Demiryol-İş seçimlerinde AKP-MHP dizaynı

TÜRASAŞ’tan bir işçi
Eskişehir

Bugünlerde ve önümüzdeki aylarda kamu iş kolunda Türk-İş’e bağlı Demiryol-İş Sendikası seçimlerinin nasıl bir siyaset denkleminde yapıldığını sizlerle paylaşmak istedim. Delege ve şube kongrelerinin, genel kurulların ve merkez yöneticilerinin nasıl seçildiğine ilişkin bir değerlendirme kaleme aldım. Eskişehir’deki demir yolu fabrikası TÜRASAŞ’ta 13 yıldır çalışan bir işçiyim. Bu yazıda, kendi sendikamın nasıl bir süreç işlettiğini de aktarmak istiyorum.

Bildiğiniz üzere Demiryol-İş’e üye olmak, işe girdiğimiz andan itibaren zorunlu. Başka bir sendika seçeneğimiz yok; çünkü Demiryol-İş, iktidar ve kamu işvereninin iş birliğiyle bu iş kolunda yaklaşık 60 yıldır tek sendika olarak varlığını sürdürüyor. Sendikanın şu anki üye sayısı 31 bin civarında. Özelleştirmelere karşı dişe dokunur bir hamle yapmayan sendika bürokrasisi, çözümü masa başı uzlaşmalarda arıyor. Öyle bir anlayış yerleşmiş ki yöneticilere, temsilcilere ve hatta işçilere mücadele yerine umutsuzluk hakim olmuş durumda. Örneğin şube yönetimine ve temsilcilere, geçen sözleşme döneminde yaptığımız eylemlerin göstermelik değil sonuç alıcı olması gerektiğini söylediğimde bana; “15 bin işçiyle mücadele mi edeceksin? Onlar eskide kaldı, artık işleri masada çözüyoruz” yanıtını vermişlerdi. Şube kongreleri ve seçimlerinde de bu anlayış ve koltuklarını korumaya çalışan bürokratik bir tarz korunmaya çalışılıyor.

Peki seçimler ne aşamada ve nasıl ilerliyor?

İstanbul Şubesi, seçimlerini temmuz 2026’da gerçekleştirdi. Mevcut başkan, yönetim kadrosunda oyuncu değişikliği yaparak yeniden seçildi. Delege seçimlerini tamamlayan Eskişehir Şubemizin genel kurulu ise 13 Ekim’de yapılacak. Delege seçimlerinde ağırlıklı olarak Cumhur İttifakı sempatizanları yer aldı. Geçmişte Ülkü Ocakları başkanlığı yapmış olan mevcut şube başkanı, ikinci dönemi için adaylığa hazırlanırken kendisine yakın işçileri delege olarak belirledi.

Diğer şubelerde seçim çalışmaları şöyle:

Sakarya, Ergün Atalay’ın memleketi olduğu için şubede onun işaret ettiği isim genel merkez tarafından aday gösterilecektir. Ancak Sakarya şubesinde, geçtiğimiz toplu iş sözleşmesi döneminde Ergün Başkanı istifaya davet eden işçiler bir şekilde tehdit edilmişti. Sonrasında ise Sakarya Şube başkanı genel merkez tarafından ifadeye çağrılmıştı. Seçim sürecinin bu yaşananlar göz önünde bulundurularak yürütüleceğini duymaktayım. Sakarya Şubesinde muhalif işçiler de var fakat şu an güçlerini toparlayabilmiş değiller. Sahada daha çok genel merkezin desteklediği isimler öne çıkıyor.

Ankara’da iki şubemiz bulunuyor; bu şubelerden birinde sadece Ankaray’da çalışan işçiler yer alıyor. Diğer şubeye ise fabrikamızın ve demir yollarının işçileri üye. Ankara şubelerine doğrudan AKP müdahalesi gerçekleştiğini rahatlıkla söyleyebilirim. Çünkü burası başkent... “Başkentte muhalefet mi olur?” denilerek geçtiğimiz dönem şube seçimine bizzat genel merkez tarafından operasyon yapıldı. Delegelere para dağıtıldığı iddia edildi, çeşitli entrikalarla korku iklimi yaratıldı. Önümüzdeki dönemde de benzer yöntemlere başvuracaklarını öngörmek için kahin olmaya gerek yok.

Afyon Şubesinde mevcut başkana muhalif olarak iki farklı isim adaylığını açıkladı. Üye sayısı bakımından çoğunlukta olan 15 yıllık makinist işçiler şube yönetimini devralmak istiyor. Sahada, bu makinist adaylardan hangisi genel merkezin desteğini arkasına alırsa seçimi onun kazanacağı konuşuluyor.

Konya Şubesindeki mevcut yönetim ise göreve gelirken genel merkezin 30 yıllık şube başkanını devirdiği ve genel merkeze muhalif durduğu için koltuğa oturduğu günden beri genel merkez toplantılarına dahi davet edilmiyor. Oysa Konya Şube başkanı da seçilmeden önce her işçinin iradesini ve sözünü yansıtacağını vadederek göreve gelmişti. Ancak seçildikten sonra ne yazık ki bu şubede de işlerin değiştiğini söyleyebilirim.

Kamu işçileri sendikalarının genel kurullarında siyasi partiler mutlaka gündeme gelebilir. Ancak sendika içindeki güç ilişkilerini yalnızca AKP-CHP (Şimdi Yeni Parti) veya iktidar

-muhalefet eksenine yerleştirmek, sendikalar ve iş yerlerinde farklı görüşlerden işçilerin olabileceğini göz ardı etmek olacaktır. Seçim, daha geniş bir güç mücadelesinin son aşamasıdır. Kamu iş kolundaki Demiryol-İş Sendikasının genel kurulları genellikle yalnızca "Hangi aday kazanacak?" sorusu üzerinden okunmaktadır. Oysa kamuda son 25 yıldır Cumhur İttifakı taraftarları hakim güç hâline gelmiştir; farklı siyasi anlayışlar ise en baştan yok sayılmaktadır.

Sendikal mücadelenin temel başlıkları

Özellikle mücadeleci işçilerin dile getirdiği şu konular, sendikal mücadelenin temel başlıkları olmalıdır:

• Birincisi: İşçilerin ekonomik ve sosyal talepleri doğrultusunda, iş yerlerinden başlayan bir mücadele platformu oluşturulmalıdır.

• İkincisi: Sendikalar mücadeleci bir anlayışla yenilenmeli; demokratik bir tüzük oluşturularak işçiden fazla maaş almayan şeffaf bir sendikacı profili için mücadele edilmelidir.

• Üçüncüsü: Sendikanın, kamu işvereni yani iktidar ile olan ilişkisini sınırlandırması ve bağımsız hareket etmesi sağlanmalıdır.

Dolayısıyla kamu iş kolundaki genel kurul süreci, basitçe "iktidar yanlıları-muhalefet yanlıları" ikiliğine sıkıştırılmamalıdır. Gerçek ihtiyaç; sendikanın her meseleye dair mücadele etmesi, toplu pazarlık sürecinde gerçekçi eylemler ortaya koyması, delegelerin özgürlüğü ve süreçlerin iş yeri komiteleriyle birlikte ele alınmasıdır. Demir yolu işçileri, sendika seçimlerini kendi sınıflarının çıkarına uygun bir siyasi anlayışla değerlendirmelidir.