İsrail’e petrol sevkiyatında Ceyhan vanası açık

Oil Change International (OCI) ve SOMO’nun yayımladığı "Varilin Arkasındakiler” raporu, Türkiye'nin ilan ettiği ticaret yasağına rağmen Azerbaycan petrolünün Ceyhan Limanı üzerinden İsrail’e akmaya devam ettiğini ve Türkiye merkezli lojistik ağların bu ticarette kilit rol oynadığını ortaya koydu.

Uluslararası kuruluşlar Oil Change International (OCI) ve SOMO (Çokuluslu Şirketleri Araştırma Merkezi) tarafından hazırlanan yeni araştırma raporu, Gazze’de devam eden soykırıma ve uluslararası hukuk ihlallerine rağmen İsrail’in askeri yakıt ve enerji ihtiyacını karşılayan küresel petrol ağını gözler önüne serdi.

Rapora göre, İsrail’e giden ham petrolün önemli bir bölümü Türkiye’deki Ceyhan Limanı üzerinden sevk ediliyor ve bu ticarette gizemli küresel tüccarlar ile Türkiye merkezli alt şirketler aktif rol oynuyor.

Ceyhan’dan İsrail’e petrol akıyor

Türkiye Ticaret Bakanlığı, 2 Mayıs 2024 tarihinde İsrail ile tüm ithalat ve ihracatın tamamen durdurulduğunu açıklamıştı. Ancak gemi takip ve denizcilik veri kaynakları üzerinden yapılan incelemeler, ticaret yasağının ardından da Ceyhan’dan kalkan petrol tankerlerinin İsrail limanlarına yanaşmaya devam ettiğini gösterdi.

Dubai merkezli kurulan Heritage Petroleum FZCO adlı şirket, Ticaret Bakanlığının yasağından tam altı ay sonra, kasım 2024’te Ceyhan’dan İsrail’e ilk ham petrol sevkiyatını başlattı.

Heritage Petroleum, temmuz 2025 ile haziran 2026 arasındaki 1 yıllık süreçte Ceyhan Limanı’ndan yüklediği Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattı petrolünü 10 ayrı seferde İsrail’e taşıyarak ülkenin en büyük 2. petrol tedarikçisi konumuna yükseldi.

Dünyanın en büyük bağımsız emtia tüccarlarından Vitol de soykırım sürecinde İsrail’e taşıdığı yaklaşık 14 milyon varil ham petrolün büyük bölümünü Ceyhan (BTC boru hattı) ve Rusya’nın Novorossiysk limanlarından tedarik etti.

Şüphelerin odağındaki İstanbul merkezli şirketler

Rapor, Ceyhan üzerinden yürütülen bu sevkiyatların arkasındaki lojistik ayakların Türkiye'ye kadar uzandığına dikkat çekti. Dubai’deki serbest bölgede faaliyet gösteren Heritage Petroleum’un İstanbul ticaret siciline kayıtlı iki ana iştirakine işaret edildi.

Raporda, Türkiye limanlarında bu şirketlerin sunduğu yükleme, römorkör ve acentelik hizmetlerinin İsrail’e giden petrol sevkiyatlarını doğrudan kolaylaştırdığını belirterek, ticaret yasağının bu şirketleri ve Ceyhan’daki faaliyetleri kapsayacak şekilde denetlenmesi gerektiği vurgulandı.

Ceyhan’dan İsrail savaş makinesine ulaşan hat

İsrail, tükettiği ham petrolün yüzde 97’sini dışarıdan ithal ediyor. Ceyhan’dan kalkan tankerlerle İsrail devlet şirketi EAPC’nin Aşkelon (Aşkelod) ve Hayfa limanlarına indirilen ham petrol, bu bölgelerdeki rafinerilerde işleniyor.

Aşkelon’a gelen petrolün işlendiği Aşdod rafinerisinden jet yakıtı tedarik eden Paz Group, İsrail Savunma Bakanlığı ile yapılmış anlaşmalar kapsamında 7 ayrı Hava Kuvvetleri üssündeki savaş uçaklarına yakıt sağlıyor.

Hayfa rafinerisinin sahibi Bazan Group ise yayımladığı resmi açıklamalar ve videolarla İsrail ordusuna (IDF) doğrudan yakıt tedarik ettiğini açıkça beyan ediyor.

Türkiye ve dünyaya çağrı

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) kararları ve Soykırım Sözleşmesi uyarınca tüm devletlerin soykırımı önleme ve suça ortak olmama yükümlülüğü bulunduğunu hatırlatan OCI ve SOMO raporu, Türkiye hükümetine şu hayati çağrılarda bulundu:

• Türkiye, kendi topraklarından geçen boru hatları ve limanlar (Ceyhan) üzerinden İsrail rafinerilerine giden ham petrolün transit geçişini derhal durdurmalıdır.
• İsrail’e gidecek petrolojistik süreçlerini destekleyen, limanlarda demirleme, hizmet ve acentelik veren şirketlerin faaliyetleri engellenmeli ve ticaret yasağı etkin biçimde uygulanmalıdır.
• Petrol üreten ve ihraç eden ülkeler (Azerbaycan, Kazakistan vb.), sattıkları petrolün İsrail’e ulaşmayacağını garanti altına alan "Nihai Kullanıcı Beyannamesi" (End-User Certificate) şartı koşmalıdır. 

(Ekonomi Servisi)