Dokuz Eylül Üniversitesindeki intihal skandalı Meclis gündeminde: 'Profesörlük ataması ne olacak?'

 

Emek Partisi (EMEP) Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili İskender Bayhan, Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Türkmen Töreli'nin doçentlik başvurusunda bilimsel araştırma ve yayın etiğini ihlal ettiği gerekçesiyle doçentlik unvanının geri alındığı yönündeki bilgileri Meclis gündemine taşıdı. Bayhan, Töreli'nin 2020'deki profesörlük atamasının durumunu, üniversitede yürütülen önceki etik incelemeyi ve atama sürecini Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'e sordu.

Bayhan önergesinde, DEÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Türkmen Töreli'nin doçentlik başvurusunda bilimsel araştırma ve yayın etiğini ihlal ettiği, başkalarına ait eserleri atıf yapmaksızın kendi eseri gibi gösterdiği ve akademik yükseltme başvurusunda yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunduğunun Üniversitelerarası Kurul (ÜAK) tarafından tespit edildiği ve bunun sonucunda doçentlik unvanının geri alındığının basına yansıdığını belirtti.

Bayhan, basına yansıyan bilgilere göre ÜAK Başkanlığının 4 Haziran 2026 tarihli yazısında Töreli'nin doçentlik başvurusunda ağır etik ihlalde bulunduğunun belirtildiğini aktardı. Bayhan, buna karşın Töreli'nin DEÜ bünyesinde daha önce yürütülen etik inceleme sonucunda herhangi bir yaptırımla karşılaşmadığını, 23 Mayıs 2020'de profesör kadrosuna atandığını ve dönemin Rektörü Nükhet Hotar tarafından 28 Eylül 2021 ile 23 Ocak 2025 tarihleri arasında Edebiyat Fakültesi Dekanlığı görevini vekâleten yürütmek üzere görevlendirildiğini ifade etti.

DEÜ Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Bilgin Çelik'in açıklamalarına da önergesinde yer veren Bayhan, Töreli hakkındaki intihal ve etik ihlal iddialarının üniversite yönetimine daha önce bildirildiğini ve akademik yükseltme sürecine ilişkin uyarılarda bulunulduğunu aktardı.

Bayhan, buna rağmen Töreli'nin profesörlük kadrosuna atandığı ve üniversitede yöneticilik görevi üstlendiğinin ifade edildiğini belirtti. Töreli'nin profesörlük kadrosuna atanması amacıyla “kişiye özgü koşullar” taşıdığı iddia edilen bir kadro ilanı yayımlandığını belirten Bayhan, dönemin üniversite yönetimi ile ilgili bölüm ve fakülte yöneticilerinin süreçte sorumluluğu bulunduğu yönünde iddiaların da kamuoyuna yansıdığını kaydetti.

“Üniversitelerin bilimsel güvenilirliği açısından araştırılması gereken ağır bir sorun”

Bayhan, önergesinde şunları söyledi; “Bilimsel üretimin temel koşullarından biri akademik etik ve dürüstlüktür. İntihalin ve akademik etik ihlallerinin görmezden gelindiği, bilimsel liyakat yerine idari ve siyasi ilişkilerin akademik yükseltmede belirleyici hâle geldiği yönündeki her iddia yalnızca ilgili kişi bakımından değil, üniversitelerin bilimsel güvenilirliği ve yükseköğretim sisteminin bütünü açısından araştırılması gereken ağır bir sorundur.”

Bayhan'dan Bakan Tekin'e 18 soru

Bayhan, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'e şu soruları yöneltti:

