Mevsimlik tarım işçisi çocuk sayısı Bakan’a göre 26 bin, gerçekte 221 bin

Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer’in soru önergesine, “2025-2026 eğitim öğretim yılı sonu itibarıyla sistem üzerinden 26 bin 920 öğrencinin mevsimlik tarım işçisi aile çocuğu olarak hareketi tespit edilmiştir” yanıtını verdi. Ancak son yıllarda TÜİK açıklamalarında tarım işçisi çocuk rakamları gizlenmeye çalışılsa da 2019 yılındaki resmi verilere göre 221 bin 760 çocuk tarımda çalışıyordu. Gürer, “Eğitimi sürdürecek önlemlerin alınması ve artırılması gerekiyor” dedi.

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, 7 Ağustos tarihinde, tarım işçisi ailelerin çocuklarına ilişkin TBMM Başkanlığı’na sunduğu soru önergesine, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’den yanıt geldiğini bildirdi.

Tekin’den ‘Öğrenciler eğitimine devam ediyor’ iddiası

ANKA’nın haberine göre; Tekin, yanıtında mevsimlik tarım işçileriyle göçer ve yarı göçer ailelerin çocuklarına yönelik çalışmaların ilgili Cumhurbaşkanlığı ve MEB genelgeleri doğrultusunda yürütüldüğünü belirterek, şunları kaydetti:

"İl eylem planları kapsamında yapılan saha taramaları ve aile ziyaretleriyle tespit edilen öğrenciler, e-Okul Yönetim Bilgi Sistemi bünyesindeki mevsimlik tarım işçisi ve göçer çocuklarının eğitimi Okul Tespit ve Takibi Modülüne kaydedilmekte; kayıt, nakil ve devam durumları izlenmektedir.

2025-2026 eğitim öğretim yılı sonu itibarıyla sistem üzerinden 26 bin 920 öğrencinin mevsimlik tarım işçisi aile çocuğu olarak hareketi tespit edilmiştir. Bu veri, öğrencilerin mevsimlik göç kapsamında yer değiştirmesini göstermekte olup okuldan tamamen ayrılan öğrenci sayısı anlamına gelmemektedir. Öğrencilerin bulundukları yerde eğitimlerini sürdürebilmeleri amacıyla mevcut okullara kayıt ve nakil, taşıma, mobil veya geçici eğitim birimi oluşturma ve gezici öğretmen görevlendirme tedbirlerinden uygun olanı ilgili il ve ilçe birimlerince uygulanmaktadır. Öğrenme kayıplarının giderilmesi amacıyla Mevsimlik Tarım İşçisi Aile Çocukları Kurs Programları kapsamında telafi eğitimleri yürütülmektedir. Güncellenen programlar çerçevesinde okul öncesi eğitim için dokuz, ilkokul için 31 ve ortaokul için 32 olmak üzere toplam iki kurs modülü hazırlanmıştır.”

Gürer: Süreç genelgedeki gibi işlemiyor

Gürer, Bakan Tekin’in yanıtına karşılık şunları söyledi:

“Ekim ve hasat dönemi başlangıçları eğitim süreçleriyle çakışıyor. Bu süreçlerde tarlada, bahçede olan işçi çocukları, aileleriyle farklı bölgelerden zorunlu göç ediyor. Yaşam alanları çadırlar. Sağlıksız koşullarda barınıyorlar. Genelgedeki uygun barınma alanına gittiğim yerlerde rastlamadım. Okul yerine çadır önlerinde oynayan çocuklar, sorduğumda okulu bırakıp geldiklerini anlatıyorlar. Göçer aile sayısına göre yanıtta yer alandan daha çok okulu erteleyen çocuk olası. Bu bağlamda geçici barınma yerlerinde taramalar yanında, eğitimi sürdürecek önlemlerin alınması ve artırılması da ihtiyaç. Yıl içinde eğitimden uzak kalan çocuklar eğitimlerini sürdürmede de sorun yaşıyor ve belli bir yaştan sonra tarım işçisi olarak eğitimi sonlandırıyor. Bu süreç genelgede yer aldığı biçimiyle devam etmiyor.”

2025’te sayılar gizlendi

Gürer’in dediği gibi bakanın söyledikleri ile okulu bırakan çocukların sayısı arasında büyük bir fark var.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan “İstatistiklerle Çocuk 2025” bültenine göre ise Türkiye'de 21,3 milyon çocuk yaşıyor. Ancak bu yılki verilerde, 15-17 yaş grubundaki çocuk işçi sayıları gizlendi.

2024’te her 4 çocuktan 1’i işçi

TÜİK’in 2024 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre ise her 4 çocuktan 1’i işçi olarak çalışıyor. 2024’te 15-17 yaş grubunda 3 milyon 894 bin çocuk bulunurken, bunların 970 bini kayıtlı işçi olarak çalışıyor. Buna ek olarak 504 bin çocuk da mesleki eğitim merkezleri (MESEM) kapsamında patronlara çalışıyor. Böylece toplamda çocuk işçi sayısı 1 milyon 474 bine ulaşıyor. Ancak bu çocukların kaçının tarımda yer aldığı belirtilmiyor.

2023’te 15-17 yaş arası çocukların 858 bin 818’i işçi

TÜİK’in 2023 anketine göre 22 milyon 206 bin 34 çocuk bulunuyor ve bu çocukların yüzde 17,5’i yani 3 milyon 886 bin 55’i 15-17 yaş arasında. 15-17 yaş arasındaki çocukların da yüzde 22,1’i yani 858 bin 818’i iş gücünde.

‘2019’da 221 bin 760 çocuk tarımda çalışıyordu’

Çocuk işçiliğine dair en kapsamlı veri 2019 yılında yayımlanmıştı. TÜİK tarafından yayımlanan Çocuk İşgücü Anketi Sonuçları (2019) verilerine göre, Türkiye'de bir ekonomik faaliyette çalışan 5-17 yaş grubundaki çocuk sayısı 720 bin kişi oldu. Ve çocukların yüzde 45,5'i hizmet, yüzde 30,8'i tarım, yüzde 23,7'si ise sanayi sektöründe yer alıyordu. Yani 2019 yılında resmi verilere göre 221 bin 760 çocuk tarımda çalışıyordu.

Ancak sivil toplum kuruluşlarına göre tarımda çocuk işçiliği artıyor. Her yıl yaklaşık 250 bin çocuk, ailesiyle birlikte mevsimlik tarım göçüne katılıyor. Bu çocukların yüzde 80’i eğitim dışına düşüyor.

2013-2024 yıllarında 402 tarım işçisi çocuk hayatını kaybetti

Tarımsal üretimdeki ölümler yıllardır çocuk işçi cinayetlerinde ilk sırada yer alıyor. İş Sağlığı ve İşçi Güvenliği Meclisi’nin (İSİG) verilerine göre 2013-2024 yıllarında en az 2 bin 58 tarım işçisi yaşamını yitirdi. Bu işçilerin 402’si ise çocuktu.

2024’te ise iş cinayetlerinde yaşamını kaybeden çocukların yüzde 31’i tarım sektöründe çalışıyordu.