DEM Partili Vekiller: Siyahkaya Barajı'ndaki kirliliğin nedeni ve sorumluları araştırılsın

DEM Parti Milletvekilleri Şırnak’ta Siyahkaya Barajı ve Hezil Çayı hattında yaşanan kirliliği Meclis gündemine taşıdı. Siyahkaya Barajı ve Hezil Çayı’ndeki kirliliğin yalnızca çevreyi değil, doğrudan halk sağlığını ve içme suyu güvenliğini ilgilendiren ağır bir kamusal sorun haline geldiğini vurgulayan vekiller, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un yayımlaması istemiyle yazılı soru önergeleri verdi. Önergelere DEM Parti Milletvekilleri Nevroz Uysal Aslan, M. Zeki İrmez ve Ayşegül Doğan imza attı.

“İçme suyu havzasına plastik, ambalaj, evsel atık karıştığı görülüyor”

Şırnak’ın Silopi ilçesine içme suyu sağlayan Siyahkaya Barajı ve Hezil Çayı hattında yaşanan kirlilik üzerine Şırnak Valiliği tarafından yapılan açıklamayı hatırlatan vekiller, “Kirliliğin belediyelerden değil aşırı yağışlardan kaynaklandığı ileri sürülmüş; buna rağmen aynı açıklamada ildeki vahşi depolamayı sona erdirecek katı atık tesisi için ihale süreci duyurulmuştur. Ancak olayın ayrıntılarına ve kamuoyuna yansıyan görüntülere bakıldığında, içme suyu havzasında plastik, ambalaj, evsel atık ve benzeri katı atıkların da karıştığı görülmektedir” ifadelerine yer verdi.

Öte yandan sivil toplum kuruluşları tarafından daha önce yetkili makamlara dilekçe verildiğini vurgulayan vekiller, “Ancak buna rağmen söz konusu kirliliğin ve atık boşaltımının durdurulamadığının kamuoyuna duyurulmuş olması, mülki idarenin denetim ve önleme yükümlülüğünü daha da tartışmalı hale getirmiştir. Özellikle Şenoba ve Hilal belediyeleri kaynaklı katı atık boşaltımı ve vahşi depolama uygulamalarının bu kirlilikte rol oynadığı yönündeki ciddi değerlendirmelere rağmen, bu belediyelere ilişkin herhangi bir açık idari tespit yapılmaması, sorumluluğun bilinçli biçimde belirsiz bırakıldığı yönündeki kuşkuları artırmaktadır. Söz konusu belediyelerin AKP yönetiminde olması karşısında, idari denetimin etkili biçimde işletilip işletilmediği, sorumluluğun siyasal saiklerle görünmez kılınıp kılınmadığı ve mülki idarenin bu belediyeler bakımından özel bir koruma refleksiyle hareket edip etmediği ciddi bir kamusal denetim konusu haline gelmiştir” vurgusu yaptı.

“Atıkların sorumluluğu neden belirtilmedi”

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin yanıtlaması istemiyle verilen önergede şu sorular yöneltildi:

