ASM çalışanlarının yüzde 85’i fazla mesai karşılığını alamıyor

 

Türkiye Sağlık-İş Sendikası Eskişehir İl Başkanlığı, Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM) çalışanların çalışma koşullarına ilişkin gerçekleştirdiği “ASM Çalışanları Saha Araştırması – Eskişehir 2026”nın sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı.

Araştırmanın sonuçlarını açıklayan Türkiye Sağlık-İş Sendikası Eskişehir İl Başkanı Uğur Özatak, ASM’lerde çalışanların ücret, fazla mesai, iş güvencesi, sosyal haklar, görev tanımı ve güvenlik açısından ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğunu söyledi.

Araştırmaya katılan çalışanların yüzde 65’inin 25-30 bin TL aralığında net ücret aldığını belirttiğini aktaran Özatak, çalışanların yüzde 85’inin yaptığı fazla mesainin karşılığını alamadığını, yüzde 85’inin iş güvencesi konusunda kendisini güvende hissetmediğini söyledi. Çalışanların yüzde 75’inin yazılı görev tanımının bulunmadığını, yüzde 70’inin görev tanımı dışında çalıştırıldığını ve yüzde 90’ının herhangi bir sosyal hakkının bulunmadığını ifade etti.

Özatak, söz konusu oranların Türkiye’deki tüm ASM çalışanlarını kapsayan genel istatistikler olmadığını, Eskişehir’de araştırmaya katılan çalışanların verdiği yanıtları yansıttığını özellikle belirtti. Ancak ortaya çıkan tablonun ASM’lerdeki çalışma koşullarının değerlendirilmesi açısından önemli olduğunu söyledi.

“ASM çalışanı her işi yapan personel değildir”

Çalışanların görev tanımlarının açık ve yazılı olması gerektiğini vurgulayan Özatak, görev tanımının bulunmadığı çalışma düzeninde çalışanların sürekli farklı işlere yönlendirilebildiğini belirtti. “ASM çalışanı ‘her işi yapan personel’ değildir” diyen Özatak, çalışanların görev, yetki ve sorumluluklarının açık biçimde belirlenmesi gerektiğini ifade etti.

Fazla mesai sorununa da dikkat çeken Özatak, sağlık hizmetinin sürekliliğinin çalışanların emeğinin karşılıksız bırakılması anlamına gelmeyeceğini söyledi. Araştırmaya katılanların yüzde 85’inin fazla mesai karşılığını alamadığını belirttiğini aktaran Özatak, “Fazla çalışma varsa karşılığı da olacak. Emek karşılıksız bırakılamaz” dedi.

ASM’lerde işletme yükü çalışanların sırtına yüklenmemeli

ASM’lerde aile hekimlerinin sağlık hizmetinin yanı sıra kira, elektrik, su, temizlik, sekretarya, bilgi işlem ve personel giderleri gibi işletme yükleriyle de karşı karşıya kaldığını belirten Özatak, sorunu hekimlerle çalışanları karşı karşıya getiren bir biçimde ele almadıklarını söyledi.

Özatak, “Hekim sağlık hizmetini verecek, çalışan emeğini ortaya koyacak. Ancak sistemin oluşturduğu işletme baskısı aşağıya doğru aktarılıp çalışanın üzerine yüklenmemelidir” ifadelerini kullandı.

Araştırmada çalışanların ekonomik ve sosyal haklarına ilişkin sonuçların da dikkat çekici olduğunu belirten Özatak, katılımcıların yüzde 90’ının sosyal haklarının bulunmadığını ifade ettiğini söyledi. Yemek, ulaşım, sosyal yardım ve prim gibi hakların çalışma hayatının önemli unsurları olduğunu belirten Özatak, 25-30 bin TL aralığında ücret aldığını belirten çalışanların yaşam koşullarının görmezden gelinemeyeceğini dile getirdi.

Çalışanların talepleri

Araştırmada çalışanların taleplerinin de sorulduğunu aktaran Özatak, katılımcıların yüzde 95’inin Sağlık Bakanlığı bünyesinde kadro veya çalışan statüsüne geçmek istediğini belirtti. Çalışanların yüzde 90’ının yemek, ulaşım ve diğer sosyal hakların sağlanmasını, yüzde 88’inin açık ve yazılı görev tanımı oluşturulmasını, yüzde 85’inin iş güvencesi ve kıdem haklarının güvence altına alınmasını, yüzde 75’inin ise ASM binalarında güvenlik personeli bulunmasını talep ettiğini söyledi.

ASM’lerin yalnızca muayene odalarından ibaret olmadığını vurgulayan Özatak, sağlık hizmetinin sürdürülmesinde temizlikten kayıt işlemlerine, günlük işleyişten teknik ihtiyaçlara kadar görünmeyen büyük bir emeğin bulunduğunu ifade etti.

Özatak, “Düşük ücret varsa bunu konuşacağız. Fazla mesai yapılıyor ve karşılığı ödenmiyorsa bunu konuşacağız. Görev tanımı yoksa bunu konuşacağız. İş güvencesi konusunda çalışan kaygı duyuyorsa bunu konuşacağız. Çalışan kendi işyerinde kendisini güvende hissetmiyorsa bunu da konuşacağız” dedi.

ASM çalışanlarının sağlık hizmetinin emekçileri olduğunu belirten Özatak, Türkiye Sağlık-İş Sendikası Eskişehir İl Başkanlığı olarak çalışanların ücret, sosyal hak, görev tanımı, fazla mesai, iş güvencesi ve güvenli çalışma ortamına ilişkin taleplerinin takipçisi olacaklarını söyledi. Özatak, “Sağlık hizmetini güçlendirmenin yollarından biri, o hizmet için emek veren insanların çalışma koşullarını güçlendirmektir” ifadelerini kullandı.