COP31’den enstanteneler: ‘Yeşil dönüşüm’ dedikleri, yeşil banknot rengi mi?

Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı COP31 Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da başladı. Bir şaşaa bir temaşa… C harfi ile COP31 mi, K harfi ile KOP31 mi derken, Antalya’nın hemen her yeri yeşile ve maviye büründü. Türkiye COP31'e 527 bin metrekare alanı Mavi Bölge, 582 bin metrekare alanı da Yeşil Bölge olmak üzere toplam 1 milyon 100 bin metrekare alanda ev sahipliği yapıyor. Şehre dev caretta caretta heykelleri konuldu, Sıfır Atık Müzesi, atölye merkezleri ve COPArt alanları kuruldu. Hatta bu sırada Solak Köyü, Demirciler Köyü ve Ormana Köyü “Sıfır Atık Köyü” olarak tasarlandı.

Bunlar bildiklerimiz, bilmediklerimiz ise 9-20 Kasım arasında tam 11 gün sürecek olan COP31 bittikten sonra bu yapılanlara ne olacağı. Umarım güzel şeyler olur. Ama geçmiş deneyimlerden çok da öyle gözükmüyor. Mesela bizim bir olimpiyat stadımız ve F1 pistimiz vardı. Sahi n’oldu onlara ya?

Özel sektör Cengiz, Kalyon; sivil toplum TÜSİAD, MÜSİAD

Toplantıda kimler kimler yok ki. Dünya liderlerinden, Birleşmiş Milletlere, düşünce kuruluşlarından, enerji şirketlerinin CEO’larına ve bankacılara kadar binlerce katılımcı var. Bugüne kadar 154 ülkeden 45 binden fazla kişi COP31 için akredite oldu. Türkiye “Mavi Bölge” 100 bine yakın kişinin, Yeşil Bölge'de ise 1,5 milyon kişinin ziyaretini öngörüyor. Bazı ajanslar bu katılımcıları “özel sektör, akademik dünya, sivil toplum örgütleri, gençlik temsilcileri, teknoloji girişimleri” olarak paylaşıyor. “Özel sektör” dedikleri BBVA, Cengiz Holding ve Koç Holding, sivil toplum örgütü dedikleri TÜSİAD ve MÜSİAD, gençlik temsilcisi dedikleri de AKP Gençlik Kolları, teknoloji girişimleri de LNG tankerlerine rüzgar tribünü takmak isteyen Japon taşımacılık devi Mitsui O.S.K. Lines (MOL) oldu.

Emine Erdoğan’ın gündemi Sıfır Atık (Plastik atıklar hariç)

2. günde Erdoğan ailesi de Antalya’ya geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tüm liderleri “kabul etti.” (Uzun zamandır Cumhurbaşkanı kimse ile bir araya gelmiyor, Erdoğan konuklarını hep “kabul ediyor.”) BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’ten Suudi Arabistan Enerji Bakanına, Brezilya Devlet Başkanından Türkmenistan Halk Maslahatına kadar pek çok isim vardı.

Sıfır Atık Projesinin “mimarı” First Laydi Emine Erdoğan da görüşmelerine başladı. Emine Erdoğan'ın, gündemi burada da “sıfır atık ve iklim değişikliğiyle mücadele”. Sıfır Atık önemli tabi ama plastik atıkların Emine Erdoğan’ın gündemine gireceğini çok zannetmiyorum. Mesela 2025 Ağustos’ta Türkiye’ye Avrupa Birliği’nden en az 503 bin ton, İngiltere’den ise 139 bin ton plastik atık gönderildi. Üstelik Avrupa Birliği’ne göre bu plastik atıkların yalnızca yüzde 10’u geri dönüştürüldü, geri kalanı çöp depolama alanlarına gönderildi. E ama bu kadar yoğunluğun arasında bir de bunu mu konuşacağız canım…

‘Değişik’ ve ‘farklı’ konuşmalar

Sponsorları çok konuşuldu, anlatmaya gerek yok. Bankacıların, holdinglerin, petrol şirketlerinin neden iklim konferansında olduğu zirve toplantılarındaki konuşmalarda ve yapılan açıklamalarda anlaşıldı. Bankaların reklam yapmaya geldiği belli ama “değişik” ya da “farklı” dışındaki kelimelerin anlamsız kaldığı temalar vardı zirvede.