1. Şırnak Valiliği, Siyahkaya Barajı ve Hêzil Çayı hattındaki kirliliğin “aşırı yağışlar nedeniyle oluştuğunu” hangi somut teknik rapora, numune sonucuna ve uzman değerlendirmesine dayanarak açıklamıştır?
2. Aşırı yağışın su bulanıklığı yaratabileceği açıkken, baraj havzasında görülen plastik, ambalaj, evsel atık ve benzeri katı atıkların “aşırı yağış” ile oluştuğu yönündeki değerlendirme hangi bilimsel temele dayanmaktadır?
3. Valilik açıklamasında, içme suyu havzasına karışan atıkların kaynağı, niteliği ve sorumluları neden belirtilmemiştir?
4. Şenoba ve Hilal belediyelerinin katı atık toplama, taşıma, depolama ve bertaraf uygulamalarının bu olayla bağlantısı yönünden Bakanlığınızca herhangi bir idari inceleme yapılmış mıdır? Yapılmışsa sonuçları nelerdir?
5. Şenoba ve Hilal belediyeleri hakkında, son beş yıl içinde katı atık yönetimi, vahşi depolama, çevre ve halk sağlığını etkileyen uygulamalar nedeniyle mülki idare makamlarınca kaç denetim yapılmıştır? Bu denetimlerde hangi aykırılıklar saptanmıştır?
6. Eğer ortada belediyelerden veya başka kurumlardan kaynaklanan bir sorumluluk yoksa, içme suyu havzasına karıştığı görülen katı atıklar nereden gelmiştir?
7. Valilik bir yandan kirliliği aşırı yağışla açıklarken, diğer yandan 17 Nisan 2026 tarihinde ihalesi yapılacak bütünleşik katı atık tesisi ile vahşi depolamanın sona erdirileceğini duyurmuştur. Madem sorun yalnızca aşırı yağıştan kaynaklanmıştır, o halde açıklamada vahşi depolamanın sona erdirilmesi neden ayrıca vurgulanmıştır?
8. “Gerekli tüm tedbirler alınmıştır” denilen valilik açıklamasında, hangi tedbirlerin hangi tarihte, hangi kurum tarafından alındığı neden tek tek belirtilmemiştir?
9. Valiliğin “kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi adına süreç şeffaf biçimde yürütülmektedir” açıklamasına rağmen, olayla ilgili inceleme raporları, numune sonuçları, fotoğraflı tespit tutanakları ve denetim kayıtları neden kamuoyuna açıklanmamıştır?
10. Şırnak Valiliği’nin kamuoyuna yaptığı bu açıklama nedeniyle, gerçeğin tam ve eksiksiz ortaya çıkarılması amacıyla Bakanlığınızca mülkiye müfettişi görevlendirilecek midir?
11. Şenoba ve Hilal belediyelerinin AKP yönetiminde olması nedeniyle, bu belediyeler bakımından idari denetimin etkili ve tarafsız biçimde işletilmediği yönündeki kamuoyu değerlendirmeleri Bakanlığınızca araştırılacak mıdır?
12. Valilik açıklamasının, sorumluluğu belirsizleştiren ve halk sağlığını ilgilendiren ağır bir konuda idari gerçeği örtme riski taşıdığı değerlendirilmekte midir?
13. İçme suyu kaynağını etkileyen bu olayda, valiliğin açıklamasında adı geçen veya geçmeyen tüm kamu kurumları ile özellikle Şenoba ve Hilal belediyelerinin sorumluluğunun açığa çıkarılması için Bakanlığınızca özel bir idari inceleme başlatılacak mıdır?

“Ciddi bir kamusal denetim sorunu”

Ardından vekiller Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un yanıtlaması istemiyle de soru önergesi verdi.

Önergede, Hezil Çayı üzerindeki Siyahkaya Barajı’nda yaşanan kirlilikle ilgili 25 Mart 2026 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ekiplerince yerinde inceleme yapıldığını ve mevcut durumun “son günlerde etkili olan aşırı yağışlar” nedeniyle oluştuğunun açıklandığı hatırlatıldı.

Vekiller, “Aynı açıklamada, 17 Nisan 2026 tarihinde kesin proje ihalesi yapılacak bütünleşik katı atık tesisi ile ildeki vahşi depolamanın sona erdirileceği belirtilmiştir. Aşırı yağışın katı atık üretmeyeceği açık olduğu halde, valilik açıklamasında atıkların kaynağı, niteliği, sorumluları, alınan numunelerin sonuçları ve başlatılan idari/adli işlemler kamuoyuna açıklanmamıştır. Özellikle Şenoba ve Hilal belediyelerinin atık yönetimi ve vahşi depolama uygulamalarının bu kirlilikte rol oynadığı yönündeki ciddi değerlendirmelere rağmen, bu belediyeler yönünden açık bir idari sorumluluk tespiti yapılıp yapılmadığı belirsiz bırakılmıştır” vurgusu yaptı.

