EMEP'li İskender Bayhan, Ford Otosan'daki çalışma koşullarını Meclis'e taşıdı: 'Yasal boşluk işçilerin aleyhine kullanılıyor'

Kocaeli’de kurulu Ford Otosan fabrikalarında aşırı sıcak hava koşullarına rağmen hız kesmeyen üretim temposu ve işçi sağlığı ihlalleri Meclis gündemine taşındı. Emek Partisi (EMEP) İstanbul Milletvekili İskender Bayhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi.

Türkiye’de yüksek sıcaklık ve nem koşullarında çalışmanın durdurulmasını ya da yavaşlatılmasını zorunlu kılan bağlayıcı bir mevzuat bulunmadığına dikkat çeken Bayhan, bu yasal boşluğun işverenler tarafından işçilerin aleyhine kullanıldığını belirtti.

72 saniyede bir araç: Ağır sıcaklık altında yüksek bant hızı

Yeniköy ve Gölcük fabrikalarındaki işçilerin aktardığı çalışma koşullarına yer verilen açıklamada, Yeniköy Fabrikası’nda 72 saniyede, Gölcük Fabrikası’nda ise 98 saniyede bir araç üreten montaj hatlarında bant hızının düşürülmediği ve 10 dakikalık dinlenme sürelerinin artırılmadığı belirtildi.

Yeniköy Fabrikası J74 hattında havalandırmanın çalışmadığı, mevcut vantilatörlerin yetersiz kaldığı, sebillerdeki suyun soğumadığı ve maden suyu ile mineral takviyesi dağıtımına son verildiği belirtildi. Kaynak ve boya hatlarında ise üretim kaynaklı ek ısı ile koruyucu tulumların birleşerek dayanılmaz bir sıcaklık ortamı yarattığı aktarıldı.

Sıcaklık şikayet edilince termometreler söküldü

Yeniköy Fabrikası 710 kaynak kapı hattında çalışan işçilerin aşırı sıcaklık nedeniyle yaptığı şikâyetlerin ardından hattaki termometrelerin söküldüğü öne sürüldü. Sıcaklığı öğrenmek isteyen işçilere İSG uzmanları tarafından somut bir veri gösterilmeden ortamın "uygun" olduğunun söylendiği ve çalışanların maruz kaldığı tehlikeyi ölçme hakkının gasbedildiği vurgulandı.

İşçi sayısı azaldı, iş yükü arttı

Şirketin 2026 yılı ilk yarı faaliyet raporundaki verileri paylaşan Bayhan, 31 Aralık 2025’te 25 bin 2 olan toplam istihdamın 30 Haziran 2026 itibarıyla 24 bin 436’ya indiğini, saat ücretli çalışan sayısının ise 19 bin 963’ten 19 bin 468’e düştüğünü hatırlattı. Ortalama saat ücretli işçi sayısında geçen yılın aynı dönemine göre 886 kişilik azalma yaşanmasına karşın üretimdeki düşüşün yalnızca yüzde 3 seviyesinde kaldığına işaret eden Bayhan, azalan iş gücünün kalan işçiler üzerindeki tempoyu ve yükü ağırlaştırdığını ifade etti.

Bakan Işıkhan'a yöneltilen sorular

EMEP Milletvekili İskender Bayhan, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca Bakan Vedat Işıkhan’ın yanıtlaması talebiyle yönelttiği sorulardan bazıları şu şekilde:

İşçilerin aktardığı ağır çalışma koşulları üzerine Ford Otosan’ın Yeniköy ve Gölcük fabrikalarında, önceden haber verilmeksizin, sıcaklığın ve nemin en yüksek olduğu saatleri ve bütün vardiyaları kapsayacak şekilde derhal işçi sağlığı ve güvenliği teftişi başlatacak mısınız? Teftişin tarihi, kapsamı, ölçüm sonuçları, tespit edilen eksiklikler ve uygulanan yaptırımlar kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?

