ABD’nin hedefinde Türkiye-İran kara sınırı mı var?

İran’a karşı kendi başlattığı savaşta sıkışan, mühimmat sorunu yaşayan ve ABD basınına göre bölgeye gönderdiği Amerikan askerleri ‘cinnet getirme’ noktasına gelen ABD yönetimi, askeri olarak yenemediği İran’a karşı yeni hamleler arıyor. Geçtiğimiz hafta ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’ bu hafta itibarıyla Tahran’a “daha önce hiç görülmemiş” önlemler uygulayacaklarını söyledi. Hemen ardından ABD Başkanı Donald Trump, cuma günü, İran’a ekonomik olarak sert bir darbe indireceği açıklaması yaptı.

Kara ablukası ihtimali

Reuters haber ajansına konuşan uzmanlara göre, Trump yönetiminin önündeki seçeneklerden biri İran’ın kara sınırlarını kapatmak.

Buna göre, bazı ABD’li ve İsrailli yetkililer, İran’ın komşuları olan Irak, Türkiye, Pakistan, Afganistan, Türkmenistan, Azerbaycan ve Ermenistan’ın desteğini gerektirecek bir “kara sınırlarını kapatma” olasılığını gündeme getirdiler. Trump yönetimi, Afganistan hariç tüm bu ülkelerle farklı derecelerde yakınlık içinde.

Reuters’a göre, “Trump, yakın zamanda Hazine Bakanlığı’ndan 10 milyar dolarlık döviz takas hattı talep eden Pakistan ve ABD’nin F-35 savaş uçağı programına yeniden katılmak isteyen Türkiye üzerinde baskı unsuru oluşturabilir. Karasal abluka, gıda, enerji ve tekstil ithalatını durdurarak İran halkı üzerindeki baskıyı artırabilir”

Ajansa konuşan uzmanlar böyle bir hamlenin uygulanmasının zor olacağını ve protestolara ya da iç baskıya yol açmayabileceğini belirtiyor.

İran: Bugüne kadar her yolu denediler, başarısız oldular

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise, bir kara ablukası da dahil olmak üzere İran’a yönelik önerilen ABD yaptırımlarının Tahran’ın tutumunu etkilemeyeceğini söyledi.

Bekayi, ABD’yi İran’daki 1953 darbesine kadar uzanan “savaş, ayrımcılık, baskı ve yaptırımlardan oluşan bir kısır döngüye” hapsolmakla suçladı. İranlı sözcü, Demokrat yönetimler döneminde uygulanan “felç edici yaptırımlar” ve Trump’ın ilk başkanlığı sırasında yürütülen “azami baskı” kampanyası da dahil olmak üzere, ABD’nin önceki kampanyalarının başarısız olduğunu belirtti.

“Halkımızın ilaçlarını kestiler ve İran’a baskı uygulamak için mümkün olan her yolu denediler,” diyen Bekayi, ABD’nin nihayetinde “yasa dışı bir askeri saldırıya başvurduğunu” da sözlerine ekledi. Sözcü, “Bundan sonra da, daha önce denenmiş ve hiçbir sonuç vermemiş bu tür yöntemlerin farklı bir sonuca yol açmayacağından emin olabilirsiniz” ifadelerini kullandı.

Masadaki diğer seçenekler neler?

Öte yandan Reuters’ın haberine göre masadaki diğer ekonomik baskı seçenekleri arasında Çinli bağımsız rafinerilere yaptırım uygulamak da var. Bağımsız rafineriler Çin'in rafineri kapasitesinin dörtte birini oluşturuyor. Analitik şirketi Kpler'in 2025 verilerine göre, Çin, İran’ın sevk ettiği petrolün yüzde 80'inden fazlasını satın alıyor. Bağımsız rafineriler bu ticaretin büyük bir kısmını üstleniyor ve bu da onları, birincil yaptırım hedefine yardım eden kuruluşları cezalandıran ikincil önlemlere maruz bırakıyor. Geçmişteki ABD yaptırımları, daha büyük bağımsız rafinerileri İran petrolü satın almaktan caydırmıştı. Ancak ajansa konuşan yaptırım uzmanları, bağımsız rafinerilerin ABD finans sistemiyle çok az bağlantısı olduğu için bir ölçüde bağışık olduklarını belirtiyor.

Bir başka seçenek olarak ABD’nin, Tahran’ın gelir elde etmek üzere yaptırımlardan kaçmasına yardım eden İranlı kişi ve kuruluşların yanı sıra Çin ve Körfez bölgesindeki diğer kişileri ve kuruluşları da hedef almaya devam edebileceği belirtiliyor.

Ayrıca Trump’ın sık sık dile getirdiği İran’la ticari ilişkide bulunan ülkelerden gelen mallara gümrük vergisi uygulanması gündeme gelebilir. ABD Yüksek Mahkemesi bu tür vergilerin yasal dayanağını geçersiz kılmıştı. Ancak senatonun geçen hafta kabul ettiği kapsamlı Rusya yaptırım tasarısı, İran’a yönelik yeni yaptırımları da içeriyor ve Trump’a, İran’ın ticaretine ve silah alımına destek veren ülkelere karşı potansiyel olarak kullanabileceği yeni gümrük vergisi yetkileri veriyor. Bu yasa tasarısının hâlâ ABD Temsilciler Meclisi’nden geçmesi gerekiyor.

(Dış Haberler)