• Üniversitelerarası Kurul tarafından Türkmen Töreli’nin doçentlik başvurusunda bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı davrandığının ve başkalarına ait eserleri atıfsız biçimde kullandığının tespit edilerek doçentlik unvanının geri alındığı bilgisi doğru mudur? Kararın tarihi ve kapsamı nedir?
• Töreli’nin doçentlik unvanının iptal edilmesi sonrasında 2020 yılında gerçekleştirilen profesörlük atamasının hukuki dayanağı ortadan kalkmış mıdır? Profesörlük atamasının iptal edilmesi veya geri alınması amacıyla herhangi bir işlem başlatılmış mıdır?
• Töreli’nin doçentlik unvanına dayanılarak elde ettiği akademik, idari ve mali haklar bakımından inceleme yapılacak mıdır? Yapılacaksa bu incelemenin kapsamı nedir?
• Töreli’nin 23 Mayıs 2020 tarihinde profesör kadrosuna atanması sırasında sunduğu akademik çalışmalar ve belgeler yeniden incelenecek midir? Atama sürecinde bilimsel etik ihlali içeren yayınların kullanılıp kullanılmadığı araştırılmış mıdır?
• Töreli hakkında daha önce Dokuz Eylül Üniversitesi bünyesinde gerçekleştirildiği belirtilen etik incelemede hangi karar verilmiştir? Üniversite Etik Kurulunun değerlendirmesi ile ÜAK tarafından daha sonra verilen etik ihlal kararı arasındaki farklılığın nedenleri araştırılmış mıdır?
• Üniversite Etik Kurulunun söz konusu yayınlara ilişkin değerlendirmesinde görev alan kişiler hakkında herhangi bir idari veya disiplin incelemesi başlatılmış mıdır?
• Töreli’nin intihal ve etik ihlal iddiaları üniversite yönetimine hangi tarihlerde bildirilmiştir? Bu bildirimlerin ardından hangi idari işlemler gerçekleştirilmiştir?
• Etik ihlal iddialarının üniversite yönetimine ulaşmasına rağmen Töreli’nin profesörlük kadrosuna atanması ve daha sonra Edebiyat Fakültesi Dekanlığı görevini vekâleten yürütmek üzere görevlendirilmesi hangi gerekçelerle uygun bulunmuştur?
• Töreli’nin 28 Eylül 2021-23 Ocak 2025 tarihleri arasında yürüttüğü dekan vekilliği döneminde imzaladığı diploma, mezuniyet, akademik atama, görevlendirme, disiplin ve diğer idari işlemlerin hukuki geçerliliğinin etkilenip etkilenmediğine ilişkin herhangi bir inceleme yapılmakta mıdır?
• Töreli’nin profesörlük kadrosuna atanabilmesi amacıyla “kişiye özel kadro” ilan edildiği yönündeki iddialar araştırılmış mıdır? Söz konusu kadro ilanında yer alan özel şartlar nelerdir ve bu şartları ilan tarihinde kaç akademisyen karşılamaktadır?
• Yükseköğretim Kurulunun söz konusu kadro ilanının kişiye özgü olduğuna ilişkin bir değerlendirmesi veya yazısı bulunmakta mıdır? Varsa buna rağmen atamanın gerçekleştirilmesine neden müdahale edilmemiştir?
• Töreli’nin profesörlük ataması sürecinde görev yapan dönemin rektörü, üniversite yönetim kurulu üyeleri, fakülte ve bölüm yöneticilerinin sorumluluğunun belirlenmesi amacıyla herhangi bir idari soruşturma başlatılmış mıdır?
• ÜAK’ın etik ihlal kararının ardından Dokuz Eylül Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Töreli hakkında görevden uzaklaştırma, disiplin soruşturması veya kamu görevinden çıkarılmasına yönelik herhangi bir işlem başlatılmış mıdır?
• Bilimsel etik ihlali yaptığı kesinleşen akademisyenlerin geçmiş akademik yükseltme ve yönetici atamalarının resen incelenmesine yönelik YÖK veya Bakanlığınız bünyesinde genel bir mekanizma bulunmakta mıdır?
• Son beş yılda üniversitelerde intihal, sahtecilik, yanıltıcı beyan veya diğer bilimsel araştırma ve yayın etiği ihlalleri nedeniyle kaç akademisyenin doçentlik veya profesörlük unvanı iptal edilmiştir? Bunlardan kaçı hakkında disiplin işlemi uygulanmış veya kamu görevinden çıkarma kararı verilmiştir?
• Üniversitelerde akademik kadroların bilimsel yeterlilik ve liyakat yerine kişiye özgü ilanlarla dağıtıldığı yönündeki iddiaların önüne geçilmesi amacıyla son beş yılda kaç kadro ilanı YÖK tarafından incelenmiş, kaçı iptal edilmiş ve kaç üniversite yöneticisi hakkında işlem yapılmıştır?
• Akademik etik ihlallerini bildiren akademisyenlerin idari baskı, mobbing, soruşturma veya benzeri uygulamalarla karşı karşıya kalmasını engellemek ve ihbarcı akademisyenleri korumak amacıyla hangi güvenceler bulunmaktadır?
• Türkmen Töreli hakkındaki ÜAK kararının ardından Dokuz Eylül Üniversitesindeki ilgili akademik ve idari süreçlerin bütün yönleriyle incelenmesi amacıyla bağımsız bir soruşturma yürütülecek midir?