Ünlü matematikçilerden bildiri: ‘Doğru cevaplar amaç haline gelmemeli’

Yapay zeka şirketi OpenAI'ın, matematiğin ‘çözümsüz’ problemlerinden sayılan Navier-Stokes problemini çözdüğünü ileri sürmesi; yakın zamanda da Jacobi sanısının yapay zeka tarafından yalanlanmış olması matematikte yapay zeka kullanımına ilişkin tartışmaları başlattı. Üstelik bu defa problemin çözümünde matematikçiler Tristan Buckmaster ve Levent Alpöge’nin yöntemlerinin ‘çalındığına’ ilişkin bir tartışma da var. Buckmaster, kendisine çalışmadan önce Euler sonucunu yayımlamasının ya da Alpöge’nin imzası çıkarılarak tek yazarlık yapmasının teklif edildiğini ama kendisinin reddettiğini açıkladı.

Aynı zamanda Navier-Stokes problemi de henüz çözülmüş sayılmıyor.

“Toplumun tümünü etkileyen uyum sorunları”

Konuya ilişkin Fields Madalyası sahibi 25 matematikçi, “Matematikte yapay zekanın ciddi uyumsuzluğu” isimli, imzaya açık bir bildiri yayınladı.

Son birkaç ay içinde, büyük dil modellerinin (LLM’ler) matematiksel yeteneklerinin matematiğin birçok alanında çözülmemiş önemli problemleri çözebilecek düzeye kadar çarpıcı bir şekilde geliştiğinin ifade edildiği açıklamada, “Ancak, yapay zeka şirketlerinin matematik problemlerini bir performans ölçütü olarak çözme yönündeki çabaları, matematik bilimine ve matematik camiasına zarar vermektedir. Yapay zeka şirketlerinin hedefleri ile matematik camiasının hedefleri arasında ciddi bir uyumsuzluk bulunmaktadır. Bunları, diğer bilimsel ve yaratıcı meslekleri, toplumun tamamını etkileyen daha geniş kapsamlı uyum sorunlarının bir parçası olarak görüyoruz” dendi.

“Matematiksel fikirler yüzyıllar içinde toplumsal araçlara dönüşür”

Ünlü problemleri çözmenin genelde matematik anlayışına dair birer dönüm noktası olduğu vurgulanarak, “Bu problemlerden birini çözmek, yeni içgörüler ve ilginç yöntemlerin ortaya çıktığının kesin bir işaretidir; bu içgörüler ve yöntemler daha sonra matematikçilerden oluşan bir topluluk tarafından uzun ve zorlu bir konuşma, tartışma ve basitleştirme süreciyle incelenir. Bu sürecin sonunda, ideal olarak, herhangi bir yüksek lisans öğrencisinin, hatta lisans öğrencisinin bile çalışmasına uygun, ders kitabı niteliğinde bir sonuç sunumu elde edilir. Bazı matematiksel fikirler, yolculuklarına daha da devam ederek, on yıllar ya da yüzyıllar sonra tüm toplum tarafından anlaşılan ve kullanılan araçlara dönüşür” ifadeleri kullanıldı.

“Problem çözme yalnızca araçtır”

Matematik camiasının ‘insanlığın minyatür bir versiyonu’ olarak tarif edildiği açıklamada “Problem çözme, kavramsal anlayış ve içgörü gibi birincil hedefe ulaşmak için yalnızca bir araç ve vekildir. Yapay zeka dünyasında bunu unutmak, bu aracı birincil hedefe karşı kullanmaya yol açabilir. Nitekim, ‘doğru/yanlış’ ifadelerinin giderek hızlanan bir tempoda seri üretimi, yeni fikirlere hayat vermek yerine verimli zemini tahrip edebilir” ifadelerine yer verildi.

Yapay zekanın kullanımından elde edilen sonuçlarla başlangıçtaki amaçları arasında bir uyumsuzluk yaşandığının ifade edildiği açıklamada yer alan bazı kısımlar şöyle:

“Matematik camiasının şu anda karşı karşıya olduğu sorunlar, diğer bilimsel ve yaratıcı mesleklerin karşılaştığı sorunlara benzemekte ve tüm insanlığın karşılaşabileceği sorunlara işaret etmektedir: Yapay zeka işin yapılma şeklini değiştirirken, o işin başlangıçta neyi başarmayı amaçladığını gözden kaçırmamayı nasıl sağlayabiliriz?”

“Yapay zeka, gerçek matematik çalışmalarını ve matematiği anlamayı geliştirme ve hızlandırma potansiyeli sunmaktadır. Bir meslek olarak matematik, bu değişikliklere çeşitli şekillerde uyum sağlamak zorunda kalacaktır. Ancak, bu değişikliklerin nihayetinde alana fayda sağlayıp sağlamayacağı ya da yıkıcı bir etki yaratıp yaratmayacağı, büyük ölçüde bu yeni teknolojiyi kontrol eden insanların kararlarına bağlı olacaktır. Bu sorunlar, matematik camiasında, bu teknolojileri geliştiren şirketler tarafından ve daha geniş anlamda, entelektüel çalışmanın diğer birçok alanında benzer sorunlarla karşılaşacak olan toplum tarafından acilen ele alınmalıdır.”