Yapay zeka filmleri Altın Koza'da: Bağımsız sinema için imkân mı, çıkmaz mı?

Adana Altın Koza Film Festivali kapsamında düzenlenen Yapay Zekâ Kısa Film Yarışması, sinemada yeni teknolojilerin anlatı diliyle buluşmasıyla dikkat çekti. 10 finalist filmin gösterimi sonrasında yönetmenler; üretim süreçlerini, yapay zekânın bağımsız sinemacılara sunduğu imkânlarla & çıkmazlar ve teknolojinin etik boyutlarını tartıştı.

Yönetmenler deneyimlerini paylaştı

Gösterimin ardından yapılan söyleşide yönetmenler deneyimlerini seyircilerle paylaştı.

Yüce Sezar! filminin yönetmeni Bora Yavuz Subaşı, "absürt mizah ve feodal taşra düzeni üzerinden kurguladığı hikâyenin kişisel bir arka planı olduğunu" belirtti. Film yapım sürecinde "babaannesiyle arasındaki bağı anlatan Subaşı, babaannesinin muzip kişiliğinin filme yansıdığını" ifade etti. Subaşı ayrıca, "filmdeki horoz figürünün otoriteyi ele geçiren herhangi bir gücün kendi heykelini dikme arzusuna dair hem komik hem trajik bir hiciv barındırdığını" söyledi.

Gece Yarısı, Benimle filminin yönetmeni Barış Fert, "yapımın sıkça Franz Kafka’nın Gregor Samsa karakteriyle kıyaslandığını fakat asıl çıkış noktasının politik olduğunu" vurguladı. Fert, "günümüz Türkiye’sinde sanat üretmeye çalışanların ezilen birer hamamböceği olmak yerine, sabırla bekleyen ve kararlı bir direnişi temsil eden birer peygamberdevesine dönüşmesi gerektiğini" ifade etti.

Sanatorium Poetica filminin yönetmeni Ulaş Baltacı, "gördüğü bir rüyadan yola çıkarak kurumsal sistemlere ve dayatılan rollere inancını yitiren bireyin yabancılaşmasını" anlattığını belirterek, yapay zekâ üretim süreçlerini anlattı. "Görüntü üretiminde teknolojiden faydalansa da şiir ve diyalog gibi edebi metinleri yapay zekâya yazdırmadığını" vurguladı.

İzler filminin yönetmeni Hazar Vurgun Çağıldıyan, "projeyi sosyal medyada bir köpeğe ateş açılmasına gösterdiği tepki, ardından açılan davalar ve sokak hayvanlarıyla ilgili yasal düzenlemelere duyduğu isyan sonucunda hayata geçirdiğini" aktardı.

Lekesiz filminin yönetmeni Mustafa Savaş, "çizgi film kökenli olduğunu, karakterleri ve görsel tasarımları elle çizip yapay zekâyı animasyon ve senaryo düzenlemelerinde kullandığı hibrit bir yol izlediğini" aktardı. "Kusursuzluk takıntısını işleyen filmini Meta ve Google kredileri gibi çok düşük bütçeli araçlarla hayata geçirdiğini" belirten Savaş, "teknolojinin sınırlarını zorladığı bir deneyim" yaşadığını ifade etti.

Son Dodo ile izleyici karşısına çıkan Kaan Atilla Taşkın, "7,5 aylık üretim sürecinde yeni yapay zekâ modellerine geçiş yaparak 40 dakikalık kaba kurguyu baştan ürettiğini" anlattı. Taşkın, "Yapay zekâ sadece güçlü bir araç, bizler hikâye anlatıcılarıyız. Ekranda istenen oyunculuğu ve atmosferi yakalamak ciddi bir yönetmenlik ve senaryo matematiği gerektiriyor," diyerek "bağımsız sinemacıların bütçe engeline takılmadan hayallerini gerçekleştirebildiğini" vurguladı.

İnsan Çiftliği filminin yönetmeni Melik Külekci, "10 yıl önce yazdığı ancak bastıramadığı öyküsünü yapay zekâ sayesinde filme dönüştürdüğünü" belirtti. Gelecekte doğabilecek telif ve etik uyuşmazlıklara karşı tüm komutları (prompt) arşivlediğini kaydeden yönetmenin açıklamaları, salonda yapay zekânın sömürü sistemleriyle ilişkisi üzerine kavramsal ve etik tartışmaları da beraberinde getirdi.

Prodüksiyon maliyetleri gündeme geldi

Söyleşide yönetmenlerin birleştiği en belirgin nokta, bağımsız sinemanın önündeki en büyük engel olan yüksek prodüksiyon maliyetleri oldu. Konuşmacılar, geleneksel yöntemlerle bir film ekibi kurmanın, oyuncu kadrosu oluşturmanın ve yüksek bütçeli setler finanse etmenin bağımsız yönetmenler için neredeyse imkânsız hale geldiğine dikkat çekti. Hayata geçirmek istedikleri senaryoların ve yıllardır raflarda bekleyen anlatıların ekonomik yetersizlikler nedeniyle kâğıt üzerinde kaldığını belirten sinemacılar, yapay zekâyı tam da bu finansal tıkanıklığı aşarak hayal güçlerini özgürce perdeye yansıtabilecekleri alternatif bir alan açtığı için tercih ettiklerini vurguladı.

Yarışmanın Finalist Filmleri ve Yönetmenleri:

• 7 Kemerli Bir Zaman Geçidi Taşköprü – Zeynep Kahreman
• Başka Türlü – Çağatay Dörtyıldız
• Bir Dilek Tut – Hakan Kemiksiz
• Gece Yarısı, Benimle – Barış Fert
• İnsan Çiftliği – Melik Külekci
• İzler – Hazar Vurgun Çağıldıyan
• Lekesiz – Mustafa Savaş
• Sanatorium Poetica – Ulaş Baltacı
• Son Dodo – Kaan Atilla Taşkın
• Yüce Sezar! – Bora Yavuz Subaşı