Yeniköy ve Gölcük fabrikalarında 2024, 2025 ve 2026 yıllarında Bakanlığınızca kaç işçi sağlığı ve güvenliği teftişi gerçekleştirilmiştir? Bu teftişlerde termal konfor, havalandırma, üretim temposu, mola süreleri ve işçilerin sıcaklık maruziyeti incelenmiş midir? Kaç mevzuata aykırılık tespit edilmiş, şirket hakkında hangi idari yaptırımlar uygulanmıştır? Bakanlığınıza bu konularda işçilerden, sendikadan veya iş sağlığı ve güvenliği kurullarından kaç şikâyet ulaşmıştır?

"Termometreler kim tarafından, hangi gerekçeyle kaldırılmıştır?"

Fabrikaların montaj, kaynak, boya ve diğer üretim bölümlerinde; her vardiya ve çalışma noktası için sıcaklık, bağıl nem ve WBGT değerlerinin, yapılan işin ağırlığı ile kullanılan tulum ve kişisel koruyucu donanımlar da dikkate alınarak bağımsız ve yetkili bir laboratuvar tarafından ölçülmesini sağlayacak mısınız? Ölçüm sonuçlarının işçilerle ve çalışan temsilcileriyle paylaşılmasını, üretim alanlarına işçilerin görebileceği kalıcı sıcaklık ve nem ölçüm cihazları yerleştirilmesini zorunlu tutacak mısınız?

Yeniköy Fabrikası 710 kaynak kapı hattındaki termometrelerin, işçilerin sıcaklığa ilişkin şikâyetlerinin ardından kaldırıldığı iddiası Bakanlığınızca incelenecek midir? Termometreler kim tarafından, hangi tarihte ve hangi gerekçeyle kaldırılmıştır? İşçilerin maruz kaldıkları sıcaklık ve diğer risklere ilişkin ölçüm sonuçlarına erişiminin engellenmesi halinde sorumlular hakkında hangi işlemler yapılacaktır?

"Şikayetlerle sağlık birimine ya da hastaneye başvuran işçi sayısı kaçtır?"

J74 hattındaki havalandırmanın çalışmadığı, diğer bölümlerde ise sabit vantilatörler ve sınırlı sayıda soğuk havlu dışında etkili bir önlem bulunmadığı iddiaları doğru mudur? Bakanlığınız sabit vantilatör, soğuk havlu ve içecek kartı uygulamalarını 6331 sayılı Kanun’daki risklerden korunma ilkeleri bakımından yeterli görmekte midir? Şirketten üretim alanlarının tamamını kapsayan havalandırma ve soğutma sistemleri kurması için süreli bir iyileştirme planı talep edilecek midir?

Yeniköy ve Gölcük fabrikalarında 2024-2026 yılları arasında sıcak bitkinliği, bayılma, sıvı ve mineral kaybı, tansiyon, kalp-damar veya böbrek rahatsızlığı nedeniyle işyeri sağlık birimine ya da hastaneye başvuran işçi sayısı kaçtır? Aşırı sıcakların doğrudan veya dolaylı etkisiyle meydana gelen iş kazaları ve sağlık sorunları iş kazası veya meslek hastalığı şüphesi kapsamında SGK’ye bildirilmiş midir? İşyeri sağlık kayıtları ile SGK bildirimleri arasındaki olası uyumsuzluklar incelenecek midir?

İşçilere sürekli erişilebilir soğuk içme suyu, mineral ve elektrolit desteği, serin dinlenme alanları, sıcaklığa uyum programı ve sağlık gözetimi sağlanıp sağlanmadığı denetlenecek midir? İşyeri hekiminin ve iş güvenliği uzmanlarının sıcaklık ölçümlerine, onaylı deftere ve risk değerlendirmelerine hangi tespitleri kaydettiği incelenecek midir? Ölçüm yapılmadan “çalışma ortamının uygun olduğu” yönünde görüş verildiğinin belirlenmesi halinde ilgili iş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri ile işveren hakkında hangi yaptırımlar uygulanacaktır?