HABAŞ katliamına ilişkin ÇHD'den suç duyurusu: 'Olası kast' ve acil delil karartma tedbirleri talep edildi

İzmir’in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ tesislerinde 9 Kasım 2026 tarihinde meydana gelen ve resmi açıklamalara göre en az 17 işçinin hayatını kaybettiği patlamanın ardından Çağdaş Hukukçular Derneği (ÇHD), şirket yönetimi hakkında Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulundu. ÇHD İzmir Şubesi tarafından hazırlanan dilekçede, HABAŞ Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş. ile HABAŞ Demir Çelik A.Ş. yönetim kurulu üyeleri ve alt işveren yetkilileri hakkında "olası kast ile öldürme ve yaralama" suçlarından kamu davası açılması istenirken, olay yerindeki delillerin kaybolmasını veya karartılmasını önleyecek acil koruma tedbirleri talep edildi. 

Çelişkili açıklamalar, Bakım sırasında çalışan işçiler

Savcılığa sunulan dilekçede, facianın oluş biçimine dair kamu kurumları ve şirket yetkilileri tarafından yapılan açıklamaların birbiriyle çeliştiği vurgulandı. İzmir Valiliği’nin ilk açıklamasında olayın "sıvı çelik döküm işlemi sırasında tavan vincinin koparak ark ocağına düşmesi" sonucu meydana geldiğinin belirtildiği, şirketin ise patlamanın "elektrik ark ocaklarında planlı bakım çalışmaları sırasında" yaşandığını iddia ettiği aktarıldı. Sonrasında yapılan valilik açıklamasında alanda üretim yapılmadığı, vincin düşmesiyle savrulan parçaların doğal gaz hattına çarparak patlamayı tetiklediği öne sürülürken, basında yer alan ilk haberlerde olayın karbondioksit dolum veya çinko bölümünde gerçekleştiğinin kaydedildiği hatırlatıldı.

Dilekçede bu çelişkilerin; bakım işlemi ile döküm üretiminin aynı anda yürütülüp yürütülmediği, çalışma öncesi enerji ve gaz izolasyonunu kapsayan kilitleme-etiketleme (LOTO) prosedürlerinin uygulanıp uygulanmadığı ve ana doğal gaz boru hattının neden vincin yük taşıma güzergâhı üzerinde açıkta bırakıldığı sorularını doğurduğu kaydedildi.

Ölüm saçan fabrikanın patronları olası kasttan yargılanmalı

ÇHD, fabrikada iş sağlığı ve güvenliği ihlallerinin süreklilik taşıdığına dikkat çekerek suç vasfının doğrudan "olası kast" olarak değerlendirilmesi gerektiğini bildirdi. Dilekçede, patlamadan sadece dört gün önce, 5 Kasım 2026 tarihinde tesis bünyesindeki alt işverende çalışan 20 yaşındaki işçi Eyüp Eğinli'nin iş makinesi lastiği patlaması sonucu yaşamını yitirdiği bilgisine yer verildi.

Tesisin geçmiş siciline de işaret edilen başvuruda, 2018 yılında peş peşe patlamaların meydana geldiği ve sıvı çelik potasının devrilmesiyle çok sayıda işçinin yaralandığı; 8 Ekim 2020'de hayatını kaybeden işçi Kadir Özdemir için açılan davada mahkemenin HABAŞ'ı "asli kusurlu" bulduğu hatırlatıldı. İşverenin tehlikeleri önceden bilmesine rağmen önlem almadığı gerekçesiyle dosyanın taksir yerine olası kast kapsamında soruşturulması istendi.

Delillerin korunması için acil talepler

Dilekçede, dijital verilerin silinmesi veya parçaların değiştirilmesi riskine karşı savcılıktan şu işlemlerin gecikmeksizin yapılması talep edildi:

Arama kurtarma çalışmaları haricinde alana her türlü müdahalenin, temizliğin ve enkaz kaldırmanın yasaklanması; kopan tavan vincine ait halat, kanca, fren ve tambur parçaları ile hasar gören doğal gaz hattı ve emniyet kesme sistemlerinin mühürlenerek koruma altına alınması.

•  Güvenlik kameralarının en az 1 yıllık ham kayıtları ile ark ocağı, tavan vinci ve doğal gaz basınç sistemlerine ait SCADA/DCS/PLC proses kayıtlarının imajlarının adli bilişim uzmanlarınca alınması.
• Olay anında üretim yapılıp yapılmadığını kesinleştirmek için TEİAŞ'tan elektrik tüketim verilerinin, BOTAŞ veya yerel gaz dağıtım şirketinden ise hat basınç ve otomatik kesme zamanlarının getirtilmesi.
•  İş güvenliği onaylı defteri, risk değerlendirmeleri, sıcak çalışma izinleri, periyodik vinç kontrolleri ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın son 10 yıldaki teftiş raporlarının dosyaya eklenmesi.
• Yaşamını yitiren işçilerin tam otopsilerinin yapılması, toksikolojik ve iç organ basınç raporlarının düzenlenmesi, incelemelerde aile vekillerinin görevlendireceği bağımsız bir hekimin hazır bulunmasına izin verilmesi ve metalurji, vinç ile patlama güvenliği uzmanlarından oluşan bağımsız bir üniversite heyetinin atanması.

(İşçi Sendika Servisi)