Mesela İstanbul Havalimanı İşletmecisi İGA, şebeke suyuna bağımlılığını sonlandırmak amacıyla 2027 sonuna kadar tamamlamayı hedeflediği 60 milyon avroluk "Ters Ozmoz Tesisi" yatırımının finansmanı için Yapı Kredi Leasing ile işbirliği anlaşması imzaladı. Bu “İGA”, Kalyon ve Cengiz’in şirketi değil miydi yahu? Hani şu Truva Bakır Madeni için Kocabaş Çayı’nı yok etmek üzere olan Cengiz Holding ve İstanbul Havalimanı ile Kuzey Marmara Otoyolu için 13 milyon tane ağaç kesen Kalyon Holding… Ama neyse karıştırmayalım şimdi oraları. Sonuçta amaç “şebeke suyuna bağımlılığı sonlandırmak…”

“Değişik” konuşmalardan biri de Türkiye Varlık Fonu (TVF) Genel Müdürü Salim Arda Ermut’a aitti. “Türkiye'nin son 20 yıldaki kalkınma ve yatırım başarısının makroekonomik hedeflerin belirlenmesine ve bu hedeflerin devletin yanı sıra toplumun farklı kesimleri ve tüm paydaşlar tarafından sahiplenilmesine bağlı olduğunu” söyledi. Memlekette 6 aylık enflasyon hedefi bile tutmamışken, 20 yıllık makroekonomik hedeflerin üstelik de “farklı kesimler” tarafından sahiplenildiğini söylemek gerçekten sadece “değişik” denilerek açıklanabilir sanırım.

Askeriyeden ‘geri dönüşüm’, Telekom’dan fırsatçılık

Bir diğer örnek Türkiye Madenciler Derneği (TMD) Başkanı Mehmet Yılmaz’dan… “Daha fazla yer altı zenginliği keşfetmek için arama faaliyetlerine yeterli finansman sağlamamız gerekiyor” dedi. Akla İliç geldi ama bunu dernek başkanına söyleyemedik.

Farklı bir stant da Milli Savunma Bakanlığına bağlı Askeri Fabrika ve Tersane İşletme AŞ’nin (ASFAT), oldu. Stantta temiz enerji, su güvenliği ve geri dönüşüm alanlarındaki teknolojiler tanıtıldı. Askeri bir fabrikanın geri dönüşümü düşünmesi ironik tabi.

Türk Telekom’da fırsattan istifade Malatya'da kuracağı Güneş Enerjisi Santrali'nin (GES) temelini attı.

COP31 sözlüğü

Konuşmalardaki cümleler arasında ise şöyle ifadeler vardı: “Enerji işbirliği ve daha temiz, daha sürdürülebilir enerji sistemlerine geçiş yolu önemli.”, “Dijitalleşme ve yeşil dönüşümü birbirini tamamlayan iki stratejik kaldıraçtır.”, “Türkiye'nin enerji dönüşümü için 2040'a kadar 300 milyar dolar yatırım öngörüldü.”, “İklim değişikliğiyle mücadelede ortak sorumluluğun önemi ortaya çıktı.”

Çok karışık görünüyor değil mi? Aslında değil… Bu cümlelerin içindeki bazı kelimelerin COP31’de taşıdığı gerçek anlamları şöyle:

Sürdürülebilirlik: Bir şirketin; HES, GES ya da RES kurmak için, halkın tüm itirazlarına rağmen bir alanı yok ederken, oradan sürekli para kazanması, devamlılık…

Yeşil Dönüşüm: Genelde madenlerden ama özellikle yer altı kaynaklarını sömürerek para kazanan bir şirketin “çevrecilik” adı altında yeni kaynakları yok etmek istemesi…

Enerji dönüşümü: Petrolden para kazanan patronların, çevre katliamlarına sebep olacak başka bir enerji sistemine yatırım yapması…

İklim odaklı olmak: Özellikle su havzalarının yakınlarına kurulan maden patronlarının, yurtdışından finansman bulmak için kullandıkları sihirli cümle

İşletmelerin verimli çalışması: İşçilere verilmeyen maaşların patronların cebine aktarılması

İşbirliği: Patronların yeni çevre katliamlarına davetiye çıkarmak üzere bir araya gelip anlaşma yapması

Sera gazı emisyonu: Sanayi kuruluşlarının bacalarından çıkan gazları, derelere döktükleri atıkları görmeden, halka “karbon ayak izinizi azaltın” çağrısı yapması

Elektrifikasyon: Dünya üzerindeki petrol, kömür ve doğal gaz gibi fosil yakıtların azalması sonrası, hükümet ve patronların endişelenip elektrik enerjisi için yeni arayışlara girmesi

Finansman imkanları: Bankaların ya da hükümetlerin şirketlere daha fazla kredi vermesi, vergi indirimi yapması ve özel ayrıcalıklar tanıması…