İnsan Hakları Komisyonu’na başvurular iletilmiyor mu? Meclis gündeminde

DEM Parti Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’na yapılan başvuruların iletilmediği iddialarını Meclis gündemine taşıdı.

Aslan, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un yanıtlaması istemiyle verdiği yazılı soru önergesinde, özellikle faks (belgegeçer) yoluyla yapılan başvuruların muhatabına ulaşmadığına dair çok sayıda bildirim aldıklarını belirtti.

Başvuruların iletilmediği, başvuru sahiplerine ise Komisyonun faks hattının kapalı olduğu bilgisinin verildiği yönündeki iddialara dikkat çeken Aslan, yurttaşlar, sivil toplum kuruluşları ve hukuk örgütlerinin başvurularının da aynı şekilde akamete uğradığını ifade etti.

“Başvuru hakkı fiilen kullanılamaz hale geliyor”

Önergede, söz konusu sorunun bir “sistem değişikliği”nden kaynaklandığına dair bilgiler bulunduğu, ancak bu değişiklik sonrası başvuruların hangi yöntemle yapılacağına ilişkin kamuoyuna açık bir bilgilendirme yapılmadığı vurgulandı.

Mevcut başvuru yolunun fiilen devre dışı bırakıldığına işaret eden Aslan, yerine geçen yöntemin açıklanmamasının başvuru hakkını yalnızca zorlaştırmadığını, fiilen kullanılamaz hale getirdiğini belirtti.

“Meclis denetimi zayıflıyor”

İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’nun, hak ihlali başvurularını incelemek ve ilgili kurumlara iletmekle görevli temel bir parlamenter denetim mekanizması olduğuna dikkat çekilen önergede, Komisyona erişimin engellenmesinin yalnızca bireysel hak arama özgürlüğünü değil, Meclisin denetim işlevini de zayıflattığı ifade edildi.

15 soruluk önerge

1. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonunun resmî iletişim bilgilerinde yer alan belgegeçer hattı halen aktif ve kesintisiz biçimde çalışmakta mıdır?

2. Son 2 ayda faks yoluyla komisyonca kaç başvuru alınmıştır?

3. Komisyona yönelik belgegeçer hattında veya başvuruların kabul usulünde herhangi bir sistem değişikliği yapılmış mıdır? Yapılmış ise bu değişiklik hangi tarihte, hangi gerekçeyle ve hangi idari işlem doğrultusunda yürürlüğe konulmuştur?

4. Söz konusu sistem değişikliği sonrasında, İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna başvuruların hangi yöntemle ve hangi teknik usulle yapılacağına ilişkin neden kamuoyuna açık bir duyuru yapılmamıştır?

5. Sistem değişikliği sonrasında yurttaşların, sivil toplum kuruluşlarının, hukuk örgütlerinin ve diğer başvuru sahiplerinin Komisyona doğrudan başvuru yapabilmesi için hangi alternatif başvuru kanalları tanımlanmıştır?

6. Bu alternatif başvuru yolları hangi tarihte ilan edilmiş, hangi platformlarda yayımlanmış ve başvuru sahiplerinin bilgisine nasıl sunulmuştur?

7. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna belgegeçer yoluyla yapılan başvuruların ulaşıp ulaşmadığını teyit eden, kayıt altına alan ve gerektiğinde geriye dönük denetime imkan veren bir sistem bulunmakta mıdır?

8. Komisyona yapılan başvurular bakımından, başvurunun alındığı tarih, havale edildiği tarih, işleme konulduğu tarih ve başvuru sahibine bilgi verildiği tarih ayrı ayrı kayıt altına alınmakta mıdır?

9. Komisyonun resmi TBMM sayfasında elektronik posta yoluyla yapılan başvuruların işleme alınmadığı belirtilirken, belgegeçer hattının da fiilen işlememesi halinde yurttaşların ve kurumların Komisyona hızlı ve doğrudan başvuru yapabileceği etkili kanal hangisidir?

10. Belgegeçer hattının çalışmaması ya da başvuruların iletilmemesi nedeniyle hak ihlali başvurularının Komisyona ulaşmadığı tespit edilmiş midir? Edildiyse bunların sayısı ve konu başlıkları nelerdir?

11. Başvuruların Komisyona ulaşmaması nedeniyle, Komisyonun görev alanına giren işkence ve kötü muamele iddiaları, ifade özgürlüğü ihlalleri, ayrımcılık, toplantı ve gösteri hakkı ihlalleri, çocuk hakları, kadın hakları, cezaevi uygulamaları ve diğer insan hakları ihlalleri bakımından inceleme başlatılamayan dosya bulunmakta mıdır?

12. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna gönderilen başvuruların muhatabına ulaştırılmaması veya geciktirilmesi nedeniyle herhangi bir idari inceleme yapılmış mıdır?

13. Komisyona yöneltilen başvuruların erişilebilir, doğrulanabilir ve kesintisiz biçimde alınabilmesi için belgegeçer hattının yanında güvenli dijital başvuru, çevrimiçi kayıt ve başvuru teyit sistemi kurulmasına ilişkin bir çalışma bulunmakta mıdır?

14. Son bir yıl içinde Komisyona yapılan toplam başvuru sayısı nedir? Bu başvuruların konu başlıklarına göre dağılımı nasıldır?

15. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna erişim kanallarının fiilen işlememesi nedeniyle yurttaşların başvuru hakkının zarar görmemesi için TBMM Başkanlığı tarafından hangi acil tedbirler alınacaktır?