Türk Hava Yolları’nın Hedef 12’si: Ya ücretin düşecek ya işten atılacaksın

Türk Hava Yolları (THY), 22 Eylül’de çalışanlarına tebliğ ettiği "Hedef 12" düzenlemesiyle ücret hesaplamasından servis kullanımına, harcırahlardan çalışma koşullarına çok sayıda kapsamlı değişikliklere gidileceğini bildirdi. Çalışanlara onay vermeleri için 29 Eylül’e kadar 6 günlük süre verildi. Onay vermeyen bazı kabin personeli THY İnsan Kaynakları Başkanlığı tarafından “gizli” ibareli bir notla görüşmeye çağrıldı. Şirket bu sürenin sonunda personelin yüzde 99’undan fazlasının yeni şartları kabul ettiğini duyurdu. Formu imzalamayan kabin memurları işten çıkarılma kaygısıyla imza atıldığını ancak itirazların sürdüğünü ifade etti. Çalışanlar yetkili sendika Hava-İş’i daha açık bir mücadele çağrısı yapmaya çağırdı.

6 günde onay istendi, onay vermeyeni çağırdı

THY, 22 Eylül’de çalışanlarına gönderdiği Hedef 12 isimli belgede, uçuş ekiplerinin ücret hesaplaması, servis ve harcırah uygulamaları ile bazı çalışma koşullarına ilişkin yeni düzenlemelerin 1 Ocak 2027’den itibaren yürürlüğe gireceği bildirildi. Belgede emeklilik politikasının yeniden düzenlenmesi, 29 organizasyon biriminin kapatılması, istihdamın kontrollü yönetilmesi ve fazla mesai kotalarının ortalama yüzde 50 azaltılması gibi adımlar sıralandı. Çalışanlardan düzenlemeleri kabul edip etmediklerine ilişkin yanıtlarını 29 Eylül saat 23.59’a kadar iletmeleri istendi. THY, sürenin sona ermesinin ardından çalışanların yüzde 99’undan fazlasının düzenlemeleri onayladığını açıkladı.

‘İşten çıkarılma korkusu yaşıyoruz’

Öte yandan onay vermeyen bazı kabin personeli THY İnsan Kaynakları Başkanlığı tarafından görüşmeye çağrıldı, gönderilen belgede ‘kişiye özel ve gizli’ ibaresi konuldu. Çalışanların önemli bir bölümünün düzenlemeleri benimsemediği hâlde işlerini kaybetme kaygısıyla onay verdiğini belirten kabin memurlarından biri, işten çıkarma süreçlerinin başladığına yönelik telefonlar aldıklarını belirterek çalışanların bu nedenle daha fazla kaygı yaşadığını anlattı. Formu imzalamayan kabin memurları, itirazlarının yalnızca ücret kaybına değil, daha önce elde edilen hakların kalıcı biçimde ortadan kaldırılmasına yönelik olduğunu vurguladı.

Uçuş ücretlerinde kayıp yaşanacak

THY’nin yeni düzenlemesiyle kabin ve kokpit ekiplerinin kredili uçuş ücretlerinin hesaplanma yöntemi değişiyor. Önceki sistemde aylık 70 saate kadar uçuş garantisi bulunduğunu aktaran kabin memurları, yeni uygulamada ücretin fiilen gerçekleştirilen uçuş saatlerine daha fazla bağlanacağını belirtiyor. Çalışanların aktardığına göre, eski sistemde 70 saate kadar uçuş garantisi, daha az uçuş yapılan veya raporlu olunan dönemlerde de ücretin belirli bir düzeyde kalmasını sağlıyordu. Yeni sistemde ise aylık 40 saatten sonraki uçuşlar için ücretin fiilen gerçekleştirilen ücret baz uçuş saatleri üzerinden hesaplanması öngörülüyor. Kredi borçları, okul taksitleri ve diğer zorunlu giderlerin bulunduğunu belirten kabin memurları, ücret kaybını telafi etmek isteyenlerin daha fazla uçuş talep edebileceğini söylüyor. Bazı çalışanlar, eski gelirlerine ulaşabilmek için iki-üç kat daha fazla uçmaları gerekebileceği kaygısını dile getiriyor.

Kabin memurları, uçuş saatinin toplam çalışma yükünü tek başına yansıtmadığını vurguluyor. Uçuş dışındaki çalışma yükünün de dikkate alınması gerektiğini belirtiyor. Çalışanların aktardığına göre, kabin memurları havalimanında altı saate kadar nöbet tutulabiliyor. Bu süre uçuş saati olarak hesaplanmazken çalışanlar, ayda 70 saat uçuş yapan bir kabin memurunun uçuş dışındaki çalışmalarla birlikte toplam mesaisinin 150-160 saate ulaşabildiğini belirtiyor.

Servis ve harcırah hakları da gasbediliyor

THY’nin düzenlemesi, çalışanların ulaşım ve geçici görevlendirmelerde aldıkları harcırahları da kapsıyor. Yeni uygulamayla ekip aracı yalnızca THY kıdemi iki yılın altında olan kokpit, kabin ve uçak yükleme uzmanlarına sağlanacak. Böylece iki yılını dolduran çalışanlar servis hakkından yararlanamayacak. Servis uygulamasının kaldırılmasının özellikle gece saatlerinde görev yapan personelin güvenliği açısından kaygı yaratıyor. Kıdemli kabin memurlarından biri İstanbul Havalimanı’nın açıldığı dönemde servis yerine kendi araçlarıyla ulaşım sağlamak zorunda kalan bazı çalışanların trafik kazalarında hayatını kaybettiğini, ulaşım sırasında gasp olayları yaşandığını hatırlatıyor.

THY yapmak istediği değişiklikle geçici görevlendirmelerde son görev gününde 24 saatin altında kalanların konaklama süresi için de süreye bağlı oransal harcırah ödenmesini dayatıyor.

Hava-İş: Grev yok, dava süreci başlatacağız

Hava-İş, THY’nin "Hedef 12" düzenlemelerine karşı şirketle yapılan görüşmelerden sonuç alınamadığını ve değişikliklerin kabul edilmediğini duyurdu. Sendika Hukuk Müşaviri Tahir Turan Kaya, THY'nin uzlaşma sağlayamayınca İş Kanunu 22. madde uyarınca bireysel onay topladığını, ancak ücret kayıpları açıkça belirtilmediği için bu onayların hukuken geçersiz olduğunu savundu.

Onay sürecinde yapılan işten çıkarmaların çalışanlarda korku yaratarak irade fesadına yol açtığını belirten Kaya; mevcut TİS 31 Aralık 2027’ye kadar sürdüğü için şu an grev imkânı bulunmadığını, ancak çıkarılan işçiler için işe iade davaları açtıklarını ve düzenlemelerin yürürlüğe gireceği 1 Ocak 2027 itibarıyla THY’ye karşı kapsamlı dava süreçleri başlatacaklarını söyledi.

‘Açık mücadele çağrısı bekliyoruz’

Çalışanların ise sendikadan beklentileri sürüyor. Formu imzalamayan kabin memurları, sendikanın çalışanlara daha açık bir mücadele çağrısı yapmasını beklediklerini ifade etti. Çalışanlardan biri, sendikadan imzalamama çağrısı yapmasını ve süreci üstlenmesini istediklerini ancak kendilerine kararın bireysel olarak verilmesi gerektiğinin söylendiğini aktardı. Bir kabin memuru da düzenlemeye itiraz edenlerin tek tek hareket etmek zorunda kaldığını, bunun da toplu bir itirazın önünde engel oluşturduğunu belirtti.