Söz konusu belediyelerin yönetiminin AKP’de olduğunu vurgulayan vekiller, “İdari denetimin etkili biçimde işletilip işletilmediği, sorumluluğun siyasal saiklerle görünmez kılınıp kılınmadığı ve mülki idarenin bu belediyeler bakımından özel bir koruma refleksiyle hareket edip etmediği ciddi bir kamusal denetim konusu haline gelmiştir. Bu durum, çevre hakkı ile halk sağlığının korunması bakımından ciddi soru işaretleri doğurmaktadır” dedi.

“Denetimlerde hangi eksiklikler tespit edildi”

Murat Kurum’a yönlendirilen sorular ise şu şekilde:

1. 25 Mart 2026 tarihinde Hêzil Çayı-Siyahkaya Barajı hattında yapılan yerinde incelemede hangi noktalardan numune alınmıştır? Bu numunelerde hangi fiziksel, kimyasal ve biyolojik parametreler incelenmiştir?
2. Söz konusu inceleme sonucunda tespit edilen atıkların türü nedir? Plastik, evsel atık, tıbbi atık, ambalaj atığı veya başka nitelikte atıkların varlığına ilişkin bir tespit yapılmış mıdır?
3. Bakanlığınız ve İl Müdürlüğü tarafından, bu atıkların hangi yerleşim birimlerinden ve hangi güzergahlardan su havzasına taşındığı belirlenmiş midir? Belirlenmişse, özellikle Şenoba ve Hilal belediyelerinin bu kirlilikte payı olup olmadığı tespit edilmiş midir?
4. Şırnak Valiliği açıklamasında kirliliğin belediyelerden değil “aşırı yağışlardan” kaynaklandığı belirtilmiştir. Aşırı yağışın sebep olduğu bulanıklık ile katı atık kaynaklı kirlilik birbirinden hangi bilimsel ve teknik verilerle ayrıştırılmıştır?
5. Çevre Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca, özellikle AKP yönetimindeki Şenoba ve Hilal belediyeleri hakkında herhangi bir idari yaptırım, denetim raporu, çevre cezası veya suç duyurusu işlemi başlatılmış mıdır?
6. Şenoba ve Hilal belediyeleri, katı atıkların toplanması, taşınması, depolanması ve bertarafı yükümlülükleri bakımından son beş yılda kaç kez denetlenmiştir? Bu denetimlerde hangi eksiklikler tespit edilmiştir?
7. Eğer herhangi bir sorumluluk tespiti yapılmadıysa, içme suyu havzasına karışan atıkların kaynağı neden kamuoyuna açıklanamamıştır?
8. Valilik açıklamasında “gerekli tüm tedbirlerin alındığı” belirtilmiştir. Bu tedbirler somut olarak nelerdir? Hangi tarihte, hangi kurum tarafından uygulanmıştır?
9. Açıklamada 17 Nisan 2026 tarihinde bütünleşik katı atık tesisi için ihale yapılacağı belirtilmiştir. Şırnak ili ve bağlı ilçe/beldelerde, özellikle Şenoba ve Hilal belediyeleri bakımından, bugüne kadar katı atıkların düzenli bertarafı neden sağlanamamıştır?
10. Bakanlığınız, Şenoba ve Hilal belediyelerinin AKP yönetiminde olması nedeniyle çevresel denetim ve yaptırım süreçlerinin etkisizleştirildiği ya da geciktirildiği yönündeki kamuoyu değerlendirmeleri hakkında herhangi bir inceleme başlatacak mıdır?
11. Siyahkaya Barajı ve Hêzil Çayı havzasında acil temizlik, bariyer kurulumu, sürekli izleme ve denetim mekanizması tesis edilmesi yönünde bir eylem planınız var mıdır? Varsa takvimi nedir