Patronlara ‘Çalışma’ Bakanlığı bütçesi komisyonda

KOMİSYONDA bugün görüşülecek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bütçesi “patronlara çalışma bakanlığı” dedirtiyor. 2026’da “İşveren prim teşviki” kapsamında ulaşılan kişi sayısı ile 2027 yılında ulaşılması hedeflenen kişi sayısı aynı: 12 milyon. Bu 12 milyon işçinin çalıştığı fabrikaların patronlarına, işçi başı prim teşviki verileceği anlamına geliyor. ARGE çalışması yaptıkları iddiasıyla teşvik alacak patron sayısı ise 174 bin 594.

Çalışma Bakanlığı bütçesinde en çarpıcı kalem ise çocuklarla ilgili. Resmi verilere göre 1.5 milyon, alan araştırması yapanlara göre 4 milyonun üzerinde çocuk işçi olmasına karşın, bakanlığın 2027’de ulaşmayı hedeflediği çocuk sayısı sadece 32 bin. Çocukların korunması programı için ayrılan kaynak ise sıfır lira. Buna karşılık Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinde mesleki eğitim için patronlara 2027 yılında ayrılmak istenen kaynak 285.8 milyar TL.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2027 yılı bütçesi bugün TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülecek.

Bütçede çocukların korunması ve gelişiminin sağlanması için 3 yıl boyunca hiç kaynak ayrılmazken bütçe patronlara verilen desteklerle dolu.

Öncelikle TÜİK’in çocuk işçilikle ilgili verilerini hatırlamakta fayda var. En son 2024 yılında açıklanan ve güncellenmeyen verilere göre kayıtlı çocuk işçi sayısı 1 milyon 373 bin. Bunların 869 bini 15-17 yaş arası çalışanlar, 503 bin 962’sini MESEM programları kapsamında çalışanlar oluşturuyor. Çocuk işçilikle ilgili çalışma yürüten akademisyen ve kurumların çalışmalarına göre ise kayıt dışı çalıştırılanlarla birlikte bu rakam 4 milyonu geçiyor. 15-17 yaş grubundaki yaklaşık her dört çocuktan biri çalıştırılıyor.

Bütçe teklifinde çocuk işçiliği ile mücadele kapsamında 2025’te ulaşılan çocuk sayısı 45 bin 854 olarak açıklandı. Kayıt dışı çalıştırılan 4 milyona yakın çocuk olduğu belirtilirken, bakanlığın 2026 hedefi 30 bine düştü. Bu hedef 2027’de sadece 32 bin. Sadece Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinde mesleki eğitim için patronlara 2027 yılında ayrılmak istenen kaynak ise 285.8 milyar TL.

Patronlara teşvikte sınır yok

Çalışma Bakanlığının bütçesinde teşviklerden yararlanan sayısı on milyonu aşıyor. “İşveren prim teşviki” kapsamında ulaşılan kişi sayısı 2025’te 2026’da 11.8 milyon olarak hedeflenirken, 2027’de de rakam değişmedi: 11 milyon 794 bin 962 kişi. Yani 12 milyon işçinin çalıştığı fabrikaların patronlarına, işçi başına istihdam teşviki adı altında prim desteği sunuldu.

ARGE prim teşvikinden faydalanan patron sayısı da giderek artıyor. Fabrikalarda kurulan bölümler üzerinden 2025’te 173 bin 584 patrona teşvik verildi. Bu rakam 2026’da 182 bin 171 olurken, 2027’de 174 bin 594 olarak hedeflendi.

Bütçede 2027 yılında personel giderleri kaleminde işçi giderlerinde yüzde 43.86, memur giderlerinde yüzde 26.38, sözleşmeli personel giderlerinde yüzde 14.54, toplam personel giderlerinde yüzde 27.24 artış öngörülüyor. Bu rakamlar aynı zamanda iktidarın işçi ve memur ücretlerine yapmak istediği zam oranı hakkında da ön bilgi veriyor.

Emekli ikramiyesi alacakların sayısında sınırlı artış

Bakanlığın 2027 bütçesinde bayram ikramiyesi alan emekli sayısında sınırlı artış öngörüldü. 2025’te bayram ikramiyesi alan emekli sayısı 15 milyon 909 bin 844, 2026 yıl sonu tahmini 16 milyon 104 bin 380, 2027 hedefi 16 milyon 410 bin oldu. 2026 yıl sonu tahminiyle karşılaştırıldığında 2027’de ikramiye alan emekli sayısında 305 bin 620 kişilik, yaklaşık yüzde 1.9 artış öngörülüyor. Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) gelirlerinin giderleri karşılama oranında ciddi bir düşüş bekleniyor.

İş güvenliğinde hedef de denetimler de sınırlı

Öte yandan iş sağlığı ve güvenliği alanında yetkilendirilmiş kurum denetim sayısı 2025’te 614, 2026’da planlanan 673, 2027’de hedeflenen denetim sayısı 757 ile sınırlı tutuldu.

İş sağlığı ve güvenliğinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasına yönelik yürütülen etkinlik ve proje sayısı 2025’te 150 iken bu rakamın bütçe hedefinde hem 2026’da hem de önümüzdeki 3 yıl boyunca 75’e düşürülmesi planlanıyor.

Kaza önleme ve çalışma koşullarının iyileştirilmesine yönelik faaliyet sayısı da 2025’te 1121 iken 2027’de bu sayı 886’ya düşürülüyor. 2025 yılı ölümlü iş kazası oranı açıklanmayan bütçe teklifinde 2026’da bu oranın 6.4 olmasının beklendiği, 2027’de bu oranın 6.3; 2028’de 6.2; 2029’da 6.2 olacağı hedefi yazıldı.