu’na göre 889 başvuru üzerinden en az 24.207 hak ihlali tespit edildiğini vurgulayan Bartin; “Bunların 9.592’si sağlık hakkına, 2.945’i işkence ve kötü muameleye ilişkindir. Rapora göre 2025 yılında hapishanelerde 869 mahpus yaşamını yitirmiş; kaza ve izin süreçlerindeki 132 ölümle birlikte toplam sayı 1.001’e ulaşmıştır. İHD’nin kendi izleme çalışmasında ise aynı yıl yaşamını yitiren 62 mahpusun bilgisine ulaşılabilmiştir. Ayrıca 1 Ocak-6 Mayıs 2026 arasında 26 mahpusun intihar ettiği, bunların 14’ünün psikiyatrik ilaç kullandığı resmî makamlarca açıklanmıştır. MED TUHAD-FED’in 9 Kasım 2026 tarihli açıklamasına göre Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin başlangıcından bu yana 15 hasta mahpus yaşamını yitirmiştir. 7 Kasım 2026’da Tuncer Sağlam’ın, ağır hastalığına ve tahliye başvurusuna rağmen yaşamını yitirmesi, tedavi ve tahliye süreçlerindeki gecikmelerin ölümcül sonuçlarını bir kez daha ortaya koymuştur” ifadelerini kullandı.

Cezaevlerinde en az 1.412 hasta mahpus vardır”

İHD’nin Nisan 2025 tespitlerine göre cezaevlerinde en az 1.412 hasta mahpusun bulunduğunu ifade eden bartin şunları söyledi; “Bunların 335’i ağır hasta; 230’u yaşamını tek başına sürdüremeyecek, 105’i sürekli bakım desteğine ihtiyaç duyacak durumdadır. Sincan Kadın Hapishanesi’ne ilişkin ÇHD, ÖHD ve CİSST’nin 6 Kasım 2026 tarihli raporunda ise 23 yaşındaki bir kadın mahpusun ölümünden önce psikolojik destek talebinin karşılanmadığı, 2026 yılı içerisinde dört kadın mahpusun intihar sonucu yaşamını yitirdiğinin görüşülen kadınlarca aktarıldığı belirtilmiştir. Raporda kadınların jinekolojik hizmetlere erişememesi, tedavi ve ilaç taleplerinin karşılanmaması, yaşlı ve bakıma muhtaç kadınların ihmal edilmesi, aşırı kalabalık ve insan onurunu zedeleyen barınma koşulları da belgelenmiştir.”

“Yüzlerce mahpusun tahliyesi ertelenmiştir”

İHD’nin, 2025 yılında en az 342 mahpusun İdare ve Gözlem Kurullarının kararlarıyla tahliyesinin ertelendiğini belritiğini ifade eden Bartin; “ÖHD’nin 10 Kasım 2026 tarihli açıklamasına göre 2026’nın ilk on ayında bu sayı en az 116’dır. Siyasi düşünceler ve pişmanlık dayatmaları üzerinden şekillenen bu kararlar, infaz hukukunu ideolojik itaate bağlamakta; infazı tamamlanan ve 30 yılı aşkın süredir mahpus olan insanların özgürlük hakkını belirsizliğe sürüklemektedir. İHD’nin aynı raporunda Y, S ve R tipi yüksek güvenlikli hapishanelerde mahpusların günde 22-23 saat hücresel tecrit altında tutulduğu, sosyal temas ve ortak faaliyet haklarının ciddi biçimde sınırlandırıldığı da ortaya konulmuştur” dedi.

“Komisyondan ihlallerin incelenmesini talep ediyoruz”

Bartin şu talepleri sıraladı: “TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonunun, 3686 sayılı İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Kanunu’nun 4’üncü maddesinin (e) bendi uyarınca hapishanelerde politik mahpusların tahliyelerinin engellenmesi, disiplin cezaları ve idari kararlar yoluyla infaz sürelerinin fiilen uzatılması, tecrit rejimi ile mahpusların yaşam, sağlık ve temel hak ve özgürlüklerine yönelik ihlalleri incelemesini; Komisyon bünyesindeki Hükümlü ve Tutuklu Haklarını İnceleme Alt Komisyonunun Sincan Kadın Hapishanesi başta olmak üzere, Bünyan, Diyarbakır ve diğer hapishanelerde yerinde incelemeler gerçekleştirmesini; hasta, yaşlı, engelli ve bakıma muhtaç mahpuslar ile kadın ve politik mahpusların yaşadıkları hak ihlallerini doğrudan kendilerinden ve avukatlarından dinlemesini talep ediyoruz.”

Hapishanelerde yaşanan ölümlerin, sağlık hizmetlerine erişimin engellenmesinin, tedavi ve hastane sevklerinin geciktirilmesinin, kendine zarar verme ve intihar vakalarına ilişkin iddiaların bağımsız, etkili ve şeffaf biçimde araştırılması; sorumluların ortaya çıkarılması gerektiğini vurgulayan Bartin; “İnfaz yakma ve keyfî tahliye erteleme uygulamalarına son verilmesini, İdare ve Gözlem Kurullarının kaldırılmasını, infaz süresini tamamlayan mahpusların tahliyelerinin güvence altına alınmasını ve tecrit sisteminin sona erdirilmesini sağlayacak yasal ve idari düzenlemeler konusunda Komisyonun gerekli girişimlerde bulunmasını arz ederim” ifadelerini kullandı.