‘Yalnızlar Rıhtımı’ restore edildi: Lütfi Akad’ın sinema mirasına yeniden bakış

Kadıköy Belediyesi Sinematek/Sinema Evi tarafından restore edilen Lütfi Ö. Akad’ın 1959 yapımı Yalnızlar Rıhtımı, 27 Ekim’de restore kopyasıyla izleyiciyle buluşacak. Filmin restorasyon galası, UNESCO tarafından Dünya Görsel İşitsel Miras Günü olarak ilan edilen 27 Ekim’de gerçekleştirilecek.

Öyküsünü Attilâ İlhan’ın “Ali Kaptanoğlu” müstearıyla kaleme aldığı Yalnızlar Rıhtımında Sadri Alışık ve Çolpan İlhan başrolleri paylaşıyor. Film, bir gemi kaptanı olan Rıdvan ile konsomatris Güner’in hikâyesi üzerinden iki yalnız insanın birbirine tutunmasını anlatıyor.

Melahat İçli, Sadettin Erbil, Osman Alyanak, Ahmet Tarık Tekçe ve Turgut Özatay’ın da rol aldığı filmin müzik düzenlemeleri Hulki Saner’e ait. Necdet Koyutürk’ün film için bestelediği, Yasemin Esmergül’ün seslendirdiği “Yalnızlar Rıhtımı” adlı tango da filmin müzikleri arasında yer alıyor.

Akad’ın sinema anlayışında dönüm noktası

Yalnızlar Rıhtımı, Lütfi Ö. Akad’ın sinema anlayışında önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Akad, filmde daha sonra kendi sinema dilinin temel unsurlarından biri haline gelecek “derinlemesine mizansen” anlayışını ilk kez kapsamlı biçimde uyguladı.

Yönetmen, yıllar sonra film üzerine yaptığı değerlendirmelerde Yalnızlar Rıhtımı için “resim resim yazdım, plan plan yazdım” ifadelerini kullanmış, dekor ve eşyaların yerleşimine kadar filmin görsel yapısını kendisinin tasarladığını anlatmıştı.

Filmde kamera hareketleri sınırlı tutulurken sahne içindeki oyuncu hareketleri ve mekân kullanımı anlatının önemli parçalarından biri haline geliyor. Akad’ın resimle olan ilişkisinin sinema diline de yansıdığı Yalnızlar Rıhtımı, yönetmenin filmografisinde özel bir yere sahip.

Attilâ İlhan’ın öyküsünden Yeşilçam’a

Yalnızlar Rıhtımı, Attilâ İlhan’ın şiirlerinden ve Fransız şiirsel gerçekçiliğinden izler taşıyor. Filmde umutsuz karakterler, imkânsız aşk, limanlar, loş mekânlar ve melankolik atmosfer öne çıkıyor.

Akad ise dönemin Türkiye seyircisinin yabancı bir hikâyeyi yadırgayabileceği düşüncesiyle öyküyü yerlileştirerek senaryoyu yeniden oluşturdu.

Akad filmleri sonbahar programında

Sinematek/Sinema Evi, Yalnızlar Rıhtımı restorasyonunun yanı sıra Lütfi Ö. Akad’ın filmlerinden oluşan bir seçkiyi de sonbahar programına aldı.

“Bir Usta: Lütfi Ö. Akad” başlıklı seçkide yönetmenin Gelin (1973), Düğün (1973), Diyet (1974), Hudutların Kanunu (1966) ve Vesikalı Yarim (1968) filmleri Ekim 2026-Ocak 2027 arasında gösterilecek.