İntihali kesinleşen eski dekan vekili Türkmen Töreli’nin 'doçentlik' unvanı geri alındı

İzmir- AKP’li eski DEÜ Rektörü Prof. Dr. Nükhet Hotar döneminde dekan vekili olarak atanan ve Etik Kurulu tarafından “aklanan” Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Tarih Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Türkmen Töreli’nin, doçentlik başvurusunda intihal yaptığının kesinleşmesinin ardından Üniversiteler Arası Kurul (ÜAK) Başkanlığı doçentlik unvanını geri aldı. Töreli'ye 2020 yılında profesörlük unvanı verilmişti.

Töreli, AKP’li eski Rektör Hotar tarafından 28 Eylül 2021-23 Ocak 2025 tarihleri arasında 2,5 yıl vekaleten Dekanlık görevine getirilmişti.

ÜAK, Töreli’nin; başkalarının eserlerini kendi eseri gibi gösterdiğini, akademik atama ve yükseltmelere ilişkin başvurularda bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunduğunu belirterek etik ihlalde bulunduğuna karar verdi.

İntihal resmiyet kazandı

Doçentlik ve akademik yükseltme başvurularında bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış ya da yanıltıcı beyan verdiği belgelenen Töreli’nin bazı eserleri ile milli mücadele konulu diğer kitaplar arasındaki şaşırtıcı benzerlikler ve intihal iddiaları resmiyet kazandı. Daha önce üniversite bünyesindeki Etik Kurulu tarafından "aklanan" Töreli hakkında verilen bu son ÜAK kararıyla birlikte akademik unvanlarının ve doçentliğinin düşmesi kesinleşti.

Akademisyen Bilgin Çelik uyarmıştı

Türkmen Töreli'nin intihalini ÜAK Başkanlığına, 06 Ocak 2025 ve 11 Nisan 2025 tarihlerinde verdiği dilekçelerle bildirdiğini belirten DEÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Bilgin Çelik, “Türkiye’de hâlâ kurul ve kurumların bilimsel etik süreçlere bağlı olduğuna ilişkin umut aşılayan bir karar. İntihal ve etik ihlaller yarın bir gün somutlaştığında yönetici olarak attığı her imzanın sıkıntı yaratacağını rektörlüğe daha önce söylemiştim. Öğrenci diplomasından alınan kararların altındaki imzalara kadar problem olduğunu ve yönetici yapılmaması gerektiği uyarısını yapmıştım” ifadesini kullandı.

Rektör Bayram Yılmaz görevden alacak mı?

Çelik, 9 Haziran 2026 tarihinde Rektörlüğe verdiği dilekçeyle, "Türkmen Töreli’nin ilişiği kesilecek mi" diye sorduğunu hatırlatarak, “zorbalık eylemi” ve “iftirası” nedeniyle öğretim mesleğinden ve kamu görevinden çıkarılması gerektiğini belirtti. Çelik, Töreli'nin hukuka aykırı bir şekilde kurtarılmaya çalışıldığını sözlerine ekledi.

Çelik, “Soruşturmacı olayı kapattı. Üniversite Rektörü Bayram Yılmaz onu görevinden alacak mı” sorusunu yöneltti.

Kişiye özel kadro ilan edildi

Eski Rektör Nükhet Hotar döneminde Töreli için “Kişiye özel kadro” ilan edildiğini vurgulayan Çelik, “Özel kadronun iptalini İdare Mahkemesinden istemiştim ama yargı, YÖK’ün ‘kişiye özel’ resmi görüş belgesine rağmen davayı reddetmişti. Şimdi Kurul Kararı sonrası doçentlik belgesi iptal edilen TT’nin, Tarih Bölümü Başkanı HU ve Dekan vekili RY ile ortak organizasyonu sonucu kişiye özel kadro tahsis edildi. 20 Nisan 2020 tarihinde yaptığım başvuru sonrası DEÜ Etik Kurulu, Ankara Üniversitesi'nin 13 Eylül 2020 tarihindeki Bilirkişi Raporunu intihalli yayınları aklamak için dayanak yaptı.

DEÜ Yönetim Kurulu üyeleri Töreli’yi 23 Mayıs 2020 tarihinde ‘profesör’ olarak atadı. Bu büyük organizasyon şimdi çöp oldu. Liyakatsiz ve ehliyetsiz bir kişiyi yükseltmek için onlarca kişi usulsüzlüğe imza atarak dönemin rektörü başta olmak üzere herkes bu suça ortak oldu” dedi.

Töreli’nin intihalli kitapları

ÜAK Başkanlığı’nın Çelik’e 04.06.2026 tarihinde gönderdiği yazıda, “Prof. Dr.” Türkmen Töreli’nin doçentlik başvurusunda, başkalarının eserlerini atıfsız olarak kendi eseri gibi gösterdiği için yanıltıcı beyanda ve ağır etik ihlalde bulunduğu belirtildi.

Töreli’nin, Milli Mücadele dönemindeki iç isyanları ele alan İbrahim Sadi Öztürk’ün 2007 yılında yayımlanan Ulusal Kurtuluş Mücadelesinde İç İsyanlar adlı eseri ile Türkmen Töreli’ nin 2012 tarihli İstiklal Harbinde İç İsyanlar kitabının içerik, yapı ve dil açısından büyük ölçüde örtüştüğü ortaya çıktı. Yapılan incelemeye göre isyanların tanımlandığı kısımlarda büyük ölçüde benzerlikler görüldü. Yine aynı kitapta Mustafa Kemal Atatürk’ün kaleme aldığı Nutuk’tan alıntı yapıldığı tespit edildi. TBMM’nin gizli oturum tutanaklarından Atatürk’ün konuşmaları aktarılırken, bu yapı ve içerik akışının, iki eserde neredeyse birebir aynı şekilde kurgulandığı ortaya çıktı.