Bir çocukluk travmasından toplumsal hafızaya: Annie Ernaux’nun Utanç’ı

2022 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Fransız yazar Annie Ernaux’nun Utanç adlı romanı, Şiren İdemen’in çevirisiyle Can Yayınları tarafından yayımlandı. Ernaux, çocukluk yıllarında tanık olduğu aile içi şiddet olayından hareketle utanç duygusunun bireysel ve toplumsal kökenlerini ele alıyor.

Annie Ernaux’nun yazarlığında önemli bir yere sahip olan Utanç, kişisel bir travmanın toplumsal hafızayla ilişkisini inceliyor. Roman, 5 Haziran 1952’de, henüz 12 yaşında olan Ernaux’nun babasının annesini öldürmeye kalkışmasına tanık olduğu günü merkezine alıyor.

Yazar, yıllar sonra bu olaya dönerek yalnızca kendi çocukluğunu değil, taşra Fransa’sının sınıfsal hiyerarşilerini, Katolik ahlakını, aile içindeki sessizlikleri ve gündelik yaşamı biçimlendiren toplumsal kuralları da ele alıyor. Ernaux, geçmişi yeniden kurarken utanç duygusunun insanın kendisiyle ve dünyayla kurduğu ilişkiyi nasıl etkilediğini sorguluyor.

Bireysel bir duygu, toplumsal bir mesele

Utanç, bir çocukluk travmasından yola çıkarak utancın nasıl ortaya çıktığını, nasıl kalıcılaştığını ve kişinin yaşamını nasıl şekillendirdiğini araştırıyor. Ernaux, bu duygunun kökenini yalnızca bireyin iç dünyasında değil, onu çevreleyen toplumsal ilişkilerde ve görünmez kurallarda arıyor.

“Utancın en kötü yanı, onu hisseden tek kişinin kendin olduğunu sanmaktır” cümlesiyle öne çıkan roman, kişisel deneyim ile toplumsal yapı arasındaki ilişkiye odaklanıyor. Yazarın mahrem olanı toplumsal olanla birlikte ele aldığı eser, aile, sınıf, ahlak ve toplumsal bellek üzerine bir anlatı sunuyor.

The New York Times Book Review da romanın ayrıntılarının evrensel bir hakikate işaret ettiğini belirterek Ernaux’nun utanç anlatısını insan olma deneyimiyle ilişkilendiriyor.

Kitap hakkında

• Kitap: Utanç

• Yazar: Annie Ernaux

• Çevirmen: Şiren İdemen

• Yayınevi: Can Yayınları

• Dizi: Çağdaş

• Tür: Roman

• Sayfa sayısı: 96

• Fiyat: 200 TL