AB’nin Türkiye hesabı: İnsan hakları raporda, stratejik çıkarlar masada

Avrupa Birliği (AB) Türkiye Delegasyonu Başkanı Aivo Orav, AB-Türkiye ilişkilerindeki yaşanan son gelişmelere dair gazetecilerle bir araya geldi. Birkaç hafta içesinde Türkiye’nin ülke raporunun yayınlanacağını söyleyen Orav, “Türkiye’de yaşanan gelişmeleri yakından takip ediyoruz. Her ne kadar bu gelişmelere dair açıklamalar yapmasak da bunlara ülke raporunda yer vereceğiz” dedi.

27 AB ülkesinden 26’sının Türkiye’de büyükelçiliklerinin bulunduğunu açıklayan Orav, Türkiye’nin AB’ye, AB’nin de Türkiye’ye ihtiyacı olduğu sözlerini sarfetti. Türkiye’nin AB açısından güvenlik, ticaret ve bağlantısallık bakımdan önemli olduğunu belirten Orav, “Türkiye’nin eşsiz bir konumu var” dedi. Orav, konuşmasında Türkiye-AB arasındaki ticaretin önemini savunarak Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın 13-14 Ekim’de Brüksel’de yaptığı açıklamayı hatırlatttı. Orav, AB-Türkiye Gümrük Birliğini başarı öyküsü olarak tanımladı.

“Made In Europe için müzakereler devam ediyor”

“Türkiye, Made in Europe dışında mı bırakıldı?” sorusuna yanıt veren Orav, “Müzakereler hâlâ devam ediyor. Anlaşmanın ne zaman nihai hale geleceğini gerçekten bilmiyorum. Belki bugün, belki ocak ayında, belki de bu tarihler arasında bir zamanda; yani henüz kesinleşmiş bir durum yok. Önemli olan şu ki, Türkiye’nin bu konudaki pozisyonu gayet iyi bir şekilde dinleniyor” dedi.

“Bu konuda Marta Kos açıklama yapmıştı”

Türkiye’de yakın zamanda “Ailem Güvende” operasyonlarıyla LGBTİ’lere dönük operasyonların gerçekleştiğini, bu operasyonlar sonucu halen birçok LGBTİ bireyin cezaevlerinde olduğunun hatırlatıldığı Orav’a tüm bunları nasıl değerlendirdiği soruldu. Bu konuya dair AB’nin bir açıklama yaptığını hatırlatan Orav, “Gelişmeleri söylediğim gibi not alıyoruz. Yayınlayacağımız Türkiye ülke raporunda geçen yılın raporuna kıyasla ne iyiye gitti, ne gitmedi bunlarda olacak. 4'üncü kez delegasyon başkanlığı yapıyorum. Ülkelerin umutları genelde AB’nin bu sorunları çözmesi oluyor. Oysa AB, bu ülkelerdeki sorunları çözmüyor. Elbette tavsiyelerde bulunabilir ve bu süreçte destek sağlayabiliriz. Kısa süre önce Marta Kos, yaptığı açıklamada oldukça net ifadeler kullandı. Ancak şunu da belirtmek gerekir ki, her gün açıklama yapmak, bir noktadan sonra bu açıklamaların değerini ve etkisini azaltır” dedi.

Brüksel’in öncelikleri

AB Türkiye Delegasyonu Başkanı Aivo Orav’ın gazetecilerle buluşmasında yaptığı açıklamalar, Brüksel’in politikasının önceliklerini ve sınırlarını yeniden gündeme getirdi. Örneğin rapor konusu, temel hak ve özgürlükler alanındaki sorunlara ilişkin açıklamaları ile Türkiye’nin jeopolitik ve ekonomik önemine yaptığı vurgu birlikte ele alındığında, AB’nin demokrasi söylemi ile siyasi ve ekonomik çıkarları arasındaki ilişki daha görünür hale geliyor.

Bir yanda da AB’nin Türkiye ile ticaret ilişkilerini sürdürdüğü, ekonomik iş birliğini geliştirdiği, güvenlik politikaları yürüttüğü ve bölgesel gelişmeler konusunda Ankara ile temas kurduğu gerçeği duruyor.

Elbette Türkiye’de demokrasi ve özgürlükler alanında yaşanan sorunların çözümünü AB’den beklemeyi kastetmiyoruz. Bu konu AB’nin çıkarları söz konusu olduğunda sınırları belirginleşen demokrasi anlayışını ortaya koyuyor.

Yani demokrasi söylemi, esas iş birliği alanlarını etkilemediği ölçüde mi gündemde tutuluyor? Orav’ın açıklamaları bu soruya doğrudan yanıt vermiyor. Ancak dolaylı olarak bir yanıtı var...