ABD'nin Irak'taki 23 yıllık askeri varlığı sona eriyor

Irak’ta ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonun askeri varlığı sona eriyor. Irak Silahlı Kuvvetler Komutanlığı Sözcüsü Sabah en-Numan, ABD ve koalisyon güçlerinin ülkeden çekilme sürecinin 30 Eylül’de tamamlanacağını açıkladı.

Irak resmi haber ajansı INA’ya konuşan Numan, “Irak topraklarında yabancı asker veya askeri üs bulunmuyor” dedi. Irak Başbakanı ve Silahlı Kuvvetler Komutanı Ofisi Direktörü Abulemir eş-Şammari de 26 Eylül’de koalisyon karargahının 30 Eylül’de kapanacağını ve Irak topraklarında yabancı askeri üs bulunmadığını söylemişti.

Çekilme, ABD’nin Mart 2003’te Saddam Hüseyin yönetimini devirmek amacıyla Irak’ı işgal etmesiyle başlayan askeri varlığının son aşamasını oluşturuyor. ABD, 2011’de askerlerini çekmiş ancak IŞİD’in 2014’te Irak’ta geniş alanları ele geçirmesinin ardından dönemin Irak hükümetinin çağrısıyla yeniden ülkeye asker göndermişti.

İşgalden ‘IŞİD’ gerekçesine

ABD’nin 2003’teki işgaliyle başlayan savaş ve işgal sürecinde yaklaşık 166 bin ABD askeri Irak’ta görev yaptı. ABD güçleri Aralık 2011’de büyük ölçüde ülkeden çekildi.

Ancak IŞİD’in 2014’te Musul başta olmak üzere geniş bir bölgeyi ele geçirmesiyle ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyon yeniden Irak’a konuşlandı. Washington ve Bağdat, 2024’te koalisyonun Irak’taki askeri misyonunun aşamalı olarak sona erdirilmesi konusunda anlaşmıştı.

İlk aşamada ABD güçleri Anbar’daki Ayn el-Esed Hava Üssü’nden çekildi ve üs Irak güçlerine devredildi. İkinci ve son aşamayla birlikte Erbil’deki koalisyon faaliyetlerinin de sona ermesi planlandı.

Üslerin yerini ikili işbirliği alacak

Çekilmenin ardından Irak ile ABD arasındaki güvenlik ilişkilerinin tamamen sona ermesi beklenmiyor. Bağdat ve Washington arasında istihbarat paylaşımı, koordinasyon, eğitim ve silah programları gibi alanlarda ikili işbirliğinin sürdürülmesi öngörülüyor.

Irak yönetimi, ülkenin güvenlik güçlerinin kendi başına ülke topraklarının kontrolünü sağlayabilecek durumda olduğunu savunuyor. Iraklı yetkililer, koalisyonun askeri misyonunun sona ermesinin ülkenin egemenliği açısından yeni bir dönem başlatacağını belirtiyor.

IKBY: Hava savunması yetersiz

Çekilme yaklaşırken Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde (IKBY) ise güvenlik endişeleri dile getiriliyor.

IKBY Peşmerge Bakanlığı, bölgenin hava savunma kapasitesinin yetersizliğine dikkat çekerek son dönemde çok sayıda İHA ve balistik füze saldırısına maruz kalındığını bildirdi. Bölgenin hava sahasının Irak’ın ulusal hava sahasının parçası olduğunu belirten Bakanlık, korunmasının federal hükümetin sorumluluğunda olduğunu vurguladı.

IKBY Başbakanı Mesrur Barzani de ABD güçlerinin çekilmesinin bölgeyi savunmasız bırakabileceği uyarısında bulundu. Barzani, 2011’de ABD’nin çekilmesinin ardından oluşan güvenlik boşluğunun IŞİD’in yükselişine zemin hazırladığını hatırlatarak benzer bir durumun tekrarlanabileceği konusunda uyardı.

ABD’nin çekilmesinin arifesinde Irak’ın Kerkük kentinde düzenlenen operasyonda iki IŞİD mensubunun öldürülmesi de ülkedeki güvenlik tartışmalarını yeniden gündeme getirdi. Irak güvenlik yetkilileri, ABD’nin çekilmesinin ardından istihbarat, hava gücü ve lojistik desteğin azalmasının IŞİD’in yeniden örgütlenmesine alan açabileceği yönündeki kaygılarını dile getiriyor.

Irak’ta ABD üslerinin izi

ABD’nin Irak’taki askeri varlığı yıllar içinde Bağdat’tan Anbar’a, Kerkük’ten Musul ve Erbil’e kadar yayıldı. Bağdat’taki Victory Askeri Üssü, Taci, Anbar’daki Ayn el-Esed ve Habaniyye, Salahaddin’deki Beled, Kerkük’teki K1 ve Musul çevresindeki askeri tesisler ABD güçlerinin kullandığı başlıca merkezler arasında yer aldı.

Erbil’deki Harir Hava Üssü ve Erbil Uluslararası Havalimanı’ndaki askeri tesisler de özellikle IŞİD’e karşı operasyonlar döneminde ABD öncülüğündeki koalisyonun faaliyetlerinde kullanıldı.

(AA)